Đôn đốc từ những đại công trường

Một cuộc họp để kiểm điểm tình hình triển khai, thúc đẩy giải ngân các dự án trọng điểm ngành giao thông - vận tải vừa được tổ chức vào chiều ngày 22/9, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng.

Thông tin được Bộ Tài chính đưa ra rất đáng chú ý. Đó là tính đến ngày 31/8/2026, các dự án, công trình trọng điểm ngành giao thông - vận tải đã giải ngân được 95.440 tỷ đồng, đạt 38% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Con số có thể là khá lớn, nhất là so với tổng nguồn lực giải ngân đến ngày 10/9/2026 của cả nước là 523.813,6 tỷ đồng, đạt 51,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Tuy vậy, xét về tỷ lệ thì tỷ lệ giải ngân của các dự án trọng điểm này còn thấp hơn tiến độ giải ngân chung của toàn quốc.

Đặc biệt, báo cáo của Bộ Tài chính cho biết, nhiều dự án quy mô lớn giải ngân dưới 30%. Chẳng hạn, các dự án Vành đai 3 TP.HCM, TP.HCM - Mộc Bài, Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột… Thậm chí, có 12 dự án có tỷ lệ giải ngân dưới 5%, với số vốn khoảng trên 93.000 tỷ đồng…

Các bộ, ngành đang nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn để thúc giải ngân vốn đầu tư công. Trong ảnh: Thi công hầm đường bộ Hoàng Liên. Ảnh: Đức Thanh

Sốt ruột trước tình hình này, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã yêu cầu phải đẩy nhanh tiến độ các dự án. Theo Thủ tướng, với tổng số vốn rất lớn và là nguồn lực quan trọng, việc bảo đảm tiến độ, kế hoạch, chất lượng các dự án trọng điểm ngành giao thông - vận tải sẽ góp phần quan trọng thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026, giảm Hệ số sử dụng vốn (ICOR), tạo tiền đề cho phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030…

“Tiến độ dự án là do các chủ đầu tư, các bộ, ngành, địa phương xây dựng, đăng ký, do đó phải bảo đảm thực hiện theo cam kết, giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao”, Thủ tướng chỉ đạo và nhấn mạnh, kiên quyết không được lùi, kéo dài, điều chỉnh tiến độ khi không có lý do chính đáng.

“Hiện nay, một số dự án yêu cầu tiến độ là rất cấp thiết, nhất là các công trình phải hoàn thành trong năm 2026. Phải khẩn trương tập trung triển khai các giải pháp rất cụ thể, đồng bộ, bảo đảm hoàn thành, làm cơ sở đạt 100% giải ngân vốn đầu tư công”, Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ đạo.

KPI đang biến áp lực giải ngân từ một yêu cầu hành chính thành thước đo trách nhiệm thực hiện kế hoạch đầu tư công, trong khi thời gian còn lại của năm không nhiều. Do đó, các bộ, ngành, địa phương phải vừa xử lý điểm nghẽn, vừa đẩy nhanh khối lượng thực hiện để “có đầu vào” cho giải ngân.

Giải ngân 100% kế hoạch là mục tiêu được Chính phủ đặt ra từ đầu năm và nhất quán chỉ đạo trong thời gian qua. Tuy vậy, kết quả cho đến nay chưa được như kỳ vọng.

Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, tính đến ngày 10/9, mặc dù một số đơn vị có kết quả giải ngân tích cực, như Hà Nội (giải ngân được 94.600 tỷ đồng), TP.HCM (79.500 tỷ đồng), Hải Phòng (22.800 tỷ đồng), Hưng Yên (19.700 tỷ đồng)…, nhưng vẫn còn 24 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung của cả nước.

Rõ ràng, không chỉ ở các dự án trọng điểm ngành giao thông nói riêng, việc thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công còn cần được đẩy mạnh ở tất cả các dự án lớn nhỏ đang được triển khai trên khắp cả nước.

KPI tạo thêm áp lực giải ngân

Để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, Bộ Tài chính đã đề xuất chấm điểm các bộ, ngành, địa phương về thực hiện giải ngân vốn đầu tư công. Đây có thể xem là KPI (Chỉ số đánh giá kết quả thực hiện công việc) đối với các bộ ngành trong việc giải ngân. Kỳ chấm điểm chính thức sẽ bắt đầu vào tháng 10/2026, tuy vậy, việc chấm thử đã được thực hiện từ tháng 7/2026.

Đầu tháng 9/2026, Bộ Tài chính đã báo cáo đầu tiên về việc chấm điểm các bộ, ngành, địa phương về thực hiện giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 24/6/2026.

Theo đó, việc chấm điểm sẽ thực hiện theo 2 chỉ tiêu, bao gồm Chỉ tiêu 1 - Giải ngân kế hoạch vốn kéo dài, tối đa 100 điểm; Chỉ tiêu 2 - Giải ngân kế hoạch vốn năm, tối đa 100 điểm. Kết quả, ở kỳ chấm tháng 7/2026, với Chỉ tiêu 1, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương đạt mức từ 90 điểm trở lên, thuộc diện “Giải ngân rất tốt”; có 1 bộ, cơ quan trung ương và 5 địa phương đạt mức từ 80 đến dưới 90 điểm (Giải ngân tốt).

Cũng ở kỳ chấm này, đối với Chỉ tiêu 2, có 13 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương đạt mức từ 90 điểm trở lên (Giải ngân rất tốt); 1 cơ quan trung ương và 6 địa phương đạt mức từ 80 đến dưới 90 điểm (Giải ngân tốt).

Trong khi đó, với kỳ chấm tháng 8/2026, đối với Chỉ tiêu 1, có 5 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương đạt mức điểm từ 90 điểm trở lên; 3 bộ, cơ quan trung ương và 2 địa phương đạt mức điểm từ 80 đến dưới 90 điểm. Còn đối với Chỉ tiêu 2, có 12 bộ, cơ quan trung ương và 17 địa phương đạt mức điểm từ 90 điểm trở lên; 5 cơ quan trung ương và 6 địa phương đạt mức điểm từ 80 đến dưới 90 điểm.

Các bộ, ngành, địa phương còn lại thuộc diện giải ngân trung bình và giải ngân chưa tốt. Kết quả chấm điểm này, theo Bộ Tài chính, mới chỉ là kết quả “chấm thử”, được sử dụng để rà soát, hoàn thiện phương án và Hệ thống Cơ sở dữ liệu tài chính trước khi triển khai chấm điểm chính thức từ kỳ tháng 10; không sử dụng để đánh giá, xếp loại chính thức các bộ, cơ quan trung ương và địa phương.

Để thực hiện tốt việc chấm điểm, hôm 10/9, Bộ Tài chính đã tổ chức Hội nghị tập huấn toàn quốc về triển khai phương án chấm điểm các bộ, cơ quan trung ương và địa phương về thực hiện giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công trên Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính.

Tại hội nghị này, ông Lê Thành Quân, Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng (Bộ Tài chính), khẳng định, các tiêu chí đánh giá, chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công được căn cứ trên dữ liệu thực tế do các bộ, ngành, địa phương và cơ quan thanh toán cung cấp, cập nhật trên hệ thống theo các nguyên tắc và phương pháp đã được xác định, không phụ thuộc vào “đánh giá chủ quan” của cơ quan thực hiện.

“Nguyên tắc này nhằm bảo đảm kết quả chấm điểm phản ánh đúng tình hình giải ngân của từng bộ, cơ quan Trung ương và địa phương”, ông Lê Thành Quân nhấn mạnh.

Tháng 7, tháng 8 và cả tháng 9, có thể vẫn sẽ chỉ là chấm thử. Nhưng kỳ tháng 10, khi việc chấm KPI là chính thức, kết quả không chỉ để phân loại, mà còn gắn với đánh giá chất lượng lãnh đạo, điều hành, thì câu chuyện có thể sẽ khác. Các bộ, ngành, địa phương buộc phải đẩy nhanh tiến độ giải ngân.

“Chúng tôi rất kỳ vọng phương pháp chấm điểm này sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn trong việc thúc đẩy tốc độ giải ngân vốn đầu tư công”, lãnh đạo Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Chạy đua giải ngân trong chặng nước rút

KPI đang biến áp lực giải ngân từ một yêu cầu hành chính thành thước đo trách nhiệm thực hiện kế hoạch đầu tư công, trong khi thời gian còn lại của năm không nhiều. Do đó, các bộ, ngành, địa phương phải vừa xử lý điểm nghẽn, vừa đẩy nhanh khối lượng thực hiện để “có đầu vào” cho giải ngân.

Thực tế, việc các địa phương đang nỗ lực thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công không chỉ vì việc chấm điểm giải ngân, mà còn để hoàn thành một KPI quan trọng khác: “Tăng trưởng 2 con số”.

Hà Nội là một ví dụ. Thành phố này quyết tâm đạt mức tăng trưởng 11% trong năm nay, do vậy, giải ngân vốn đầu tư công là giải pháp hàng đầu. Dù là địa phương có tốc độ giải ngân thuộc diện top đầu cả nước, Hà Nội vẫn đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ các dự án, nhất là khi nhiều dự án trọng điểm đang được triển khai trên địa bàn.

Chiều 21/9, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, ông Vũ Đại Thắng đã đi thực địa kiểm tra tiến độ triển khai một loạt dự án hạ tầng quan trọng của Thành phố, như dự án cầu vòm đường sắt phía Nam cầu Long Biên, dự án cầu Tứ Liên, dự án đầu tư xây dựng cầu Giang Biên và đường hai đầu cầu phía Phù Đổng… Chỉ đạo nhất quán được ông Vũ Đại Thắng đưa ra là phải tăng tốc, đẩy nhanh tiến độ, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng có mặt bằng nhưng nhà thầu hoặc chủ đầu tư triển khai chậm tiến độ…

Hải Phòng cũng vậy. Trong cuộc họp mới đây về nội dung này, Phó chủ tịch UBND TP. Hải Phòng Lê Trung Kiên đã chỉ đạo các đơn vị đẩy nhanh tiến độ thi công đối với các dự án; khẩn trương thực hiện các thủ tục nghiệm thu, hồ sơ thanh toán để triển khai giải ngân ngay khi có khối lượng hoàn thành…

Trên khắp cả nước, TP.HCM, Quảng Ngãi, Đồng Tháp, Quảng Ninh… cũng đang nỗ lực triển khai rất nhiều giải pháp để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Trong chặng đua nước rút cuối năm, không có chỗ cho sự chậm trễ.