Thi công Dự án cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu đoạn tuyến qua địa phận xã Tô Múa. (Ảnh: Báo Sơn La).

UBND tỉnh Sơn La vừa có văn bản đề nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét bố trí nguồn ngân sách Trung ương để đầu tư mở rộng tuyến đường bộ cao tốc Hòa Bình – Mộc Châu, đoạn qua địa bàn tỉnh Sơn La.

Cụ thể, UBND tỉnh Sơn La đề xuất Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng xem xét, cân đối nguồn vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026 - 2030 để triển khai đầu tư mở rộng tuyến từ quy mô 2 làn xe lên 4 làn xe theo quy hoạch, đáp ứng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc. Tổng nhu cầu vốn ngân sách Trung ương đề nghị bố trí khoảng 4.476 tỷ đồng.

Theo quy hoạch được duyệt, tuyến cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu, đoạn qua Sơn La được đầu tư với quy mô 4 làn xe. Hiện nay, UBND tỉnh Sơn La đang triển khai thi công Dự án cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu, đoạn qua Sơn La giai đoạn I dài 32,2 km với quy mô 2 làn xe, đồng thời thực hiện giải phóng mặt bằng theo quy mô hoàn chỉnh 4 làn xe.

Đến tháng 3/2026, công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn thành 27,58/32,2 km, cơ bản đáp ứng yêu cầu thi công tuyến chính. Các nhà thầu đang được đôn đốc huy động máy móc, nhân lực, phấn đấu hoàn thành Dự án trong năm 2027.

Việc cân đối, bổ sung nguồn vốn để đầu tư ngay theo quy mô hoàn chỉnh 4 làn xe và 2 làn dừng xe khẩn cấp, phù hợp với quy hoạch và Quy chuẩn QCVN 117:2024/BGTVT, được đánh giá sẽ mang lại nhiều lợi ích.

Trước hết, mặt bằng đã được giải phóng theo quy mô hoàn chỉnh nên có thể khai thác ngay, giảm áp lực quản lý và hạn chế tái lấn chiếm. Bên cạnh đó, khoảng 10 km (gần 30% chiều dài tuyến) đã được đầu tư nền đường hoàn chỉnh, chỉ cần bổ sung kết cấu mặt đường, đồng thời giảm khối lượng xử lý vuốt nối, góp phần tăng cường an toàn giao thông và tiết kiệm trên 200 tỷ đồng.

Ngoài ra, do Dự án mới khởi công, việc điều chỉnh thiết kế và tổ chức thi công theo quy mô hoàn chỉnh sẽ thuận lợi hơn so với phương án mở rộng tuyến đang khai thác, qua đó giảm áp lực bảo đảm giao thông. Phương án này cũng giúp tiết kiệm chi phí huy động và giải thể công trường. Nội dung trên đã được Bộ Xây dựng thống nhất với UBND tỉnh Sơn La tại Công văn số 16299/BXDKHTC ngày 31/12/2025.

Sơ bộ tổng mức đầu tư Dự án cho thấy, giai đoạn phân kỳ đang triển khai có tổng mức đầu tư 4.938 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách Trung ương là 3.400 tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương là 1.538 tỷ đồng.

Theo tính toán, nếu đầu tư hoàn chỉnh theo quy mô 4 làn xe, tổng mức đầu tư Dự án khoảng 9.414 tỷ đồng. Như vậy, để nâng cấp từ quy mô 2 làn xe lên 4 làn xe, nhu cầu bổ sung vốn ngân sách Trung ương khoảng 4.476 tỷ đồng.

Được biết, UBND tỉnh Sơn La đã nhiều lần có văn bản đề nghị Bộ Tài chính quan tâm, cân đối, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét bố trí vốn ngân sách Trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 – 2030 để địa phương có cơ sở triển khai Dự án.

Theo ý kiến của Bộ Tài chính tại các văn bản số 10123/BTC-KTĐP ngày 7/7/2025, số 20000/BTC-KTĐP ngày 24/12/2025 và số 2197/BTC-KTĐP ngày 25/2/2026, cơ quan này đề nghị UBND tỉnh nghiên cứu phương án bố trí vốn theo tỷ lệ ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương là 50% - 50%.

Tuy nhiên, UBND tỉnh Sơn La cho rằng, do là tỉnh miền núi, biên giới, có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, nguồn thu ngân sách địa phương còn hạn chế nên Sơn La chưa đáp ứng nhu cầu chi đầu tư phát triển, nhất là đối với các công trình hạ tầng thiết yếu và các dự án trọng điểm.

Trong giai đoạn 2026 – 2030, ngân sách địa phương còn phải ưu tiên cho nhiều nhiệm vụ cấp thiết như bố trí vốn đối ứng tuyến cao tốc Mộc Châu – Sơn La – Điện Biên – Cửa khẩu Tây Trang; đầu tư 13 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới; thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia; triển khai các công trình trọng điểm và hoàn thiện trụ sở cấp xã sau sắp xếp đơn vị hành chính. Do đó, địa phương không có khả năng cân đối để đáp ứng yêu cầu đầu tư dự án quy mô lớn.

Trong khi đó, tuyến cao tốc Hòa Bình – Mộc Châu, đoạn qua địa bàn tỉnh Sơn La là Dự án trọng điểm quốc gia, có tính chất liên vùng, giữ vai trò động lực phát triển khu vực Tây Bắc, thuộc đối tượng ưu tiên bố trí vốn ngân sách Trung ương theo Nghị quyết số 70/2025/UBTVQH15 ngày 7/2/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

“Vì vậy, việc được ngân sách Trung ương hỗ trợ là hết sức cấp thiết, có ý nghĩa quyết định đối với tính khả thi của Dự án, góp phần đẩy nhanh tiến độ hoàn thành đồng bộ toàn tuyến trước năm 2030, phát huy hiệu quả đầu tư và tạo động lực lan tỏa cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Sơn La và toàn khu vực Tây Bắc”, ông Nguyễn Đình Việt – Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La cho biết.