Các ý kiến tại hội thảo cho rằng, mặc dù Nghị quyết 16 - NQ/TW của Bộ Chính trị (ban hành năm 2012 - PV) đã định hướng, mở không gian và tạo điều kiện để TP.HCM có cơ hội bứt phá phát triển.

Trong đó, cho phép Thành phố được tìm kiếm, đề xuất và thực hiện thí điểm các cơ chế, chính sách vượt trội, chưa có quy định hay những quy định hiện hành của Nhà nước không còn phù hợp; bảo đảm cơ chế khuyến khích tài chính - ngân sách mạnh mẽ, ưu tiên các nguồn tài chính, tạo điều kiện để Thành phố phát triển nhanh, toàn diện, vững chắc, thực hiện tốt vai trò trung tâm đối với vùng và cả nước…

Tuy nhiên, thực tế cho thấy thời gian qua, tư tưởng nói trên của Nghị quyết số 16 chưa được thực hiện đầy đủ, thậm chí còn xuất hiện những trói buộc, hạn chế mới, cản trở sự phát triển của TP.HCM.

.

Hiện nay, sự phát triển của TP.HCM đang đối mặt với nhiều điểm tắc nghẽn lớn và những khó khăn rất đặc thù. Đó là, ắch tắc giao thông, ngập nước, quá tải dân số đô thị và chất lượng nguồn nhân lực, ngân sách thu hẹp, năng lực bộ máy chính quyền, các yếu tố tạo sức mạnh “đầu tàu” hiện đại…

PGS.TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, TP.HCM là một đô thị lớn, một siêu đô thị, là đầu tàu phát triển kinh tế của cả nước. Thời gian qua, TP.HCM đã đạt  được những kết quả phát triển nổi bật, luôn đóng vai trò là đầu tàu dẫn dắt công cuộc đổi mới và phát triển của nền kinh tế. Tuy nhiên, đặt trong tương quan so sánh quốc tế và yêu cầu phát triển trong môi trường cạnh tranh và hội nhập quốc tế, để tạo động lực cho cả nền kinh tế nhanh chóng thu hẹp khoảng cách tụt hậu phát triển, Thành phố vẫn chưa phát triển đúng tầm, chưa phát huy tiềm năng và lợi thế; tự TP.HCM cũng bị tụt hậu phát triển so với nhiều thành phố khác trong khu vực.

Do đó, cần có cơ chế, chính sách đột phá để TP.HCM phát triển. Tại hội thảo, các chuyên gia đã đóng góp nhiều ý kiến, đề xuất cho Thành phố. TS.Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đề xuất, để thu hẹp khoảng cách với các thành phố và đô thị trong khu vực và thế giới, TP.HCM phải tận dụng các cơ chế hiện có; có sự hợp tác và phát triển liên kết vùng; phát triển các cụm ngành.

Trong khi đó, TS. Vũ Tuấn Anh, Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, để thực hiện tầm nhìn phát triển dài hạn và trung hạn, bên cạnh 7 chương trình đột phá, TP.HCM cần phải rà soát và điều chỉnh chiến lược phát triển kinh tế để thay đổi mô hình tăng trưởng của các lĩnh vực ưu tiên và đảm bảo tính bền vững cho toàn bộ nền kinh tế. Mặt khác, rà soát và điều chỉnh quy hoạch phân bố không gian của Thành phố nằm trong mối liên kết với vùng. Bên cạnh đó, xây dựng đề án cải cách thể chế quản trị siêu đô thị TP.HCM. Trong chương trình cải cách hành chính, cần xây dựng đề án cải cách thể chế quản trị siêu đô thị TPHCM theo hướng chuyển đổi cách tiếp cận của đề án chính quyền đô thị thành cách tiếp cận ứng dụng các chức năng và phương thức quản trị siêu đô thị.

TS. Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam đề xuất các vấn đề quy hoạch phát triển đô thị. Theo ông Chính, những thành tựu đạt được trong xây dựng phát triển tại TP.HCM là rất đáng tự hào nhưng vẫn chưa tương xứng với vị thế, tiềm lực và vai trò của đô thị vai trò đầu tàu của cả nước. Vì vậy, TP.HCM cần rà soát lại toàn bộ công tác quy hoạch từ quy hoạch xây dựng, quy hoạch chuyên ngành.

Về cao độ xây dựng, cần xem xét quy hoạch san nền tiêu thủy của toàn Thành phố để khớp nối cao độ xây dựng cho các khu vực nhằm bảo đảm yêu cầu quản lý cao độ xây dựng tránh ngập cục bộ và giải quyết tốt việc thoát nước. Đồng thời, hoàn thiện quy hoạch hệ thống giao thông công cộng để kết nối với các loại hình giao thông khác. Mặt khác, tổ chức không gian kiến trúc đô thị theo hướng tôn trọng và thân thiện với thiên nhiên; trong quy hoạch các khu chức năng của đô thị nên nghiên cứu tích hợp các giải pháp quy hoạch - kiến trúc với giải pháp kỹ thuật hạ tầng đô thị. Bên cạnh đó, cần có ý tưởng quy hoạch các trung tâm nổi bật như đường Nguyễn Huệ - Lê  Lợi - Đồng Khởi, khu Trung tâm Thủ Thiêm và các khu du lịch nổi tiếng như không gian bán đảo Bình Quới, cảnh quan du lịch dọc sông Sài Gòn và đặc biệt là quy hoạch xây dựng thêm nhiều công viên văn hóa, sinh thái nhất là tôn tạo và phát huy khu sinh quyền Cần Giờ. Ngoài ra, di chuyển các khu, cụm công nghiệp gây ô nhiễm ra khỏi thành phố; kết nối giao thông vùng...

Trao đổi tại hội thảo, Bí thư Thành ủy TP.HCM Đinh La Thăng lưu ý, Nghị quyết số 16 chỉ cho Thành phố thí điểm và trong quá trình tổ chức thực hiện không thể thoát ly nghị quyết này. Kỳ vọng với TP.HCM là rất lớn, phải đột phá, phải trở lại vị trí số một như trước đây. Tuy nhiên, dù đột phá thế nào thì cũng phải theo cơ chế thống nhất của cả nước, phải nằm trong liên kết phát triển vùng, TP.HCM không phải nằm riêng. Do đó, Bí thư Thăng yêu cầu các đề xuất đưa ra phải vững chắc, đủ căn cứ khoa học, có giải pháp bài bản, hệ thống, phù hợp. Cùng với nhìn xa phải nhìn gần để có cơ chế phát triển. Phải có đề xuất hết sức cụ thể, thiết thực có thể làm ngay. Thận trọng cân nhắc sự tác động đến môi trường…

Người đứng đầu TP.HCM chỉ đạo Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM tiếp tục lấy ý các chuyên gia, nhà khoa học, người dân để đưa ra đề xuất phù hợp. Đề án phải hết sức ngắn gọn, cụ thể, dễ hiểu, rõ nội hàm, chính sách trong từng lĩnh vực.  Mục tiêu hướng đến và phải đạt được là xây dựng TP.HCM phát triển nhanh, bền vững, đóng góp nhiều hơn cho đất nước.