Sau giai đoạn cải cách tiền lương và sắp xếp tổ chức bộ máy, vấn đề lương cơ sở tiếp tục nhận được sự quan tâm lớn của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người hưởng chính sách. 

Theo định hướng tại Kết luận số 206 của Bộ Chính trị về tiền lương, phụ cấp đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, các bộ, ngành đang khẩn trương chuẩn bị phương án để thực hiện từ năm 2026.

Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ đang phối hợp với các cơ quan Trung ương xây dựng, sửa đổi và bổ sung các văn bản liên quan đến chế độ tiền lương, phụ cấp. Trọng tâm là hoàn thiện dự thảo nghị định sửa đổi chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, đồng thời phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét việc điều chỉnh mức lương cơ sở trong năm 2026.

Nếu lương cơ sở tăng, hàng loạt khoản đóng, hưởng và trợ cấp gắn trực tiếp với mức này cũng sẽ được điều chỉnh theo.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và Luật Việc làm năm 2025, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp đối với nhóm người hưởng lương theo chế độ do Nhà nước quy định được xác định trên cơ sở tiền lương tháng theo chức vụ, chức danh, ngạch, bậc hoặc cấp bậc quân hàm. 

Cùng với đó là các khoản phụ cấp như phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề và hệ số chênh lệch bảo lưu lương (nếu có).

Với nhóm đối tượng này, lương cơ sở giữ vai trò nền tảng trong cấu trúc tiền lương. Khi lương cơ sở được điều chỉnh tăng, mức lương tính đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp cũng tăng tương ứng. 

Điều này đồng nghĩa với việc người lao động và người sử dụng lao động sẽ đóng bảo hiểm ở mức cao hơn, nhưng đồng thời quyền lợi hưởng các chế độ bảo hiểm về lâu dài cũng được cải thiện.

Khoản chi trả chịu tác động trực tiếp khác là trợ cấp mai táng. Theo Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, mức trợ cấp mai táng dành cho thân nhân người đang hưởng lương hưu khi qua đời được xác định bằng 10 lần mức tham chiếu tại tháng xảy ra sự kiện.

Mức tham chiếu do Chính phủ quy định, trong giai đoạn chưa bãi bỏ lương cơ sở, mức tham chiếu được xác định bằng lương cơ sở. Khi lương cơ sở được điều chỉnh tăng trong năm 2026, mức trợ cấp mai táng cũng sẽ tăng tương ứng. Khoản trợ cấp này được chi trả cho thân nhân, người thừa kế hoặc tổ chức, cá nhân trực tiếp lo việc mai táng cho người qua đời.

Lương cơ sở tăng cũng kéo theo điều chỉnh mức đóng bảo hiểm y tế đối với nhiều nhóm tham gia. Theo Nghị định số 188/2025/NĐ-CP, mức đóng bảo hiểm y tế hằng tháng của học sinh, sinh viên được tính bằng 4,5% mức tham chiếu. Hiện nay, mức tham chiếu vẫn đang được xác định tương đương lương cơ sở.

Ngân sách Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng bảo hiểm y tế cho học sinh, sinh viên. Ngoài ra, tùy điều kiện kinh tế - xã hội, các địa phương có thể bố trí thêm ngân sách để hỗ trợ mức đóng cho nhóm đối tượng này.

Đối với người tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình, mức đóng cũng được tính trên cơ sở lương cơ sở. Người thứ nhất đóng bằng 4,5% lương cơ sở; người thứ hai, ba, bốn lần lượt đóng bằng 70%, 60% và 50% mức đóng của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40%. Vì vậy, việc điều chỉnh lương cơ sở sẽ làm thay đổi toàn bộ mặt bằng đóng bảo hiểm y tế của nhóm này.

Ngoài các khoản đóng và trợ cấp nêu trên, việc điều chỉnh lương cơ sở còn được đặt trong tổng thể chính sách an sinh xã hội. Theo phụ lục ban hành kèm theo Công văn số 38/TTg-QHĐP, Chính phủ đã phân công nhiệm vụ triển khai các nghị quyết được thông qua tại Kỳ họp thứ 10 của Quốc hội khóa XV.

Theo Kết luận số 206 của Bộ Chính trị, lương cơ sở và một số loại phụ cấp sẽ được điều chỉnh, đồng thời thực hiện điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công, trợ cấp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội. 

Theo lộ trình, Chính phủ giao Bộ Nội vụ chủ trì triển khai các nội dung này trong năm 2026, với mốc thực hiện dự kiến bắt đầu từ quý I. Dù mức tăng cụ thể của lương cơ sở năm 2026 còn chờ quyết định cuối cùng của cấp có thẩm quyền, định hướng chính sách đã cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng và thận trọng.