Cộng đồng doanh nghiệp rất cần một nền kinh tế với tư duy sẵn sàng đón nhận những mô hình mới, đảm bảo cạnh tranh, an toàn và chi phí tuân thủ thấp.

Hiện chưa có sự lý giải thực sự thấu đáo về việc Zalo có phải là mạng xã hội hay đang hoạt động theo mô hình ứng dụng OTT như VNG lâu nay vẫn nói cùng những lý giải cho việc không xin phép với hai tên miền này. Đương nhiên, để được tiếp tục vận hành hai tên miền này, VNG cũng không tranh luận gì thêm, ngoài việc tuân thủ để tránh bị thu hồi hai tên miền nêu trên. Thực ra, trường hợp như VNG với Zalo không phải hiếm, nhất là trong bối cảnh đang có sự chưa rõ ràng trong xác định nhiều ngành nghề, lĩnh vực mới xuất hiện do sự phát triển của công nghệ, của Internet, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn.

Có thể nhắc đến cuộc tranh luận chưa dứt về việc xác định dịch vụ xem video trên Internet là truyền hình để chốt cách quản lý dịch vụ này như một kênh truyền hình với vô vàn điều kiện, hay chỉ là một dịch vụ nội dung trực tuyến, gần giống với các dịch vụ trò chơi trực tuyến, sách, trang thông tin điện tử trực tuyến.

Hay mô hình cho vay ngang hàng thuộc ngành nghề kinh doanh nào, quản lý như ngân hàng hay hình thức nào khác? Đến khi nào thì Vaymuon.vn, Mofin hay Lenbiz có thể ghi rõ ngành nghề kinh doanh là P2P, thay vì là "hỗ trợ dịch vụ tài chính, dịch vụ thông tin khác chưa được phân vào đâu”?

Đương nhiên, không thể không nhắc đến cuộc đối đầu, đấu trí mấy năm nay vẫn chưa đi đến hồi kết giữa các doanh nghiệp taxi truyền thống và ứng ụng nền tảng gọi xe, như Grab, GoViet, Be... về việc có nên đeo mào cho xe và đối xử với doanh nghiệp này như hãng taxi truyền thống hay không...

Ngay lúc này, Dự thảo lần thứ 9 Nghị định sửa đổi Nghị định 86/2014/NĐ-CP về điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô đã được trình Chính phủ xem xét vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau về việc này...

Nhưng vấn đề là cách ứng xử có nhiều phần “áp đặt” từ phía cơ quan quản lý nhà nước và tâm lý “đành chịu” của doanh nghiệp. VNG cũng không khác mấy, chấp nhận thực thi, dù là một tên tuổi lớn, Zalo đã vượt qua mốc 100 triệu tài khoản đã đăng ký...

Nhưng, điều này sẽ đi kèm những gánh nặng thực thi không hề nhỏ.

Cũng phải nói luôn rằng, theo quy định của Nghị định 72/2013/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet, giấy phép này có thời hạn tối đa là 10 năm. Việc gia hạn cũng được quy định là không quá hai lần, mỗi lần không quá 2 năm... Quy định trên cũng không khác mấy so với quy định về giấy phép kinh doanh của nhiều ngành nghề khác.

Câu hỏi phải đặt ra là, với những giới hạn như vậy, các doanh nghiệp sẽ có đủ tự tin để xây dựng các kế hoạch kinh doanh dài hạn hay không, có muốn đầu tư cho nghiên cứu phát triển, đầu tư thương hiệu hay đầu tư cho đào tạo nguồn nhân lực hay không... Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã chọn cách đầu tư vừa phải, để hết thời hạn giấy phép là hết khấu hao, giảm thiểu rủi ro khi lỡ không được gia hạn giấy phép kinh doanh.

Tất nhiên, mọi sự lựa chọn đều có lý do. Sẽ rất khó phân loại một ngành nghề, hoạt động kinh doanh chính xác tuyệt đối, nhất là trong bối cảnh mọi việc đang có sự giao thoa giữa mới và cũ, thậm chí có những mô hình chưa từng xuất hiện. Cũng sẽ rất khó có một mô hình chính sách nào tuyết đối đúng hay thuần sai trong sự dịch chuyển vô cùng phức tạp và đầy mới mẻ này.

Chính trong lúc này, thái độ ứng xử với doanh nghiệp, với các mô hình kinh doanh mới đang được coi là chìa khóa, hoặc để mở ra cánh cửa mới cho kinh tế Việt Nam bắt kịp với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, tận dụng tốt các cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới nếu đó là thái độ sẵn sàng chia sẻ, tư duy đi cùng sự phát triển; hoặc để đóng lại mọi nhu cầu phát triển, sáng tạo của doanh nghiệp, của người dân nếu đó là thái độ thể hiện quyền lực, áp đặt tư duy.

Cần lưu ý, cộng đồng doanh nghiệp hiện không chỉ cần một “nền kinh tế nhiều FTA”, mà cần hơn một nền kinh tế với tư duy sẵn sàng đón nhận những mô hình mới, đảm bảo cạnh tranh, an toàn và chi phí tuân thủ thấp.