Thông tin trên được ông Bùi Minh Trí, Trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (HEPZA) nói tại cuộc họp trao đổi kỹ thuật về xúc tiến phát triển khu công nghiệp sinh thái tại TP.HCM, do HEPZA phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) và các doanh nghiệp phát triển hạ tầng tổ chức chiều 28/1.

Khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3. Ảnh: Lê Toàn

TP.HCM sắp có khu công nghiệp sinh thái đầu tiên

Ông Bùi Minh Trí, Trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM, cho biết trong bối cảnh chuyển đổi xanh, giảm phát thải và phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn đã trở thành xu hướng tất yếu trên toàn cầu. Các tiêu chuẩn mới trong thương mại và đầu tư quốc tế ngày càng gắn chặt với yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính, giảm dấu chân carbon và phát triển bền vững.

Theo ông Trí, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu. Để thực hiện cam kết tại COP26, Chính phủ đã đưa ra nhiều biện pháp ứng phó mạnh mẽ. Nhiều văn bản liên quan và các chương trình hành động quốc gia về kinh tế tuần hoàn, kinh tế bền vững đã được ban hành và thực thi.

Tại TP.HCM, các định hướng này đã được cụ thể hóa thông qua dự án hỗ trợ xây dựng khu công nghiệp kiểu mẫu, khu công nghiệp thông minh theo định hướng sinh thái và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý vận hành tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Dự án này do JICA tài trợ và chính thức triển khai từ tháng 10/2023.

Theo đó, Khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3 được lựa chọn thí điểm mô hình khu công nghiệp sinh thái. Đến nay, dự án đã hoàn thành giai đoạn 1 với nhiều kết quả tích cực. “Chúng tôi cũng đã tiếp nhận hồ sơ và đang xin ý kiến các bộ, ngành làm cơ sở thẩm định, tham mưu UBND Thành phố công nhận đây là khu công nghiệp sinh thái đầu tiên của TP.HCM, dự kiến hoàn thành trong quý I/2026”, ông Trí cho biết.

Khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3 có tổng diện tích 999 ha, là khu công nghiệp chuyên sâu duy nhất tại Việt Nam được thành lập dựa trên thỏa thuận hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Nhật Bản vào tháng 12/2014.

Phú Mỹ 3 quy hoạch để thu hút các dự án công nghiệp lớn, công nghệ cao từ các tập đoàn toàn cầu. Đặc biệt, thời hạn thuê đất của khu công nghiệp lên đến 70 năm, tạo nền tảng ổn định lâu dài cho doanh nghiệp đầu tư và mở rộng sản xuất. Tính đến nay, Phú Mỹ 3 đã thu hút được 51 dự án với tổng vốn đầu tư lên đến 7 tỷ USD, tỷ suất đầu tư trung bình đạt 9 - 10 triệu USD cho mỗi ha đất công nghiệp.

Bà Lương Thị Thanh Thảo, Trưởng phòng quản lý môi trường, Trưởng trạm xử lý nước thải - Công ty cổ phần Thanh Bình Phú Mỹ - chủ đầu tư Khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3 cho biết, khu công nghiệp đã đầu tư trạm điện với hạ tầng ngầm hóa bảo đảm năng lượng ổn định; trạm cung cấp khí công nghiệp đến tận hàng rào nhà máy; và trạm xử lý nước thải tập trung công suất lớn với chất lượng đầu ra luôn đảm bảo cột A.

Phú Mỹ 3 còn tích hợp Cảng cạn Phú Mỹ và hệ thống kho bãi hóa chất để tối ưu vận hành cho các ngành chuyên sâu, hướng tới mục tiêu giảm phát thải CO2 vào năm 2050. Ngoài ra, Khu công nghiệp đã xây dựng hệ thống quản lý và giám sát thông minh. Hệ thống hoạt động thông qua trung tâm điều hành tập trung, cho phép thu thập và phân tích dữ liệu theo thời gian thực về tiêu thụ điện, nước, nước thải và phát thải CO2 của từng doanh nghiệp.

Các kết quả cụ thể từ nền tảng số này ghi nhận 9 mô hình cộng sinh công nghiệp về chia sẻ chất thải và hạ tầng dùng chung. Có 24 doanh nghiệp tham gia báo cáo và áp dụng sản xuất sạch hơn. Ngoài ra, nền tảng này còn theo dõi chính xác tỷ lệ tái chế nước thải và giám sát phát thải khí nhà kính.

“Hộ chiếu vàng” cho doanh nghiệp sản xuất

Tại cuộc họp, đại diện JICA nhấn mạnh vai trò của khu công nghiệp sinh thái trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Ông Yoshitomo Kubo, Đại diện cấp cao Văn phòng JICA Việt Nam nhấn mạnh, kể từ sau đại dịch Covid-19, chúng ta đã chứng kiến những thay đổi mạnh mẽ trong mọi mặt của đời sống.

Đáng chú ý nhất là việc mỗi quốc gia cần phải trở nên tự chủ hơn, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng và logistics, nhằm tránh những gián đoạn đột ngột trong chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, mô hình khu công nghiệp sinh thái với khái niệm thiết thực về phát triển bền vững thông qua cộng sinh công nghiệp, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện với môi trường sẽ đóng góp đáng kể vào việc nâng cao lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam.

Trong khi đó, ông Hieda Shunsuke, Trưởng ban cố vấn khu công nghiệp sinh thái của JICA, cảnh báo từ năm 2027, các doanh nghiệp không quản lý đầy đủ rủi ro về quyền con người và lao động trong hoạt động tại Việt Nam sẽ đối mặt với nguy cơ bị loại trừ về mặt pháp lý khỏi thị trường EU đầy tiềm năng.

Do vậy, việc đặt cơ sở trong khu công nghiệp sinh thái đóng vai trò như một “hộ chiếu vàng”, giúp duy trì tính liên tục trong thương mại với các đối tác EU và nhóm khách hàng cấp 1 toàn cầu. Đây không chỉ là vấn đề tuân thủ mà còn là bảo đảm vị thế của doanh nghiệp trong các chuỗi cung ứng cao cấp.

Cụ thể, doanh nghiệp sẽ được ưu tiên xếp hạng nhà cung cấp cho các thương hiệu châu Âu, giảm gánh nặng kiểm toán và chi phí tuân thủ, nâng cao uy tín đối với các nhà mua hàng khắt khe.

Ngoài ra, sự phù hợp chiến lược với quy chuẩn xanh của Việt Nam mở ra cơ hội tiếp cận các tiện ích “tín dụng Xanh” đồng thời thu hút FDI chất lượng cao từ các nhà đầu tư tổ chức tập trung vào phát triển bền vững.