Giá cả chưa tăng mạnh là nhờ hàng tích trữ trước

Báo cáo ngày 11/6 từ Bộ Lao động Mỹ cũng cho thấy áp lực giá cơ bản đã giảm vào tháng trước. Trong khi đó, các nhà kinh tế cho rằng lạm phát của Mỹ đã phản ứng chậm với mức thuế quan bao trùm của Tổng thống Donald Trump lên các đối tác thương mại, bởi hầu hết các nhà bán lẻ Mỹ vẫn đang bán ra hàng hóa tích lũy trước khi thuế quan của ông Trump có hiệu lực.

Bằng chứng là sau thời gian bán hàng tích lũy, "đế chế" bán lẻ Mỹ Walmart thông báo họ sẽ bắt đầu tăng giá hàng hóa vào cuối tháng 5 và tháng 6.

Bên trong một cửa hàng tiện lợi ở thành phố Rosemead, bang California, Mỹ. Ảnh: AFP

Lạm phát Mỹ đang được kiềm chế do giá dịch vụ tăng chậm hơn, bao gồm cả giá vé máy bay giảm. Cục Dự trữ Liên bang (Fed) dự kiến sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp chính sách kết thúc ngày 18/6 tới và thị trường tài chính đang lạc quan về khả năng Fed sẽ quay lại nới lỏng chính sách tiền tệ vào tháng 9.

"Báo cáo này (báo cáo của Bộ Lao động Mỹ - BTV) là một chỉ dấu khác cho thấy, trước khi thuế quan và bất ổn kinh tế xuất hiện, chúng ta đã đi đúng hướng để đưa lạm phát quay trở lại mục tiêu và rằng trở ngại chính đối với tiến trình trong tương lai là giá cả tăng do thuế quan", ông Daniel Hornung, thành viên cấp cao tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), cho biết.

Theo công bố của Cơ quan Thống kê Lao động thuộc Bộ Lao động Mỹ, chỉ số CPI tháng 5 đã tăng 0,1% sau mức tăng 0,2% trong tháng 4. Kết quả này thấp hơn mức tăng 0,2% mà các nhà kinh tế dự báo với Reuters.

Trong đó, chi phí nhà ở tăng 0,3%, chủ yếu là tiền thuê nhà, đã trở thành động lực chính khiến chỉ số CPI tháng 5 tăng. Giá thực phẩm đã phục hồi 0,3% trong tháng 5 sau khi giảm 0,1% vào tháng 4.

Giá trái cây và rau quả cũng tăng, nhưng người tiêu dùng Mỹ đã được hỗ trợ phần nào khi giá trứng giảm 2,7%. Thịt, cá, đồ uống không cồn và các sản phẩm từ sữa cũng có giá thấp hơn so với tháng 4. Đáng chú ý, giá xăng ở Mỹ lại ghi nhận giảm 2,6% trong tháng 5.

Trong 12 tháng tính đến tháng 5, chỉ số CPI đã tăng 2,4% sau khi tăng 2,3% vào tháng 4.

Ngoài lượng hàng tồn kho trước thuế quan, các nhà kinh tế cho biết nhu cầu không chắc chắn có thể khiến một số doanh nghiệp ngần ngại tăng giá.

Các nhà kinh tế dự đoán​lạm phát sẽ tăng cao từ tháng 6 và trong nửa cuối năm và tin rằng các công ty sẽ tăng giá dần dần để tránh cú sốc giá đối với người tiêu dùng và thu hút sự chú ý của Nhà Trắng.

Tháng trước, Tổng thống Trump đã nói với Walmart rằng "hãy chịu thuế quan" thay vì tăng giá. Chính quyền của ông Trump vẫn khẳng định rằng thuế quan là một loại thuế do các nước xuất khẩu trả.

Tổng thống Trump hôm 11/6 cho biết thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã "hoàn tất". Nhưng thuế đối với hàng nhập khẩu của Trung Quốc vẫn sẽ cao hơn nhiều so với tháng 1.

Chỉ số CPI lõi (không tính các mặt hàng biến động giá mạnh như thực phẩm và năng lượng) đã tăng 0,1% trong tháng 5, thấp hơn mức tăng 0,2% của tháng 4.

Một số mặt hàng tăng giá do thuế quan

Chi phí chăm sóc sức khỏe tại Mỹ tăng 0,3%. Bảo hiểm xe cơ giới tăng 0,7% và chi phí chăm sóc cá nhân tăng 0,5%. Nhìn chung, chi phí dịch vụ tháng 5 đã tăng 0,2% sau khi tăng 0,4% vào tháng 4.

Một số nhà kinh tế hy vọng bất kỳ đợt tăng lạm phát nào liên quan đến thuế quan sẽ được kiềm chế bằng cách điều chỉnh giá dịch vụ, đặc biệt là tăng trưởng tiền lương.

"Nền kinh tế chủ yếu là nền kinh tế dựa vào dịch vụ và chi phí đầu vào lớn nhất là chi phí cho người lao động", ông James Knightley, nhà kinh tế quốc tế trưởng tại tập đoàn tài chính ING đánh giá. "Thị trường việc làm đang hạ nhiệt ngụ ý rằng điều này cũng sẽ giúp giảm bớt tác động của thuế quan".

Tháng 5 ghi nhận một số đợt tăng giá cả hàng hóa do thuế quan. Đơn cử, giá các thiết bị gia dụng cần thiết đã tăng cao 4,3%, mức tăng lớn nhất kể từ tháng 8/2020, mức tăng này có khả năng do ảnh hưởng của đợt áp thuế đầu tiên của chính quyền Tổng thống Trump lên thép và nhôm nhập khẩu. Tương tự, giá đồ chơi tại Mỹ tăng 1,3%, mức tăng lớn nhất kể từ tháng 2/2023.

Ngoài CPI, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) luôn theo dõi sát sao biến động của chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) lõi và mục tiêu của Fed là đưa lạm phát trung hạn về mức 2%. Các nhà kinh tế ước tính chỉ số PCE lõi tăng 0,2% vào tháng 5 sau khi tăng nhẹ 0,1% vào tháng 4. Điều đó sẽ khiến chỉ số PCE lõi tháng 5 tăng 2,6% so với cùng kỳ năm trước, từ mức tăng 2,5% vào tháng 4.

Những ước tính trên có thể thay đổi sau dữ liệu chỉ số giá sản xuất (PPI) dự kiến công bố vào ngày 12/5 (giờ Mỹ).

Sau thông tin về chỉ số CPI lành mạnh, Tổng thống Trump đã yêu cầu Fed cắt giảm lãi suất cơ bản "đủ một điểm phần trăm".

Tuy nhiên, giá cả có khả năng sẽ tăng cao hơn và không loại trừ nguyên nhân là do thuế quan. Báo cáo tóm tắt tình hình kinh tế hiện tại (Beige Book) được Fed công bố tuần trước đã lưu ý đến khả năng chi phí và giá cả sẽ tăng nhanh hơn trong thời gian tới.

Dữ liệu CPI sẽ được giám sát chặt chẽ trong những tháng tới vì một lý do khác. Tuần trước, Cơ quan Thống kê Lao động Mỹ đã thông báo tạm dừng thu thập dữ liệu CPI tại 3 thành phố do hạn chế về nguồn lực.

Giống như các cơ quan khác của chính phủ Mỹ, Cơ quan Thống kê Lao động đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các vụ sa thải hàng loạt, từ chức tự nguyện, nghỉ hưu sớm và đóng băng tuyển dụng, đây là một phần trong chiến dịch chưa từng có của Nhà Trắng nhằm giảm mạnh quy mô chính phủ và tái cấu trúc.