Thi công sàn nhà ga hành khách Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Tính cấp bách của việc tháo gỡ vướng mắc thanh toán tại Dự án thành phần 3 thuộc Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 được thể hiện qua chỉ đạo mới nhất của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, vừa được Văn phòng Chính phủ truyền đạt tới Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và ACV.

Đọng thanh toán khối lượng lớn

Tại công văn số 9083/VPCP-CN ngày 7/9/2026, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương rà soát báo cáo của ACV, hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc thanh toán, đẩy nhanh thi công, sớm hoàn thành Dự án theo tiến độ yêu cầu.

Bộ Tài chính được giao chỉ đạo Tổ công tác hỗ trợ ACV xử lý các vấn đề về tạm ứng, thanh toán, tài chính; Bộ Xây dựng hỗ trợ điều phối, tổ chức thi công và thủ tục nội nghiệp phục vụ nghiệm thu, thanh toán.

“Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam là chủ đầu tư Dự án thành phần 3 chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng thực hiện; chủ động xử lý các khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền để kịp thời thanh toán khối lượng đã thực hiện trên công trường cho các nhà thầu, tuyệt đối không để xảy ra việc chậm thanh toán, ảnh hưởng tới tiến độ thực hiện Dự án”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc lưu ý.

Trước đó, tại Thông báo số 229/TB-VPCP ngày 5/5/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh việc đưa Dự án vào khai thác thương mại năm 2026 là nhiệm vụ chính trị quan trọng, không để chậm tiến độ gây lãng phí nguồn lực xã hội, ảnh hưởng uy tín quốc gia và niềm tin của người dân, doanh nghiệp.

Thủ tướng đồng thời yêu cầu ACV, căn cứ kết quả làm việc với Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03), rà soát hồ sơ khối lượng nghiệm thu đã hoàn thành của từng nhà thầu để thanh toán theo quy định; trường hợp còn vướng mắc thì tiếp tục làm việc trực tiếp với C03 để được hỗ trợ, hướng dẫn.

Theo ông Nguyễn Đức Hùng, quyền Tổng giám đốc ACV, chủ đầu tư đã yêu cầu các nhà thầu tập hợp hồ sơ, chứng từ, đệ trình hồ sơ thanh toán theo hợp đồng và tháo gỡ được một số khó khăn.

Đến ngày 31/7/2026, tổng giá trị sản lượng thực hiện tại công trường của 16 gói thầu xây lắp đạt khoảng 59.195 tỷ đồng, trong khi giá trị đã thanh toán là 40.919 tỷ đồng. Phần chênh lệch khoảng 18.276 tỷ đồng chưa được thanh toán do các nhà thầu chưa đệ trình hồ sơ cho ACV.

Trong số này, khoảng 10.430 tỷ đồng liên quan đến vướng mắc về bổ sung, điều chỉnh, cập nhật nhà sản xuất, mã hiệu, xuất xứ vật tư, vật liệu, thiết bị hoặc điều chỉnh thiết kế dẫn đến phát sinh khối lượng thi công. Khoảng 7.845 tỷ đồng còn lại không liên quan đến các nội dung thay đổi, điều chỉnh nói trên. Có tới 12/16 gói thầu phát sinh giá trị sản lượng thuộc nhóm vướng mắc này.

“Nhiều vật tư, thiết bị phải thay đổi do ngừng sản xuất, thay đổi mã hiệu hoặc để phù hợp yêu cầu kỹ thuật, thực tế thi công. Một số hạng mục phát sinh thay đổi thiết kế, khối lượng, kéo theo yêu cầu rà soát đơn giá, điều chỉnh hợp đồng”, lãnh đạo ACV chia sẻ.

Mặc dù ACV không thông tin cụ thể về thời gian bị chậm thanh toán nhưng một nhà thầu trong nước t cho biết, họ bị chậm thanh toán khoảng 500 tỷ, trong đó có một số khoản  bị chậm từ 6 tháng.

“Trong bối cảnh tất cả các chi phí đầu vào đang tăng cao việc bị chậm thanh toán đang khiến đơn vị bị hụt hơi dù đây đang là giai đoạn thi công nước rút”, đại diện nhà thầu cho biết.

Ưu tiên hàng đầu

Để đưa dòng vốn sớm trở lại công trường, ưu tiên số 1 hiện nay của ACV là phối hợp với các nhà thầu hoàn thiện hồ sơ đối với khoảng 9.351 tỷ đồng giá trị thực hiện không gặp vướng mắc về thay đổi nhà sản xuất, mã hiệu, xuất xứ vật tư, vật liệu, thiết bị.

Đối với khoảng 8.925 tỷ đồng tại 12/16 gói thầu có liên quan đến những nội dung thay đổi, điều chỉnh, ACV đã họp Hội đồng quản trị, ban hành nghị quyết và giao Ban Điều hành hoàn thiện thủ tục, hồ sơ thanh toán theo quy định pháp luật.

ACV sẽ căn cứ hóa đơn, chứng từ do nhà thầu cung cấp để đàm phán, ký phụ lục hợp đồng và giảm trừ chênh lệch giá nếu phát sinh từ việc thay đổi nhà sản xuất, mã hiệu, xuất xứ vật tư, vật liệu, thiết bị, nhằm phòng ngừa thất thoát vốn nhà nước.

Đối với những nội dung cần thêm hướng dẫn, ACV đề nghị Bộ Tài chính và Tổ công tác hướng dẫn thủ tục thanh toán hoặc tạm thanh toán theo quy định, bảo đảm nguồn lực để nhà thầu tiếp tục thực hiện khối lượng còn lại.

ACV cũng đề nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng và Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng cử chuyên gia phối hợp kiểm định chất lượng vật tư, thiết bị; rà soát đơn giá điều chỉnh, bảo đảm chất lượng và giá trị phù hợp thị trường.

Một chuyển biến đáng chú ý đã được ghi nhận tại Gói thầu số 5.10 thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình Nhà ga hành khách do Liên danh VIETUR thực hiện, đứng đầu là IC IÇTAS của Thổ Nhĩ Kỳ. Theo ACV, tháng 7/2026, vướng mắc về đồng tiền thanh toán và tỷ giá đối với thiết bị nhập ngoại cơ bản được giải quyết.

Cụ thể, ACV và nhà thầu này đã thống nhất chuyển phần giá trị thiết bị không đủ điều kiện thanh toán bằng USD sang đồng Việt Nam, áp dụng tỷ giá 23.650 VND/USD theo cơ sở hợp đồng. Ngày 20/7/2026, IC ICTAS đã ký biên bản áp dụng tỷ giá với nhà thầu phụ cung cấp thiết bị; các bên đang hoàn tất thủ tục pháp lý để ký phụ lục hợp đồng.

Theo ông Nguyễn Đức Hùng, Dự án thành phần 3 đang bước vào giai đoạn then chốt, hướng tới mục tiêu khai thác thương mại trong tháng 12/2026. Việc tháo gỡ vướng mắc về hồ sơ, thiết kế, đơn giá và thủ tục hợp đồng cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư, nhà thầu và cơ quan quản lý nhà nước để đẩy nhanh thi công, tối ưu chi phí và thanh toán kịp thời.

“Việc khơi thông thanh toán sẽ góp phần duy trì nguồn lực, bảo đảm tiến độ cung cấp thiết bị và hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp hợp đồng, nhất là đối với các gói thầu có sự tham gia của nhà thầu, nhà cung cấp quốc tế”, lãnh đạo ACV nhìn nhận.