Trong phiên chất vấn tại Kỳ họp thứ năm HĐND TP. Hà Nội khóa XVII diễn ra ngày 15/7/2026, bài toán giải quyết dứt điểm tình trạng úng ngập đã được đại biểu HĐND chất vấn lãnh đạo Thành phố và các sở, ngành, địa phương liên quan.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng trả lời câu hỏi của đại biểu.

Theo đại biểu Trần Thị Thanh Tú (Tổ đại biểu 23), Quy hoạch thoát nước Thủ đô dù đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2013 (Quy hoạch 725), nhưng sau 13 năm thực hiện, tỷ lệ đầu tư các hồ điều hòa mới chỉ đạt vỏn vẹn khoảng 18,4%, trong khi các công trình thoát nước chỉ đạt khoảng 20%. Đây chính là "nút thắt" cốt tử khiến tình trạng úng ngập tại khu vực trung tâm thành phố vẫn chưa thể giải quyết một cách căn cơ.

Trả lời câu hỏi của đại biểu về lộ trình và giải pháp xử lý tình trạng úng ngập, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng thẳng thắn thừa nhận: "Khoảng cách giữa quy hoạch và đầu tư vẫn còn rất lớn". Để minh chứng cho thực trạng này, ông đã đưa ra những con số thống kê cụ thể tại các lưu vực trọng điểm.

Điển hình là tại lưu vực sông tả Đáy, công suất thiết kế theo quy hoạch cần đạt 811m³/giây nhưng thực tế hiện nay mới chỉ đáp ứng được 164,5m³/giây. Về diện tích hồ điều hòa, mục tiêu quy hoạch là 5.040ha, nhưng thực tế triển khai mới đạt khoảng 1.075ha. Sự chênh lệch quá lớn giữa "con số trên giấy" và "thực địa" đã tạo ra áp lực cực lớn cho hạ tầng đô thị mỗi khi mùa mưa đến.

Để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ các "điểm đen" úng ngập, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết Thành phố đang khẩn trương chỉ đạo điều chỉnh quy hoạch thoát nước và quy hoạch cốt nền.

Cũng theo ông Trương Việt Dũng, dự kiến ngay trong tháng 10/2026, Hà Nội sẽ ban hành Đề án thoát nước khu vực đô thị tập trung giai đoạn 2026-2030. Đây được coi là "bản tổng thiết kế" mới nhằm đưa năng lực thoát nước của Thủ đô lên một tầm cao mới.

Mục tiêu của đề án là nâng công suất các trạm bơm đầu mối lên khoảng 774 m³/giây (đạt khoảng 80% theo quy hoạch) và tăng diện tích hồ điều hòa lên khoảng 1.250 ha (tăng 50% so với hiện trạng). Để làm được điều này, nguồn lực tài chính được huy động là con số khổng lồ: 132.000 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách thành phố đóng vai trò "vốn mồi" với khoảng 32.000 tỷ đồng, tập trung vào các công trình hạ tầng khung, trạm bơm đầu mối, kênh dẫn và hồ điều hòa chiến lược., Số vốn còn lại lên tới 100.000 tỷ đồng sẽ được huy động từ nguồn ngoài ngân sách thông qua các hình thức xã hội hóa, đối tác công tư (PPP), ODA và các nguồn vốn hợp pháp khác.,

Đặc biệt, TP. Hà Nội sẽ thực hiện một sự chuyển dịch mạnh mẽ trong tư duy quản lý: Chuyển từ bố trí vốn theo từng dự án rời rạc sang bố trí vốn theo từng nhiệm vụ, từng lưu vực và từng nguồn vốn. Điều này đảm bảo tính liên thông và đồng bộ của cả hệ thống, tránh tình trạng "mạnh ai nấy làm" hoặc đầu tư chắp vá khiến hiệu quả tiêu thoát nước không đạt như kỳ vọng.

Kiên quyết xử lý các dự án đô thị chậm trễ

Một vấn đề gây nhức nhối trong trật tự đô thị là tình trạng các khu đô thị mới dù đã có cư dân sinh sống nhưng hệ thống thoát nước vẫn "tắc nghẽn" do chưa bàn giao hạ tầng. Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng khẳng định, thành phố sẽ xử lý dứt điểm trong năm 2026 đối với 26/52 khu đô thị chưa hoàn thành bàn giao hạ tầng.

Chính quyền TP. Hà Nội sẽ áp dụng các biện pháp chế tài nghiêm khắc: Những chủ đầu tư không thực hiện đúng trách nhiệm bàn giao sẽ không được giao dự án mới hoặc bị hạn chế tham gia các dự án khác trên địa bàn. Thậm chí, UBND TP. Hà Nội sẽ xem xét công khai danh sách các chủ đầu tư vi phạm để dư luận giám sát. Đây là thông điệp mạnh mẽ nhằm lập lại kỷ cương trong xây dựng đô thị, đảm bảo quyền lợi về môi trường sống an toàn cho người dân.

Không chỉ dừng lại ở việc đào kênh, xây trạm bơm, Hà Nội đang hướng tới việc quản trị hạ tầng bằng công nghệ số. Trả lời chất vấn của đại biểu Nguyễn Văn Đức (Tổ đại biểu 27) về công tác quản lý, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng cam kết trong năm 2026, Thành phố sẽ hoàn thành triển khai hệ thống cảm biến IoT trên toàn địa bàn.

Hệ thống này sẽ kết nối với Trung tâm điều hành thoát nước thông minh, bao gồm hạ tầng công nghệ hiện đại, hệ thống truyền dẫn và phân tích dữ liệu thực tế. Việc ứng dụng công nghệ cho phép các cơ quan chức năng giám sát mức nước, lưu lượng và các điểm ngập theo thời gian thực, từ đó đưa ra các kịch bản vận hành chính xác.

Cùng với công nghệ là sự thay đổi trong phương thức điều hành. Thành phố sẽ chuyển từ giao gói duy tu theo "khối lượng công việc" (như nạo vét bao nhiêu mét khối bùn) sang giao theo "kết quả tiêu thoát nước". Điều này buộc các đơn vị vận hành phải chịu trách nhiệm cuối cùng về việc khu vực mình quản lý có bị ngập hay không, thay vì chỉ hoàn thành các định mức hành chính.

Về cơ chế phối hợp, thành phố đã thiết lập một quy trình phản ứng nhanh giữa hệ thống thoát nước đô thị và tiêu thoát nước thủy lợi. Theo ông Trương Việt Dũng, hai hệ thống này phải phối hợp xử lý tình huống trong vòng 30 phút, phân định rõ trách nhiệm từ vận hành cửa phai đến điều tiết dòng chảy theo từng lưu vực.

Mô hình quản lý mới sẽ được tổ chức theo 3 lớp: Lớp trục chính là các tuyến liên lưu vực, liên phường xã do thành phố thống nhất quản lý; Lớp địa phương là hệ thống trong phạm vi xã, phường do chính quyền cơ sở chịu trách nhiệm xử lý nhanh dựa trên bản đồ ngập và kịch bản chung; Lớp dự án là các khu đô thị sau khi bàn giao sẽ được đưa vào hệ thống quản lý thống nhất của thành phố.

Đối với các hồ điều hòa, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng khẳng định mục tiêu chính vẫn là thoát nước và dành dung tích đón lũ. Tuy nhiên, Thành phố cũng định hướng khai thác đa mục tiêu tại các khu vực ven hồ, đường dạo, công viên để tạo không gian xanh cho người dân. Sau này, các khu vực này sẽ được giao cho xã, phường quản lý, khai thác dịch vụ phù hợp để tạo nguồn thu bù đắp cho chi phí duy tu, vận hành vốn rất tốn kém.