Cùng với sự phát triển thương mại, số lượng kho bãi và các địa điểm phục vụ xuất nhập khẩu hàng hóa ngày càng gia tăng.

Theo ông Đào Duy Tám, Trưởng Ban Giám sát Quản lý về hải quan, cơ quan hải quan đã áp dụng hệ thống quản lý, giám sát hải quan tự động tại các khu vực cảng, kho bãi, giúp loại bỏ thao tác thủ công, kết nối và chia sẻ thông tin kịp thời giữa hải quan và doanh nghiệp kinh doanh cảng, đồng thời giảm ùn tắc tại cổng cảng và kho bãi.

Công tác kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu, quá cảnh cũng được cải tiến đáng kể nhờ các trang thiết bị và công nghệ hiện đại. Tại cửa khẩu cảng biển và đường bộ, cơ quan hải quan đang thúc đẩy ứng dụng công nghệ tự động hóa quy trình kiểm tra, giám sát và thông quan hàng hóa, phương tiện qua biên giới, nâng cao hiệu quả kiểm soát hàng hóa ra, vào cảng.

Công chức hải quan giám sát hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa thông qua hệ thống máy soi container. Ảnh: Phi Vũ.

Trong công tác hiện đại hóa quản lý cảng biển, các Chi cục Hải quan phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp kinh doanh cảng để triển khai đồng bộ các giải pháp công nghệ, kỹ thuật, đảm bảo chia sẻ dữ liệu trạng thái hàng hóa theo thời gian thực. Nhờ đó, doanh nghiệp kinh doanh cảng và công ty logistics có thể tối ưu quá trình xếp dỡ, quy hoạch lộ trình di chuyển hợp lý, giảm quãng đường vận chuyển, tiết kiệm nhiên liệu, giảm thiểu thời gian và chi phí.

Việc ứng dụng thủ tục hải quan điện tử, cơ chế một cửa quốc gia, một cửa ASEAN cùng công nghệ và thiết bị hiện đại trong kiểm tra giám sát hải quan tại cửa khẩu, kho bãi, cảng đã tạo ra bước cải cách đột phá, thay đổi toàn diện phương thức quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu và phương tiện xuất nhập cảnh.

Nhờ đó, ngành hải quan vừa đảm bảo quản lý chặt chẽ, vừa tạo thuận lợi luân chuyển hàng hóa, giảm thời gian thông quan, giảm phát thải năng lượng do chờ đợi, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu tuyến đường di chuyển phương tiện vận tải, góp phần thúc đẩy phát triển logistics xanh.

Thời gian tới, Cục Hải quan sẽ tiếp tục rà soát và sửa đổi các chính sách pháp luật để đơn giản hóa thủ tục hải quan, giúp doanh nghiệp giảm thiểu thời gian và chi phí. Cục sẽ hoàn thiện Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn, chuẩn hóa dữ liệu khai báo, thúc đẩy quản lý điện tử và phi giấy tờ, đồng thời số hóa chứng từ hải quan.

Công nghệ hiện đại được áp dụng để tự động phân loại, đánh giá rủi ro và kiểm tra tờ khai, giúp tập trung kiểm soát những lô hàng trọng điểm. Thiết bị tiên tiến cũng được đưa vào sử dụng để tự động hóa giám sát hàng hóa từ kho bãi đến quá trình vận chuyển.

Song song với đó, Cục Hải quan xây dựng hệ thống công nghệ thông tin tập trung, tích hợp thông minh dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI), đảm bảo kết nối xuyên suốt từ đầu đến cuối quy trình hải quan. Hệ thống này giúp doanh nghiệp làm thủ tục nhanh hơn, minh bạch hơn và giảm bớt các bước phức tạp.

Đặc biệt, Cục tiếp tục phát triển cơ chế một cửa quốc gia và một cửa ASEAN, nơi mọi giấy tờ, thủ tục được thực hiện hoàn toàn trực tuyến, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và nguồn lực. Cổng thông tin một cửa quốc gia mới được nâng cấp để đảm bảo các thủ tục cấp phép và kiểm tra chuyên ngành được xử lý đồng bộ, nhanh chóng và thống nhất.

Không chỉ vậy, Cục Hải quan còn đầu tư trang thiết bị hiện đại như máy soi container, cân điện tử và barie nhận diện tự động để tăng tính chính xác, rút ngắn thời gian kiểm tra và giảm ùn tắc tại cửa khẩu.

Trên bình diện quốc tế, Cục Hải quan tăng cường hợp tác với các đối tác như Hoa Kỳ, Hà Lan nhằm trao đổi dữ liệu, phối hợp kiểm soát rủi ro và chống gian lận, giúp doanh nghiệp thông quan thuận lợi hơn. Đồng thời, mô hình cửa khẩu thông minh tại các cửa khẩu biên giới với Trung Quốc cũng được triển khai để nâng cao năng lực quản lý và giảm thiểu thủ tục cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Với những bước đi này, Cục Hải quan hướng đến mục tiêu đồng hành cùng doanh nghiệp, tối ưu hóa hoạt động xuất nhập khẩu trong môi trường số, giúp doanh nghiệp vượt qua các thách thức, nâng cao năng lực cạnh tranh và tận dụng cơ hội trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.