.Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên báo cáo giải trình.

Để thực hiện được mục tiêu hoàn thành Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận trong năm 2030-2031, Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên nói rất cấp thiết phải sớm có các cơ chế, chính sách đặc thù. Song, Bộ trưởng cũng bày tỏ tinh thần cầu thị, khẩn trương, không cầu toàn, nhưng cũng không nóng vội, chủ quan khi hoàn thiện dự thảo nghị quyết của Quốc hội.

Sáng 17/2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về các cơ chế, chính sách đặc thù đầu tư xây dựng Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận.

Phát biểu giải trình, Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên đề cập nhu cầu điện năng rất lớn cho tăng trưởng kinh tế 8-10% trong những năm tới. Theo dự thảo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, tổng công suất hệ thống điện tới 2030 dự kiến 230.000 MW, tức gấp 3 lần hiện tại. Trong khi đó Việt Nam cam kết đạt Net Zero vào 2050, nên phải phát triển mạnh các nguồn điện tái tạo, điện sạch để đáp ứng nhu cầu phát triển.

Ông Diên nhấn mạnh, điện hạt nhân là nguồn điện sạch, điện nền, công suất khả dụng cao, có khả năng cung cấp điện năng ổn định và giá thành hợp lý trong dài hạn, góp phần bảo đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong kỷ nguyên mới. Vì vậy, Trung ương, Quốc hội và Chính phủ đã chỉ đạo tái khởi động Chương trình phát triển điện hạt nhân và Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận.

Đây là dự án có công nghệ phức tạp, chỉ một số ít quốc gia sở hữu và nhu cầu vốn đầu tư rất lớn. Thông thường trên thế giới, để hoàn thành đầu tư một dự án điện hạt nhân có quy mô tương tự, thời gian từ khi phê duyệt đầu tư đến khi vận hành khoảng trên 10 năm, trong đó, dự án có tiến độ nhanh nhất khoảng 7-8 năm.

Do tính chất phức tạp của dự án điện hạt nhân và lần đầu tiên được xây dựng tại nước ta nên để bảo đảm mục tiêu hoàn thành Dự án trong năm 2030-2031 rất cần có các cơ chế, chính sách đặc thù, đủ mạnh để đẩy nhanh tiến độ, rút ngắn thời gian thực hiện, Bộ trưởng phát biểu.

Về đối tượng áp dụng, ông Diên nói rõ, các cơ chế, chính sách đặc thù trình ra Quốc hội chỉ áp dụng cho Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 và các dự án thành phần đã được Quốc hội khóa XII thông qua tại Nghị quyết số 41 ngày 25/11/2009. Thời gian áp dụng kể từ thời điểm Nghị quyết có hiệu lực tới khi hoàn thành đầu tư xây dựng và đưa các dự án vào vận hành, khai thác.

Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp thu các ý kiến góp ý, điều chỉnh theo hướng chỉ nêu chung “chủ đầu tư dự án”, đồng thời bổ sung đối tượng áp dụng “tỉnh Ninh Thuận” và “đơn vị được giao nhiệm vụ chuẩn bị dự án”.

Những chính sách đặc thù khác nếu có sẽ được Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, trình cấp có thẩm quyền thời gian tới, ông Diên giải trình.

Hồi âm quan tâm của đại biểu về tính đồng bộ, thống nhất, khả thi của các cơ chế, chính sách đặc thù, ngưới đứng đầu ngành công thương do Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận có quy mô rất lớn, công nghệ phức tạp, chưa có kinh nghiệm thực hiện ở nước ta nên rất cần có các cơ chế, chính sách đặc thù, đủ mạnh.

Tuy nhiên, các cơ chế, chính sách này chưa được quy định hoặc khác với các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam nên cần thiết phải được Quốc hội thông qua, ban hành Nghị quyết để tạo cơ sở pháp lý cho các bộ, ngành Trung ương, tỉnh Ninh Thuận và các chủ đầu tư triển khai thực hiện.

Khi được Quốc hội thông qua, các cơ chế, chính sách đặc thù nêu trên sẽ tạo thuận lợi, khả thi cho việc triển khai đồng bộ, đồng thời nhiều hạng mục công việc của Dự án (như đàm phán các hiệp định với đối tác, với tổng thầu thực hiện gói thầu chìa khóa trao tay; Lập, phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, nghiên cứu khả thi; Thu xếp nguồn vốn đầu tư; Đền bù di dân, tái định cư, chuẩn bị mặt bằng xây dựng; Đào tạo, thu hút nguồn nhân lực…), góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện, bảo đảm hoàn thành Dự án theo chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Để thực hiện được mục tiêu hoàn thành Dự án trong năm 2030-2031, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng nhu cầu điện năng cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong kỷ nguyên mới, ông Diên nhấn mạnh rằng, rất cấp thiết phải sớm có các cơ chế, chính sách đặc thù nêu trên để đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Vì vậy, Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết về các cơ chế, chính sách đặc thù cho Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận ngay tại Kỳ họp này để làm cơ sở triển khai thực hiện, tận dụng các điều kiện thuận lợi, tinh thần và khí thế tiến công, vượt khó, đẩy nhanh tiến độ triển khai các công việc quan trọng ban đầu của Dự án.

“Với tinh thần cầu thị, khẩn trương, không cầu toàn nhưng cũng không nóng vội, chủ quan, sau phiên thảo luận hôm nay, chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục cùng Cơ quan chủ trì thẩm tra nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu tối đa ý kiến xác đáng của các đại biểu để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp này, làm cơ sở để khẩn trương thực hiện Dự án, bảo đảm chất lượng và tiến độ theo yêu cầu”, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nói.