Những thay đổi tưởng chừng ngắn ngày có thể khiến cơ thể mất cân bằng, làm bùng phát bệnh nền hoặc suy giảm sức đề kháng. Nhận diện sớm các vấn đề sức khỏe và chủ động điều chỉnh là bước quan trọng để bảo vệ người thân trong giai đoạn sau Tết.

Người cao tuổi dễ mắc cảm cúm, viêm đường hô hấp, đặc biệt trong thời điểm giao mùa xuân với thời tiết thay đổi thất thường.

Trước hết là nguy cơ tái phát bệnh mạn tính. Trong dịp lễ, không ít người cao tuổi quên uống thuốc đúng giờ, tự ý giảm liều vì nghĩ “khỏe hơn”, hoặc ăn uống nhiều muối, nhiều đường, nhiều chất béo hơn bình thường. Hệ quả là huyết áp tăng, đường huyết dao động, cơn đau thắt ngực hoặc đau khớp tái phát.

Việc không tuân thủ điều trị có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn, thậm chí dẫn đến biến chứng. Sau Tết, cần nhanh chóng khôi phục thói quen uống thuốc đúng loại, đúng liều, đúng giờ và theo dõi các chỉ số sức khỏe đều đặn.

Một vấn đề khác là suy giảm hệ miễn dịch. Tuổi tác vốn làm sức đề kháng yếu đi. Khi cơ thể trải qua nhiều ngày ăn uống thiếu khoa học, nghỉ ngơi không điều độ, miễn dịch càng suy giảm.

Người cao tuổi dễ mắc cảm cúm, viêm đường hô hấp, đặc biệt trong thời điểm giao mùa xuân với thời tiết thay đổi thất thường. Tăng cường dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và giữ ấm cơ thể là những biện pháp cơ bản nhưng hiệu quả để củng cố sức đề kháng.

Cúm mùa ở người trẻ thường tự giới hạn, song ở người cao tuổi có thể là điểm khởi phát của viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm nặng thêm bệnh nền tim mạch.

Virus cúm làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp, phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện cho vi khuẩn bội nhiễm. Không ít trường hợp viêm phổi nặng xuất hiện sau một đợt cúm tưởng như nhẹ.

Bác sỹ Lê Thị Kim Hoa, đại diện hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho biết, trong chiến lược phòng ngừa, tiêm vắc-xin cúm hằng năm được xem là biện pháp chủ động và hiệu quả, đặc biệt với người từ 65 tuổi trở lên hoặc có bệnh nền mạn tính. Virus cúm liên tục biến đổi kháng nguyên, nhất là các chủng cúm A/H1N1, A/H3N2 và cúm B, vì vậy miễn dịch sau tiêm không duy trì lâu dài và cần được nhắc lại mỗi năm.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) duy trì hệ thống giám sát toàn cầu để xác định chủng virus lưu hành theo từng khu vực, từ đó dự báo và khuyến nghị thành phần vắc-xin phù hợp cho mùa cúm Bắc bán cầu và Nam bán cầu.

Việt Nam thuộc khu vực nhiệt đới gió mùa của Bắc bán cầu, người dân nên tiêm vắc-xin cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần, trước mùa Đông - Xuân, để duy trì hiệu quả bảo vệ trong giai đoạn nguy cơ cao. Với người cao tuổi, mục tiêu của tiêm phòng không chỉ là giảm nguy cơ mắc cúm mà quan trọng hơn là giảm nguy cơ nhập viện, giảm biến chứng viêm phổi và giảm tử vong.

Để giúp người cao tuổi phục hồi sau Tết, dinh dưỡng đóng vai trò trung tâm. Thực đơn nên ưu tiên rau xanh và trái cây để bổ sung vitamin, khoáng chất và chất xơ; lựa chọn nguồn đạm lành mạnh như cá, thịt nạc, trứng, đậu; hạn chế món chiên rán, nhiều muối và đường.

Các món nhẹ, dễ tiêu như canh, cháo, súp giúp hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng hơn sau giai đoạn “quá tải”. Uống đủ nước cũng rất quan trọng để hỗ trợ tuần hoàn và chuyển hóa.

Bên cạnh ăn uống hợp lý, vận động nhẹ nhàng giúp cơ thể lấy lại nhịp sinh học. Đi bộ, tập dưỡng sinh hoặc yoga 20-30 phút mỗi ngày giúp cải thiện tuần hoàn máu, tăng độ linh hoạt của xương khớp và giảm căng thẳng. Điều quan trọng là duy trì đều đặn, tránh gắng sức đột ngột.

Tinh thần cũng là một trụ cột của sức khỏe. Sau không khí rộn ràng của Tết, nhiều người cao tuổi có thể cảm thấy trống trải hoặc buồn chán. Gia đình nên khuyến khích ông bà tham gia các hoạt động giải trí phù hợp như đọc sách, chơi cờ, chăm cây hoặc giao lưu với bạn bè. Sự kết nối và quan tâm thường xuyên là yếu tố giúp họ duy trì tâm trạng tích cực.

Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ không nên bị bỏ quên. Người cao tuổi nên khám tổng quát ít nhất 2 lần mỗi năm, kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu và đánh giá xương khớp. Sau Tết, nếu xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, đau ngực, khó thở hoặc sụt cân bất thường, cần đưa đi khám sớm thay vì chờ triệu chứng nặng hơn.