Chỉ còn gần một tháng để hoàn thành việc sắp xếp thôn, tổ dân phố theo quy định mới, các địa phương trên cả nước đang bước vào giai đoạn rà soát, xây dựng phương án tổng thể và chuẩn bị lấy ý kiến nhân dân. 

Nghị định 185/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành là cơ sở pháp lý trực tiếp cho đợt sắp xếp này. Quy định mới nâng chuẩn về quy mô hộ gia đình đối với thôn, tổ dân phố trên cả nước, đồng thời yêu cầu các địa phương khi tổ chức lại phải cân nhắc đầy đủ đặc điểm địa lý, phân bố dân cư, phong tục, tập quán và ý kiến của người dân.

Theo quy định mới, tại Hà Nội và TP.HCM, thôn phải có từ 500 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 700 hộ gia đình trở lên. Đây là mức cao nhất trong các vùng, phản ánh đặc thù đô thị hóa mạnh, mật độ dân cư lớn và yêu cầu quản lý ở hai đô thị đặc biệt.

Tại vùng Trung du và miền núi phía Bắc, thôn phải có từ 150 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 300 hộ trở lên. Với Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, thôn phải đạt từ 400 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố từ 550 hộ gia đình trở lên.

Ở Bắc Trung Bộ, tiêu chí được xác định là thôn có từ 350 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố từ 450 hộ gia đình trở lên. Đối với duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, thôn phải có từ 300 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố từ 450 hộ gia đình trở lên.

Chỉ còn gần một tháng để hoàn thành việc sắp xếp thôn, tổ dân phố theo quy định mới.

Tuy nhiên, theo Nghị định 185, quy mô số hộ có thể thấp hơn quy định đối với thôn, tổ dân phố ở miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, địa bàn đặc biệt khó khăn, nơi có địa hình chia cắt, giao thông không thuận lợi, dân cư phân tán; khu vực biên giới, hải đảo; địa bàn thuộc diện giải phóng mặt bằng, di dân, tái định cư; hoặc các thôn, tổ dân phố nằm biệt lập trên đảo, cù lao, cồn trên sông.

Chính phủ yêu cầu các địa phương phải xem xét kỹ các yếu tố về vị trí địa lý, địa hình, phong tục, tập quán, dân tộc, tôn giáo, đặc điểm dân cư, trình độ phát triển kinh tế - xã hội và nguyện vọng của người dân tại từng địa bàn cụ thể.

Theo số liệu rà soát, đến hết năm 2025, cả nước có 89.574 thôn, tổ dân phố. Trong đó, có 21.199 thôn tập trung tại khu vực miền núi phía Bắc có quy mô dưới 150 hộ. Ngược lại, tại Hà Nội và TP.HCM, nhiều tổ dân phố có quy mô rất lớn, trên 1.000 hộ. Bình quân hiện nay, mỗi xã có khoảng 27 thôn, tổ dân phố.

Sự chênh lệch lớn về quy mô giữa các vùng đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại một cách thận trọng. Ở khu vực miền núi, dân cư thưa, địa hình phức tạp nên việc sáp nhập cần tránh làm tăng khoảng cách phục vụ hoặc gây khó khăn cho sinh hoạt cộng đồng. Trong khi đó, tại các đô thị lớn, tổ dân phố quá đông hộ lại khiến công tác quản lý, nắm bắt tình hình và triển khai nhiệm vụ ở cơ sở trở nên nặng nề.

Tại Tuyên Quang, Tỉnh ủy đã ban hành Nghị quyết số 96 về lãnh đạo sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, thực hiện chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố. Qua rà soát, hơn 85% số thôn, tổ dân phố của tỉnh chưa đạt tiêu chí về quy mô hộ dân theo quy định mới.

Theo kế hoạch, các xã, phường tại Tuyên Quang phải hoàn thành việc rà soát, báo cáo thực trạng và đề xuất phương án sắp xếp trước ngày 28/5. UBND cấp xã có trách nhiệm xây dựng đề án, thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục theo quy định và hoàn thành việc sắp xếp trước ngày 30/6.

Ninh Bình cũng đã ban hành kế hoạch sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn. Tỉnh sẽ rà soát, tổ chức lại các thôn, tổ dân phố chưa bảo đảm tiêu chí theo quy định pháp luật hoặc chưa phù hợp với yêu cầu quản lý, tốc độ đô thị hóa, phân bố dân cư và định hướng phát triển kinh tế - xã hội.

Tại Hải Phòng, toàn thành phố hiện có 3.086 thôn, tổ dân phố. Đến nay, 114 xã, phường, đặc khu trên địa bàn đã hoàn thiện và gửi phương án dự kiến sắp xếp thôn, tổ dân phố năm 2026 về Sở Nội vụ.

Hiện 34 tỉnh, thành phố đang triển khai các phần việc theo lộ trình sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Các địa phương phải hoàn thành rà soát, xây dựng phương án tổng thể trước ngày 10/6. 

Sau đó, UBND cấp xã phải hoàn thành đề án sắp xếp, tổ chức lấy ý kiến nhân dân và trình HĐND cấp xã thông qua trước ngày 30/6.