Container được tập kết tại cảng Long Beach của bang California, Mỹ vào ngày 4/3/2025. Ảnh: AFP

Thị trường chao đảo vì thuế quan "lúc có lúc không"

Trả lời câu hỏi của Fox News rằng liệu ông có dự đoán suy thoái xảy ra trong năm nay không, Tổng thống Trump cho biết: "Tôi ghét phải dự đoán những điều như vậy. Có một giai đoạn chuyển đổi, bởi vì những gì chúng ta đang làm là rất lớn".

Tuy không trả lời thẳng vào câu hỏi trên, nhưng phản ứng của ông Trump về cơ bản phù hợp với bài phát biểu của ông trước Quốc hội Mỹ vào tuần trước và những bình luận gần đây của các quan chức cấp cao, bao gồm Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent.

Trọng tâm lập luận mà đội ngũ của Tổng thống Trump thúc đẩy là triển vọng cắt giảm thuế và tăng doanh thu thuế quan trong tương lai sẽ thúc đẩy nền kinh tế Mỹ.

Bộ trưởng Bessent phát biểu trên đài CNBC rằng nền kinh tế Mỹ cần "giải độc" để "cai nghiện" sự phụ thuộc vào chi tiêu công, trong khi đó các nhà giao dịch trái phiếu đang cảnh báo nguy cơ ngày càng tăng rằng nền kinh tế Mỹ sẽ đình trệ.

Tổng thống Trump đã định hình quan điểm của mình trong bài phát biểu ngày 4/3 trước phiên họp chung của Quốc hội, đề cập đến việc nền kinh tế Mỹ có thể trải qua một "giai đoạn điều chỉnh" khi các biện pháp thuế quan có hiệu lực.

"Sẽ có một chút xáo trộn, nhưng chúng ta vẫn ổn với điều đó", ông Trump phát biểu trước Quốc hội, đồng thời khẳng định xáo trộn đó "sẽ không nhiều".

Chính sách thuế quan chập chờn "lúc có lúc không" của Tổng thống Trump đã khiến các nhà đầu tư bối rối, gây ra đợt bán tháo ồ ạt cổ phiếu công nghệ và khiến chứng khoán Mỹ biến động ở mức chưa từng thấy trong nhiều năm.

Thật vậy, chứng khoán Mỹ tuần trước đã gánh chịu sự sụp đổ nặng nề nhất kể từ khi ông Trump giành chiến thắng bầu cử tổng thống vào đầu tháng 11/2024.

Nếu tính từ khi thiết lập mức điểm kỷ lục vào ngày 19/2, chứng khoán Mỹ đến nay đã giảm hơn 6%. Đáng nói, chỉ số S&P 500 vừa có chuỗi 7 ngày liên tiếp dao động ít nhất 1% trong mỗi phiên giao dịch, trong khi các cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn như Nvidia và Tesla - những cổ phiếu dẫn đầu tăng điểm trong 3 tháng qua, nay phải hứng chịu tác động nặng nề từ những xáo trộn chính sách của chính quyền Mỹ.

Tuần trước, chính quyền Mỹ đã chính thức kích hoạt thuế quan 25% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada và Mexico vào ngày 4/3. Tuy nhiên, hai ngày sau đó, Tổng thống Trump đã ra quyết định miễn trừ thuế quan 1 tháng đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Mexico và một số mặt hàng từ Canada, một bước ngoặt chính sách làm chao đảo các thị trường tài chính và làm dấy lên lo ngại về lạm phát và tăng trưởng của Mỹ.

Đây là lần thứ hai trong hai tháng, Tổng thống Trump rút lại thuế quan đối với hai nước láng giềng Bắc Mỹ. Những động thái đảo chiều thuế quan đó đã khiến các nhà đầu tư trên Phố Wall bối rối thay vì cảm giác nhẹ nhõm.

Về phần mình, Tổng thống Trump vẫn khẳng định việc đảo ngược chính sách thuế quan mới đây đối với Mexico và Canada sẽ không có bất kỳ ảnh hưởng nào đến các nhà đầu tư.

Thực tế, chính sách thương mại của ông Trump đã làm dấy lên lo ngại về các cuộc thương chiến có thể làm suy yếu tăng trưởng kinh tế và giá cả tăng cao - một thực tế mà người Mỹ đang phải chịu đựng nhiều năm qua.

Trong khi đó, Trung Quốc đã tuyên bố họ sẽ "kiên quyết phản đối" áp lực từ Mỹ đối với vấn đề fentanyl sau khi Tổng thống Trump gấp đôi thuế quan lên 20% đối với tất cả hàng nhập khẩu từ nước này.

Một số thượng nghị sĩ đảng Dân chủ đã lên tiếng chỉ trích chính sách thuế quan của ông Trump là không nhất quán và vô trách nhiệm. "Những mức thuế quan rộng lớn, không phân biệt đối xử và lúc có lúc không này không giúp ích cho bất kỳ ai. Chúng không giúp ích cho nông dân. Chúng cũng không giúp ích cho công nhân ngành ô tô. Chúng là một sai lầm", thượng nghị sĩ Adam Schiff của bang California phát biểu trên đài ABC.

Trong khi đó, "đánh thuế Canada giống như với Trung Quốc - điều đó chỉ tạo ra cảm giác hỗn loạn", thượng nghị sĩ Elissa Slotkin của bang Michigan bình luận trên kênh NBC.

Mỹ, Canada và Mexico là đối tác trong hiệp định thương mại Bắc Mỹ với tên gọi tắt là USMCA - một hiệp định mà Tổng thống Trump đàm phán lại với hai quốc gia láng giềng trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông tại Nhà Trắng.

Trả lời phỏng vấn của Fox News, Tổng thống Trump cho biết mức thuế quan 25% đối với hàng hóa Canada và Mexico "có thể tăng" và chính quyền của ông có thể sớm áp dụng thuế quan "có đi có lại" đối với gỗ xẻ và các sản phẩm khác của Canada.

Còn riêng thuế quan 25% của Mỹ đối với thép và nhôm nhập khẩu sẽ có hiệu lực vào ngày 12/3 theo kế hoạch, Bộ trưởng Lutnick cho biết. Canada và Mexico đều là những nước xuất khẩu kim loại hàng đầu sang Mỹ, trong đó Canada chiếm phần lớn lượng nhôm nhập khẩu vào thị trường này.

Thuế quan liên quan đến fentanyl sẽ được giải quyết vào cuối tháng

Sau nhận định của Tổng thống Trump về nền kinh tế Mỹ, trái phiếu kho bạc Mỹ tăng giá, làm gia tăng lo ngại rằng sự suy thoái có thể sắp xảy ra.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã giảm tới 6 điểm cơ bản sau phát biểu của ông Trump vào ngày 9/3, bởi lẽ các nhà đầu tư lo ngại thuế quan và chính sách cắt giảm việc làm của chính quyền liên bang sẽ tác động xấu đến tăng trưởng kinh tế.

Hiện, trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm có lợi suất 4,25%, còn trái phiếu kỳ hạn 2 năm là 3,95%.

"Mức độ không chắc chắn vẫn ở mức cực kỳ cao, đáng chú ý nhất là về chính sách thương mại của Mỹ, vì vậy không có gì ngạc nhiên khi những người tham gia thị trường tiếp tục giao dịch với xu hướng phòng thủ", ông Michael Brown, chiến lược gia cấp cao tại công ty môi giới ngoại hối Pepperstone, nhận định.

Áp thuế quan lên hàng hóa nhập khẩu từ Canada và Mexico, Nhà Trắng cáo buộc hai quốc gia láng giềng là những "kênh trung gian" vận chuyển fentanyl - một loại chất gây nghiện mạnh hơn heroin gấp 50 lần - và các tiền chất của nó vào Mỹ thông qua các gói hàng nhỏ thường không được kiểm tra.

Cần biết rằng, các miễn trừ thuế quan của Tổng thống Trump cho Canada và Mexico sẽ hết hạn vào ngày 2/4 và đây cũng là mốc thời gian mà ông Trump đe dọa sẽ áp thuế quan “có đi có lại” trên toàn cầu đối với tất cả các đối tác thương mại của Mỹ.

Ông Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng, cho biết ông hy vọng các mức thuế liên quan đến cáo buộc fentanyl có thể được giải quyết vào cuối tháng này để Washington có thể tập trung vào việc áp dụng các biện pháp thuế quan "có đi có lại".