Trung Quốc có kế hoạch áp thuế quan 15% đối với lúa mì và một số nông sản khác của Mỹ. Ảnh: AFP

Các khoản thuế trên được công bố vào tuần trước, có phạm vi rộng và tác động đến hàng loạt mặt hàng nhập khẩu vào Trung Quốc, từ thịt bò, gia cầm đến ngũ cốc. Cùng với thuế quan, Bắc Kinh sẽ đình chỉ toàn bộ hoạt động nhập khẩu đậu nành từ ba thực thể của Mỹ, đồng thời dừng mua gỗ tròn từ Mỹ.

Động thái của Bắc Kinh diễn ra sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tăng gấp đôi thuế quan chung (20%) đối với tất cả hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Trước đó, các quan chức Trung Quốc đã phát tín hiệu tự tin rằng họ có thể giải quyết căng thẳng thương mại với Tổng thống Trump, theo Bloomberg. Bên lề Kỳ họp Quốc hội thường niên đang diễn ra tại Bắc Kinh, Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc Lan Fo'an tuần trước cho biết chính quyền nước này có nhiều công cụ chính sách tài khóa và không gian để ứng phó với những thách thức có thể xảy ra trong và ngoài nước.

Các biện pháp trả đũa của Trung Quốc dường như được cân nhắc để tránh mọi sự leo thang sau khi Tổng thống Trump phát động một cuộc chiến thương mại toàn cầu, mở đường cho các cuộc đàm phán giữa các bên. Mặc dù ông chủ Nhà Trắng đã ra hiệu sẵn sàng trao đổi với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng cho đến nay vẫn chưa có cuộc trao đổi nào được công bố.

Các mức thuế quan mới của Trung Quốc được đưa ra trong bối cảnh các nhà lập pháp Trung Quốc tham dự Kỳ họp thứ ba Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Nhân Đại - tức Quốc hội) khóa XIV được khai mạc ngày 5/3 và dự kiến bế mạc vào ngày 11/3.

Tại kỳ họp này, Thủ tướng Lý Cường tuần trước đã công bố mục tiêu tăng trưởng năm 2025 của Trung Quốc là khoảng 5%, một mục tiêu được đánh giá là tham vọng trong bối cảnh bất ổn thương mại, cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài và tình trạng giảm phát đang đeo bám nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Dữ liệu chính thức công bố hôm 9/3 cho thấy lạm phát tiêu dùng tại Trung Quốc đã giảm sâu hơn dự báo và xuống dưới mức 0 lần đầu tiên sau 13 tháng. Chỉ số CPI lõi (không bao gồm các mặt hàng dễ biến động như thực phẩm và năng lượng) đã giảm lần đầu tiên kể từ năm 2021 với mức giảm 0,1% - đánh dấu lần giảm thứ hai của chỉ số này trong hơn 15 năm qua.

Trong nỗ lực tăng chi tiêu và ứng phó với thuế quan của Mỹ, Thủ tướng Lý Cường cho biết Trung Quốc đã tăng thâm hụt ngân sách chung lên mức cao nhất trong hơn 3 thập kỷ. Cụ thể, Bắc Kinh nâng mục tiêu thâm hụt ngân sách lên "khoảng 4%" GDP từ mức 3% của năm ngoái.

Theo dữ liệu truy cập qua Wind Information, mức thâm hụt ngân sách 4% của Trung Quốc sẽ đánh dấu mức cao nhất được cập nhật kể từ năm 2010. Dữ liệu cũng cho thấy mức thâm hụt ngân sách cao trước đó là 3,6% vào năm 2020.

Báo cáo công tác của chính phủ Trung Quốc đã phác thảo kế hoạch phát hành 1.300 tỷ nhân dân tệ (tương đương 178,9 tỷ USD) trái phiếu kho bạc đặc biệt siêu dài hạn vào năm 2025, tăng 300 tỷ nhân dân tệ so với năm ngoái. Một khoản trái phiếu kho bạc đặc biệt khác trị giá 500 tỷ nhân dân tệ cũng sẽ được phát hành để hỗ trợ các ngân hàng thương mại nhà nước có quy mô lớn.

Gói tài chính mở rộng trên cũng bao gồm việc phát hành 4.400 tỷ nhân dân tệ trái phiếu mục đích đặc biệt của chính quyền địa phương trong năm nay, nhằm giảm bớt căng thẳng tài chính của các địa phương đang sa lầy nợ.

Bắc Kinh đã tiến hành trả đũa bằng nhiều biện pháp mới. Gói trả đũa của chính quyền Trung Quốc công bố tuần trước bao gồm các biện pháp hạn chế nhập khẩu công nghệ giải trình tự gen từ công ty công nghệ sinh học Illumina của Mỹ và tiến hành một cuộc điều tra để xác định xem một công ty cáp quang của Mỹ có lách luật chống bán phá giá của Bắc Kinh hay không, theo tờ Washington Post.

Tuy vậy, Trung Quốc cũng đã ra hiệu rằng họ sẵn sàng đàm phán với chính quyền Tổng thống Trump. Cùng với việc đáp trả thuế quan, chính quyền Trung Quốc đã công bố một sách trắng tuyên bố rằng các cơ quan thực thi pháp luật của họ đang trấn áp hoạt động sản xuất và vận chuyển các chất liên quan đến chất gây nghiện fentanyl.

Phát biểu tại một cuộc họp báo tuần trước, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị khẳng định: "Không quốc gia nào có thể mơ tưởng rằng mình có thể đàn áp và kiềm chế Trung Quốc trong khi vẫn phát triển mối quan hệ tốt đẹp với Trung Quốc".

"Trung Quốc và Mỹ có lợi ích chung lớn và không gian hợp tác rộng lớn. Hai bên có thể trở thành đối tác, cùng nhau đạt được thành công và cùng nhau thịnh vượng", ông Vương Nghị nói thêm.