Sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Hà Nội bước vào mùa lễ hội với hàng loạt sự kiện văn hóa, tín ngưỡng quy mô lớn. Dòng người hành hương và du khách đổ về các di tích, đền chùa tạo nên bức tranh sinh động của đời sống văn hóa đầu năm.

Cùng với không khí trẩy hội, câu chuyện bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm lại trở thành vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm, bởi nhu cầu ăn uống tăng cao luôn đi kèm những rủi ro tiềm ẩn đối với sức khỏe cộng đồng.

Cơ quan chức  năng của Hà Nội kiểm tra một cơ sở kinh doanh thực phẩm tại khu vực lễ hội.

Mỗi mùa lễ hội xuân, các địa điểm tâm linh nổi tiếng của Thủ đô như chùa Hương, đền Sóc, đền Hai Bà Trưng… đón lượng khách rất lớn.

Hàng vạn người tập trung mỗi ngày kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của các hoạt động kinh doanh thực phẩm, dịch vụ ăn uống và giải khát phục vụ du khách. Những khu dịch vụ tạm, các quầy hàng lưu động, các gánh hàng nhỏ lẻ xuất hiện dày đặc quanh khu vực lễ hội.

Sự sôi động của hoạt động kinh doanh tạo thuận lợi cho du khách trong việc ăn uống, nghỉ chân. Tuy nhiên, phía sau sự thuận tiện ấy lại tồn tại không ít nguy cơ về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Thực tế cho thấy nhiều điểm bán mang tính thời vụ, cơ sở vật chất đơn giản, điều kiện chế biến và bảo quản thực phẩm chưa bảo đảm. Các loại thực phẩm chế biến sẵn như thịt xiên nướng, xúc xích, đồ ăn nhanh hay nước giải khát được bày bán phổ biến nhưng không phải lúc nào cũng được che chắn kỹ lưỡng, dễ bị bụi bẩn hoặc vi khuẩn xâm nhập.

Ở một số trường hợp, người kinh doanh chưa xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu. Nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh trong mùa lễ hội cũng tạo ra khoảng trống để một số đối tượng lợi dụng tiêu thụ thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng cận hạn sử dụng, thậm chí hàng giả, hàng kém chất lượng nhằm thu lợi bất chính. Đây là thực trạng đã được các cơ quan chức năng nhiều lần cảnh báo trong các mùa lễ hội trước.

Theo lực lượng quản lý thị trường, những vi phạm phổ biến liên quan đến kinh doanh thực phẩm tại lễ hội thường tập trung ở việc không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, điều kiện vệ sinh chế biến chưa đạt yêu cầu, không niêm yết giá hoặc bán không đúng giá niêm yết. Những hành vi này không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn làm méo mó môi trường kinh doanh, ảnh hưởng hình ảnh văn minh của lễ hội.

Một yếu tố khác cũng cần nhìn nhận thẳng thắn là ý thức của một bộ phận người kinh doanh còn hạn chế. Vì lợi nhuận trước mắt, quy trình bảo quản và chế biến an toàn có thể bị xem nhẹ. Song song với đó, tâm lý “tiện đâu ăn đó” của không ít du khách khiến việc lựa chọn thực phẩm thiếu sự cân nhắc, vô hình trung tạo điều kiện cho những điểm bán chưa bảo đảm vệ sinh tiếp tục tồn tại.

Thực tế ghi nhận tại các lễ hội xuân ở Hà Nội cho thấy nhiều du khách vẫn bày tỏ sự lo ngại về chất lượng thực phẩm bày bán quanh khu vực đền, chùa.

Chị Nguyễn Thu Hương, phường Yên Nghĩa, Hà Nội chia sẻ trong chuyến đi lễ chùa Hương đầu năm hàng quán xuất hiện rất nhiều nhưng điều kiện chế biến khá sơ sài, thực phẩm không được che đậy cẩn thận, người bán vừa thu tiền vừa chế biến. Gia đình chị vì thế thường chủ động chuẩn bị đồ ăn sẵn để bảo đảm an toàn.

Những băn khoăn từ phía người dân cũng phản ánh phần nào thực trạng quản lý thực phẩm tại các khu lễ hội. Trong bối cảnh đó, công tác kiểm tra, giám sát từ cơ quan chức năng đóng vai trò đặc biệt quan trọng nhằm ngăn chặn nguy cơ mất an toàn thực phẩm ngay từ đầu mùa lễ hội.

Trước yêu cầu thực tế, lực lượng quản lý thị trường Hà Nội đã triển khai kế hoạch cao điểm kiểm tra, kiểm soát thị trường trước, trong và sau Tết, đồng thời phối hợp với ngành Y tế và chính quyền địa phương thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành tại các khu lễ hội.

Hoạt động kiểm tra tập trung vào nhiều nội dung trọng tâm như nguồn gốc xuất xứ thực phẩm, điều kiện bảo quản và chế biến, giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, cũng như việc chấp hành quy định niêm yết giá.

Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội Dương Mạnh Hùng cho biết, lực lượng chức năng đặc biệt chú trọng các lễ hội lớn như lễ hội Gióng, Cổ Loa, đền Quán Thánh, đền Hai Bà Trưng và lễ hội chùa Hương.

Với các lễ hội có thời gian kéo dài, phương án trực và kiểm soát thường xuyên được triển khai nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến thực phẩm và dịch vụ phục vụ du khách.

Theo ông Dương Mạnh Hùng, mục tiêu xuyên suốt của công tác kiểm tra không chỉ dừng ở xử lý vi phạm mà còn hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, giữ gìn hình ảnh lễ hội văn minh và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật cũng được coi là giải pháp lâu dài để nâng cao nhận thức cho các hộ kinh doanh.

Trong quá trình kiểm tra, lực lượng quản lý thị trường không chỉ áp dụng biện pháp xử phạt mà còn phân tích rõ hậu quả pháp lý và tác động đến uy tín kinh doanh nếu tái phạm. Các cơ sở được hướng dẫn tuân thủ đầy đủ quy định về nguồn gốc hàng hóa, điều kiện vệ sinh, chất lượng thực phẩm cũng như việc niêm yết giá công khai.

Ngoài ra, các vụ việc điển hình được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội nhằm tăng tính minh bạch, đồng thời tạo hiệu ứng răn đe và phòng ngừa chung đối với các hành vi vi phạm.

Tuy nhiên, nỗ lực từ cơ quan chức năng chỉ thực sự phát huy hiệu quả nếu nhận được sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía. Chính quyền địa phương cần quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh quanh khu vực lễ hội.

Các hộ kinh doanh phải tuân thủ nghiêm các quy định về vệ sinh và nguồn gốc thực phẩm. Đồng thời, người tiêu dùng cũng cần nâng cao ý thức lựa chọn thực phẩm an toàn, nói không với những sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Được biết, nhằm bảo đảm sức khỏe cho người dân trong dịp cao điểm Tết và lễ hội đầu năm, UBND TP.Hà Nội đã ban hành Quyết định số 6434/QĐ-UBND thành lập 3 đoàn kiểm tra liên ngành, thực hiện kiểm tra đột xuất tại 126 xã, phường về công tác an toàn thực phẩm. Thời gian triển khai từ ngày 26/12/2025 đến hết ngày 20/3/2026.

Các đoàn kiểm tra tập trung đánh giá công tác chỉ đạo, tổ chức triển khai hoạt động bảo đảm an toàn thực phẩm của các địa phương, đồng thời kiểm tra trực tiếp các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm và dịch vụ ăn uống. Nội dung kiểm tra đặc biệt chú trọng nguồn gốc, chất lượng thực phẩm và nông sản phục vụ nhu cầu tiêu dùng tăng cao trong dịp Tết và mùa lễ hội.

Lễ hội là một phần quan trọng trong đời sống văn hóa truyền thống của người Việt, mang ý nghĩa tâm linh và gắn kết cộng đồng. Tuy vậy, giá trị văn hóa ấy chỉ được bảo toàn trọn vẹn khi yếu tố an toàn và sức khỏe cộng đồng được đặt lên hàng đầu.

Siết chặt quản lý, nâng cao ý thức xã hội và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch chính là “lá chắn” vững chắc giúp ngăn ngừa nguy cơ mất an toàn thực phẩm, qua đó giữ gìn hình ảnh lễ hội xuân văn minh, an toàn trên địa bàn Thủ đô.