Ảnh minh họa

Nhiều doanh nghiệp bất động sản phát hành thành công hàng chục, hàng trăm ngàn tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp trong những năm qua đang rất hạn chế chia sẻ thông tin về các vấn đề liên quan đến trái phiếu. Điều này không khó hiểu khi các doanh nghiệp đứng trước vòng xoáy thông tin và chưa có những phát ngôn chính thức từ cơ quan quản lý về định hướng mới của thị trường bất động sản, thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Trong khi đó, thị trường đang hoang mang và đặt nhiều câu hỏi về quyền lợi của trái chủ tham gia mua lô phát hành trái phiếu của Tân Hoàng Minh liệu. Theo nhiều chuyên gia, nếu xử lý không khéo sẽ ảnh hưởng mạnh đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp - một kênh huy động vốn trung và dài hạn.

Điểm sáng tích cực trong giai đoạn hiện nay là vẫn có một số thông báo phát hành trái phiếu trong nước, trái phiếu quốc tế thành công. Điển hình là thông tin Tập đoàn Tài chính quốc tế (IFC) - đơn vị thành viên của Ngân hàng Thế giới (WB) đã đăng ký mua trái phiếu với tổng trị giá 1.000 tỷ đồng (khoảng 44 triệu USD) do Công ty cổ phần Đầu tư Nam Long phát hành. IFC kỳ vọng, khoản đầu tư này sẽ tạo ra 1.500 việc làm và kiến tạo một đô thị vệ tinh cung cấp nhà ở cho trên 50.000 người dân.

Đại diện Nam Long cho biết, Công ty rất tự tin là doanh nghiệp bất động sản huy động trái phiếu minh bạch, rõ ràng nhất, đáp ứng đầy đủ tiêu chí cho các khoản vay trái phiếu, kể cả của những tổ chức rất khó huy động, như việc IFC vừa công bố rót vốn 44 triệu USD để phát triển Dự án Waterpoint giai đoạn II.

Theo Nam Long, bên cạnh việc cam kết sử dụng vốn đúng mục đích, dòng tiền tốt và khả năng trả nợ, Nam Long còn phải cam kết hàng loạt tiêu chí cộng thêm về phát triển bền vững như ổn định việc làm cho người lao động, bảo vệ môi trường và an sinh xã hội. Việc phát triển các dòng sản phẩm xanh, “vừa túi tiền”, phát triển hệ sinh thái khu đô thị tốt sẽ bảo đảm việc hấp thụ sản phẩm của thị trường giúp Nam Long thuyết phục được các tổ chức quốc tế uy tín này.

Nhìn nhận vụ liên quan đến thị trường cổ phiếu, trái phiếu thời gian qua, đại diện Nam Long cho rằng, việc xử lý nghiêm các vi phạm về chứng khoán, phát hành trái phiếu gần đây trên thị trường là cần thiết để đảm bảo thị trường huy động trái phiếu lành mạnh hơn cho sự phát triển trung và dài hạn, tránh đổ vỡ trong tương lai.

Trước đó, Tập đoàn Đất Xanh cũng công bố phát hành các gói trái phiếu, mới nhất là gói trái phiếu chuyển đổi 300 triệu USD cho một nhà đầu tư chiến lược nước ngoài, kỳ hạn 5 năm, giá chuyển đổi tối thiểu 62.000 đồng/cổ phiếu. 

Tổng kết năm 2021, theo Hiệp hội Trái phiếu Việt Nam, khối lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt kỷ lục hơn 658.000 tỷ đồng. Trong đó, tỷ trọng phát hành ra công chúng chỉ chiếm 4,58%, còn lại là phát hành riêng lẻ (chiếm hơn 95%). Nhóm ngành ngân hàng và bất động sản tiếp tục duy trì khối lượng phát hành trái phiếu lớn như những năm trước, chiếm 70% tổng lượng trái phiếu phát hành thành công.

Về cơ cấu doanh nghiệp phát hành năm 2021, doanh nghiệp niêm yết chiếm 54,4%; còn lại 46% là những doanh nghiệp chưa niêm yết, thiếu tính minh bạch trong công tác quản trị và vận hành. Đáng lưu ý, trên 60% doanh nghiệp phát hành lần đầu năm 2021 là doanh nghiệp bất động sản và xây dựng, tăng mạnh so với năm 2020.

Tại sao nhiều doanh nghiệp ưu tiên lựa chọn phát hành trái phiếu trong thời gian qua?

Ông Trịnh Duy Viết, Trưởng phòng Đầu tư cổ phiếu cho Quỹ HD Capital cho rằng, câu trả lời nên nhìn vào hai nhóm ngành phát hành chính là ngân hàng và doanh nghiệp bất động sản. Trong đó, các ngân hàng thương mại tăng vốn cấp 2 để đáp ứng tiêu chuẩn vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn. Còn với bất động sản, đơn giản là thủ tục phát hành trái phiếu theo Nghị định 153/2020/NĐ-CP không khó, trong khi vay ngân hàng càng ngày càng bị siết chặt.

Theo ông Viết, quy định trong Nghị định 153/2020/NĐ-CP còn quá nhiều điểm khá lỏng lẻo. Điều kiện phát hành đơn giản, như doanh nghiệp cả loại hình cổ phần hay TNHH đều được phát hành, miễn là có báo cáo kiểm toán năm liền kề trước phát hành và có phương án phát hành được chấp thuận.

Trong khi đó, các nhà đầu tư cá nhân ít tìm hiểu, hoặc tìm hiểu không kỹ do giới hạn về kiến thức vì nhìn chung, sản phẩm trái phiếu vẫn là một công cụ tài chính khó hiểu với đại đa số người dân Việt Nam.

Từ những bất cập đó, Dự thảo sửa đổi Nghị định 153/2020/NĐ-CP sẽ theo hướng tăng cường minh bạch thông tin, phòng ngừa rủi ro và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư trái phiếu.

Hiện tại, nhiều doanh nghiệp bất động sản đã được các tổ chức xếp hạng định mức tín nhiệm, như Novaland, Đất Xanh, Phát Đạt, An Gia, Bamboo Capital, Khang Điền… Đây là cơ hội cho các đơn vị này thực hiện phát hành trái phiếu trong thời gian tới.