Trước thực trạng này, việc tăng cường giám sát, minh bạch chuỗi cung ứng và siết trách nhiệm các bên liên quan trở thành yêu cầu cấp thiết.

Thực phẩm không bảo đảm an toàn khi đưa ra thị trường không chỉ làm gia tăng nguy cơ ngộ độc mà còn gây tác hại lâu dài đối với sức khỏe. Thực tế thời gian qua cho thấy, đã có những lô hàng thực phẩm kém chất lượng được đưa vào bếp ăn trường học để chế biến suất ăn cho học sinh, đặt ra nhiều lo ngại cho phụ huynh và xã hội.

Lực lượng chức năng thanh tra một cơ sở kinh doanh thực phẩm.

Trên quy mô toàn Thành phố, Hà Nội hiện có khoảng 3.100 bếp ăn tập thể trường học, phục vụ khoảng 730.000 suất ăn mỗi bữa. Các bếp ăn cơ bản tuân thủ quy trình một chiều, tách biệt khu sơ chế và chế biến; nhân viên được tập huấn định kỳ về vệ sinh an toàn thực phẩm; nguồn cung được lựa chọn từ các đơn vị có đủ giấy tờ pháp lý.

Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại những lỗ hổng. Với các trường không tổ chức bếp ăn tại chỗ, việc kiểm soát chủ yếu dừng lại ở khâu tiếp nhận bằng cảm quan như nhiệt độ, mùi vị, hình thức suất ăn, khiến nguy cơ rủi ro khó được phát hiện từ sớm.

Đáng lo ngại, gần đây cơ quan chức năng đã phát hiện một đường dây tiêu thụ thịt lợn mắc bệnh với quy mô lớn. Hàng trăm tấn thịt không bảo đảm an toàn được đưa ra thị trường, sau đó qua sơ chế, dán nhãn “thịt sạch” và cung cấp cho một số đơn vị, trong đó có trường học. Vụ việc khiến dư luận đặc biệt quan tâm và làm dấy lên lo ngại về khả năng kiểm soát nguồn thực phẩm đầu vào cho bếp ăn học đường.

Các chuyên gia y tế cảnh báo, việc sử dụng thịt lợn bệnh, kể cả khi đã nấu chín, vẫn tiềm ẩn nguy cơ do các độc tố sinh ra trong quá trình phân hủy không thể bị loại bỏ hoàn toàn. Ngoài ra, nếu quy trình chế biến không bảo đảm vệ sinh, các mầm bệnh như cúm lợn, dịch tả châu Phi hay liên cầu khuẩn có thể lây lan gián tiếp sang người.

Trước thực trạng này, cơ quan quản lý đã yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở bếp ăn tập thể và đơn vị cung cấp thực phẩm. Các địa phương cần phát hiện sớm, xử lý nghiêm vi phạm, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong việc bảo đảm an toàn thực phẩm từ khâu nguyên liệu đến chế biến và phục vụ.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương, Sở đã tham mưu UBND Thành phố nhiều giải pháp. Đầu tiên là tăng cường quản lý chặt chẽ toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khâu trồng trọt, chăn nuôi đến giết mổ và chế biến. Trong đó, đặc biệt chú trọng kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, nhất là tại các bếp ăn tập thể như trường học, khu công nghiệp.

Bên cạnh đó, Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh công tác hậu kiểm theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về công tác an toàn thực phẩm. Sự phối hợp giữa các ngành chức năng được tăng cường theo hướng chặt chẽ, rõ trách nhiệm, bảo đảm hiệu quả thực chất.

Đáng chú ý, Thành phố cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc thực phẩm, đồng thời đưa vào vận hành trang thông tin chuyên về an toàn thực phẩm để tiếp nhận phản ánh của người dân, qua đó kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Mặc dù thời gian qua, UBND TP.Hà Nội cùng các cấp, ngành đã chỉ đạo quyết liệt và đạt được một số kết quả nhất định về công tác kiểm soát an toàn thực phẩm, nhưng từ góc độ chuyên môn, lãnh đạo Hội Thú y Hà Nội cho rằng, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để giải quyết triệt để các “điểm nghẽn”.

Trước hết, quy mô sản xuất chăn nuôi và giết mổ vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán. Mặc dù tình trạng này đã được cải thiện qua các năm, nhưng tốc độ chuyển biến còn chậm so với yêu cầu thực tế. Theo đó, vấn đề này chỉ có thể được giải quyết khi có quy hoạch vùng chăn nuôi tập trung và hệ thống giết mổ tập trung được kiểm soát chặt chẽ.

Bên cạnh đó, hạ tầng cơ sở phục vụ giết mổ tập trung dù đã được quan tâm đầu tư nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Trong thời gian tới, nếu muốn chuyển đổi từ giết mổ nhỏ lẻ sang giết mổ tập trung, cũng như từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang chăn nuôi tập trung, cần có cơ chế, chính sách phù hợp và hiệu quả hơn. Chưa kể, ý thức chấp hành các quy định pháp luật của một số cơ sở chăn nuôi và giết mổ vẫn còn hạn chế.

Vị đại diện này dẫn chứng, hiện một số cơ sở chăn nuôi chưa theo dõi chặt chẽ dịch bệnh, thậm chí có tình trạng bán chạy vật nuôi khi có dịch. Một số cơ sở giết mổ hoạt động khi chưa đủ điều kiện hoặc nhập gia súc, gia cầm không rõ nguồn gốc. Điều này tạo kẽ hở để sản phẩm không bảo đảm tiêu chuẩn lọt ra thị trường.

Đặc biệt, công tác quản lý theo địa bàn và sự phối hợp giữa các khâu trong chuỗi đã có cải thiện so với trước đây nhưng vẫn chưa đồng bộ, chưa nghiêm, dẫn đến hiệu quả chưa cao. Đó là lý do khiến việc kiểm soát nguồn gốc và truy xuất sản phẩm vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Từ những phân tích trên, có thể thấy rằng những “điểm nghẽn” này không phải là vấn đề mới. Tuy nhiên, nếu không tiếp tục chỉ đạo quyết liệt và triển khai đồng bộ các giải pháp, chúng sẽ tiếp tục trở thành rào cản trong thời gian tới, ảnh hưởng đến chất lượng công tác quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm.

Về các biện pháp Hà Nội tập trung triển khai trong “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026”, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương cho biết, Thành phố đang thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, mang tính đột phá, trong đó đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực quản lý từ cơ sở. Trong tháng cao điểm, các giải pháp được triển khai đồng loạt, tập trung vào những khâu trọng yếu trong chuỗi cung ứng thực phẩm.

Theo đó, Hà Nội đã tăng cường kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ thực phẩm tại các bếp ăn tập thể, nhất là tại khu công nghiệp và trường học; siết chặt quản lý dịch vụ thức ăn đường phố; đẩy mạnh công tác kiểm tra, hậu kiểm theo hướng có trọng tâm, trọng điểm. Đồng thời, thành phố chú trọng quản lý các chợ dân sinh, chợ đầu mối nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm ngay từ khâu phân phối.

Mặt khác, Hà Nội đề cao vai trò của công tác truyền thông và xác định đây là nhiệm vụ then chốt, hướng tới nâng cao nhận thức của người dân trong việc lựa chọn và sử dụng thực phẩm an toàn.

Thủ đô cũng phát huy vai trò của chính quyền cơ sở và cộng đồng trong giám sát, góp phần tạo chuyển biến bền vững trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn.

Không chỉ trong tháng hành động, các giải pháp nêu trên cần được thực hiện xuyên suốt và quyết liệt để hiệu quả của công tác bảo đảm an toàn thực phẩm ngày càng được nâng cao, hướng tới xây dựng một môi trường thực phẩm an toàn, minh bạch và bền vững cho người dân Thủ đô.

Ngành giáo dục cũng nhấn mạnh việc rà soát chặt chẽ các hợp đồng cung cấp thực phẩm, yêu cầu đơn vị cung cấp phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn an toàn. Trường hợp vi phạm phải chấm dứt hợp đồng và phối hợp xử lý theo quy định. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp với ngành y tế để giám sát chất lượng bữa ăn học đường, kịp thời phát hiện và ngăn chặn rủi ro.