Giới đầu tư - kinh doanh trong nước và quốc tế đang trông đợi và kỳ vọng nhiều vào những thông điệp chính sách mới chưa có tiền lệ ở Việt Nam. Dù các nhà hoạch định chính sách sẽ còn phải bàn thảo nhiều trước khi ra quyết định, nhưng giới đầu tư - kinh doanh rất muốn thấy được sự nhất quán, rõ ràng trong quyết tâm lựa chọn và thực hiện chủ trương này.

Lý do là, nếu thực thi một chủ trương mới với những lưỡng lự thì sẽ ảnh hưởng lớn tới hoạch định và thực thi chính sách. Mục tiêu chính của chủ trương xã hội hóa, nhượng quyền sử dụng công trình hạ tầng là nhằm huy động vốn đầu tư khu vực tư nhân.   

Nhưng ở Việt Nam, đây còn là bước quan trọng để thiết lập thị trường cạnh tranh trong các ngành dịch vụ được cung cấp bởi các dự án kết cấu hạ tầng, trong thị trường có sử dụng dịch vụ hạ tầng, từ đó dần hoàn thiện nền kinh tế thị trường hiện đại của Việt Nam.

Khó khăn lúc này là thể chế cần thiết để vận hành các thị trường này chưa có. Cơ chế để đảm bảo sự tham gia bình đẳng của nhà đầu tư, kể cả trong nước và nước ngoài, tỷ lệ sở hữu của đầu tư tư nhân… vẫn đang trong giai đoạn thảo luận. Các cơ chế về giá, kiểm soát, giám sát đảm bảo quyền lợi của người dân, Nhà nước, lợi nhuận của nhà đầu tư, cũng như đảm bảo an ninh quốc gia, yêu cầu phục vụ quốc phòng… còn chưa đầy đủ, thậm chí còn trống. Hơn thế, về bản chất, dịch vụ hạ tầng mang tính độc quyền.

3.200 tỷ đồng đầu tư nhà ga quốc tế sân bay Đà Nẵng

Vietnam Airlines muốn mua Nhà ga T1 Sân bay Nội Bài

Vietjet Air chỉ muốn mua nhà ga T1, sân bay Nội Bài

Bầu Hiển hứa gì nếu mua được sân bay Phú Quốc?

Trên thế giới có những thiết kế thể chế khác nhau để vận hành, nhưng điểm chung là tránh các hành vi lạm dụng vị thế làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người sử dụng, của xã hội và của nền kinh tế.

 Chính các vấn đề rất mới của thị trường đang khiến những thông điệp chính sách liên quan đến chủ trương xã hội hóa dự án hạ tầng chưa thực sự rõ ràng, minh bạch. Hệ quả là, những nghi ngại về thất thoát tài sản nhà nước, về chuyển độc quyền nhà nước thành độc quyền doanh nghiệp… tiếp tục cản trở các bước đi mạnh mẽ trong chủ trương trên.

Trong lúc này, trước những đề xuất đầu tiên trong việc cho phép nhượng quyền khai thác công trình hạ tầng giao thông của một số nhà đầu tư, nhiều ý kiến cho rằng, nên thực hiện thí điểm với những cơ chế công khai, minh bạch. “Chúng ta chưa quen lắm với thị trường nên có thể còn nhiều e ngại. Nhưng đây là xu hướng của thị trường nên thận trọng nhưng không quá e ngại”, ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế cũng khuyến nghị như vậy.