Theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam, thời gian qua, Bộ Công thương và tham tán, tùy viên thương mại đã hỗ trợ ngành nông nghiệp giải quyết nhiều vướng mắc kỹ thuật trong xuất khẩu, cụ thể đưa xoài Việt Nam vào Nhật Bản, đưa vải tươi sang Úc và Hoa Kỳ, nối lại xuất khẩu các mặt hàng rau gia vị sang Châu Âu sau một thời gian tạm ngừng, giải quyết các vấn đề vướng mắc trong xuất khẩu thịt lợn và thủy sản sang LB Nga. Hai Bộ cũng đã phối hợp tích cực trong việc đàm phán với Trung Quốc về khử trùng gạo, tháo gỡ để xuất khẩu trở lại thanh long sang Đài Loan, và gần đây nhất là đã và đang làm việc với phía Mỹ về Đạo luật nông trại liên quan tới vấn đề cá tra.

Tuy vậy, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT cũng cho rằng, Việt Nam chưa khai thác hết tiềm năng của ngành nông nghiệp cũng như chưa khai thác hết lợi thế của hội nhập. Vì vậy, kim ngạch xuất khẩu nông sản chưa cao, khả năng cạnh tranh thấp, giá xuất khẩu không ổn định, thường xuyên biến động, các mặt hàng xuất khẩu còn nghèo nàn, chưa đa dạng. Do dó, việc phối hợp giữa hai bên để tháo gỡ kịp thời rào cản, tạo mạng lươi thông tin về nông lâm thủy sản thông suốt, mở rộng thị trường và đa dạng các hình thức xuất khẩu… là rất cần thiết.

Năm 2015, xuất khẩu nông sản giảm 0,8%. Năm 2016, xuất khẩu nông lâm thủy sản dự báo sẽ có nhiều triển vọng do nhu cầu thị trường tăng và cơ hội được hưởng ưu đãi lớn về thuế, sức cạnh tranh tăng từ các Hiệp định thương mại tự do vừa kết thúc đàm phán song nhiều mặt hàng và thị trường vẫn gặp khó khăn.

Cụ thể, thị trường Hoa kỳ được coi là thị trường chủ lực của Việt nam, nhất là gỗ, thủy sản, hạt điều, hạt tiêum, cà phê, tre cói, cao su, chè, rau quả… Tuy nhiên, sự hấp dẫn của thị trường Hoa Kỳ cũng đồng nghĩa với sự cạnh tranh xuất khẩu vào thị trường này rất quyết liệt, đặc biệt những đối thủ cạnh tranh lớn của Việt Nam là Trung Quốc, Thái Lan và Indonesia – là những nước tương đồng với Việt Nam về các mặt hàng xuất khẩu.

Bên cạnh đó, những rào cản về kỹ thuật và thương mại cũng là khó khăn không nhỏ đối với các doanh nghiệp Việt Nam gần đây như: thuế chống bán phá giá tăng cao đối với cá tra, các yêu cầu của Chương trình thanh tra cá da trơn theo Farmbill 2014 có hiệu lực từ tháng 3/2016.

Năm 2015, trừ sản phẩm gỗ, hạt điều, hạt tiêu và mây tre cói thảm, giá trị xuất khẩu của hầu hết các mặt hàng nông lâm thủy sản sang thị trường này đều giảm đáng kể so với năm 2014, đặc biệt là thủy sản (giảm 23,38%), cà phê (giảm 13,31%), cao su (giảm 7,49%), gạo (giảm 21,74%), chè (giảm 18,27%).

Năm 2016, bên cạnh tiếp tục đàm phán tháo gỡ khó khăn vướng mắc về cá da trơn, thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng chủ lực, Bộ NN&PTNT có kế hoạch tổ chức hoạt động đàm phán tháo gỡ khó khăn vướng mắc đối với cá tra (đã thực hiện vào tháng 02/2016) và hoạt động kết nối doanh nghiệp, mở rộng thị trường xuất khẩu đối với sản phẩm chè tại Hoa Kỳ (dự kiến quý II/2016).

Với thị trường chủ lực châu Âu, khó khăn lớn nhất là những rào cản phi thuế quan như chất lượng, an toàn thực phẩm, nguồn gốc xuất xứ do thị trường này đặt ra. Một số ngành hàng như: chè, rau quả, thủy sản vẫn vấp phải tồn dư thuốc bảo vệ thực vật khá cao; gỗ phải đáp ứng sự minh bạch về nguồn gốc...

Năm 2015, trừ gỗ, hạt điều và hạt tiêu có sự tăng trưởng về giá trị xuất khẩu, nhiều mặt hàng xuất khẩu chính vào thị trường này có sự suy giảm giá trị xuất khẩu đáng kể so với năm 2014 như: cà phê (giảm đáng kể tại thị trường: Bỉ giảm  42,87%, Đức giảm 28,63%, Italia giảm 16,97%...), thủy sản (Đức giảm 20,43%, Hà Lan giảm 20,74%...), cao su (Đức giảm 28,56%, Italia giảm 9,4%...).

Trong năm 2016, Bộ NN&PTNT cũng có kế hoạch tổ chức hoạt động xúc tiến thương mại, làm việc với cơ quan thẩm quyền của các nước Châu Âu để hài hòa các tiêu chuẩn quốc tế trong sản xuất thủy sản nhân dịp Hội chợ thủy sản toàn cầu Brussel, Bỉ (thực hiện quý II/2016)

Với thị trường Trung Quốc, đây là thị trường quan trọng vì tăng trưởng mạnh năm 2015 trong khi hầu hết các thị trường nhập khẩu khác của Việt Nam đều giảm. Tuy vậy, bất lợi của hầu hết nông sản Việt Nam là sự phụ thuộc quá lớn khi xuất khẩu sang thị trường này. Theo định hướng của Bộ NN&PTNT, thời gian tới, Bộ sẽ chủ động đề xuất đàm phán hai Chính phủ để tạo điều kiện  giao thương giữa doanh nghiệp hai nước nhằm thúc đẩy xuất khẩu cả tiểu ngạch và chính ngạch. Đa dạng hóa thị trường, mở cửa thị trường để giảm phụ thuộc, tránh rủi ro cho người nông dân và doanh nghiệp.

Để công phá kịp thời các thị trường, Bộ NN&PTNT cũng đề nghị được Bộ Công thương hỗ trợ cung cấp kịp thời thông tin, dự báo thị trường, cảnh báo các quy định về rào cản, vấn đề phát sinh có thể gặp đối với hàng nông lâm thủy sản xuất khẩu, phối hợp giải quyết các vướng mắc, tranh chấp thương mại. Đồng thời, phối hợp với Bộ NN&PTNT tổ chức thực hiện các hoạt động xúc tiến thương mại quảng bá sản phẩm nông lâm thủy sản tại thị trường nước ngoài.