Ông Phạm Hải Quỳnh - Viện trưởng Viện Phát triển Du lịch châu Á.

Hà Nội trên bản đồ ẩm thực châu Á

Hà Nội vừa được Tạp chí Time Out (Anh) vinh danh ở vị trí thứ 2/10 “Thành phố có ẩm thực đường phố ngon nhất châu Á”. Ông đánh giá thế nào về việc Thủ đô liên tiếp được các tổ chức và tạp chí quốc tế vinh danh trong lĩnh vực ẩm thực?

- Đây là một điều đáng tự hào và hoàn toàn xứng đáng với những gì Hà Nội đã xây dựng trong suốt nhiều năm qua. Những vinh danh của Michelin, CNN hay các tổ chức quốc tế không chỉ công nhận hương vị tuyệt hảo, mà còn thừa nhận giá trị văn hóa và sự tinh tế của ẩm thực đường phố Hà Nội.

Sức hút này đã đưa Hà Nội lên vị trí là một trong những “thủ phủ ẩm thực” hàng đầu châu Á. Không chỉ là nơi thưởng thức món ăn ngon, Hà Nội còn mang đến trải nghiệm sống động: du khách có thể ngồi trên ghế nhựa vỉa hè, thưởng thức bát Phở hay Bún Chả đạt chuẩn quốc tế với chi phí phải chăng. Đây là một trải nghiệm độc đáo, khiến Thủ đô trở thành điểm đến “bắt buộc” đối với giới sành ăn toàn cầu.

Ẩm thực đường phố có thể được xem là “đại sứ văn hóa” của Hà Nội như thế nào, thưa ông?

- Tôi cho rằng, ẩm thực đường phố là cách hiệu quả nhất để Hà Nội gửi thông điệp về tinh thần và bản sắc của mình. Mỗi gánh hàng rong, mỗi quán ăn gia truyền đều kể câu chuyện về lịch sử, con người và lối sống phố cổ.

Trong bức tranh du lịch Việt Nam, ẩm thực Hà Nội đóng vai trò cốt lõi trong việc tạo lợi thế cạnh tranh và bản sắc khác biệt. Thay vì chỉ cạnh tranh bằng cảnh quan hay nghỉ dưỡng, chúng ta có thể định vị đất nước là “Điểm đến Ẩm thực hàng đầu”. Ẩm thực không chỉ kéo dài thời gian lưu trú của du khách mà còn nâng cao chi tiêu, từ đó góp phần tăng giá trị toàn ngành du lịch.

Ẩm thực đường phố Hà Nội luôn có sức hấp dẫn đặc biệt với du khách trong nước và quốc tế. Ảnh: Hồ Hạ.

Giữ hồn cốt và nâng tầm ẩm thực đường phố

Từ góc nhìn nghiên cứu và phát triển, Hà Nội cần khai thác và quy hoạch ẩm thực đường phố ra sao để vừa giữ được hồn cốt, vừa nâng tầm thành sản phẩm du lịch trọng điểm, thưa ông?

- Chúng ta cần chiến lược “quản lý để phát triển, không phải dẹp bỏ”. Hà Nội nên quy hoạch “Vùng đỏ văn hóa ẩm thực”, lựa chọn các khu vực có truyền thống lâu đời như Phố cổ, Tống Duy Tân để hình thành các “Khu ẩm thực quản lý”.

Tại các khu vực này, mô hình vỉa hè, ghế thấp sẽ được giữ nguyên nhằm bảo tồn hồn cốt, nhưng hạ tầng sẽ được nâng cấp đồng bộ: hệ thống thoát nước, xử lý rác, kiểm soát nghiêm ngặt về vệ sinh an toàn thực phẩm. Đồng thời, các hộ kinh doanh sẽ được đào tạo và cấp chứng chỉ về vệ sinh và kỹ năng phục vụ du lịch.

Hà Nội có tiềm năng trở thành sản phẩm du lịch trọng điểm, tương đương với Singapore hay Thái Lan, thậm chí có chiều sâu văn hóa hơn. “Điều quan trọng là không sao chép mà tạo ra “Khu Ẩm thực Phố Cổ đặc trưng”, nơi sự cổ kính và tinh tế hòa quyện với sự sạch sẽ và chuyên nghiệp.

Theo ông, thách thức lớn nhất hiện nay là gì, và cần giải pháp ra sao để phát triển bền vững thương hiệu ẩm thực đường phố Hà Nội?

- Thách thức lớn nhất là dung hòa giữa tính tự phát, gần gũi của vỉa hè với các tiêu chuẩn hiện đại về vệ sinh an toàn thực phẩm và trật tự đô thị.

Giải pháp là cần có một “cú hích đồng bộ”. Trước tiên, phải ban hành “Bộ Tiêu chí ẩm thực Hà Nội” về an toàn vệ sinh thực phẩm, nguồn gốc nguyên liệu và quản lý không gian. Quan trọng là thiết lập “vùng được phép” kinh doanh vỉa hè theo giờ để tránh xung đột giao thông.

Bên cạnh đó, Hà Nội cần chuyên nghiệp hóa: đầu tư trang thiết bị sơ chế, đồng phục, chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, áp dụng công nghệ mã QR để du khách dễ dàng tra cứu nguồn gốc món ăn. Đồng thời, nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh chung của cộng đồng và du khách.

Xây dựng thương hiệu ẩm thực đường phố xanh và bền vững

Ông có đề xuất gì để Hà Nội xây dựng thương hiệu “thủ phủ ẩm thực đường phố châu Á” trong giai đoạn tới?

- Hà Nội cần khởi động chương trình “Thành phố Ẩm thực sạch và xanh”. Chất lượng phải là nền tảng, với tỷ lệ hộ kinh doanh đạt chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm là mục tiêu cụ thể. Thành phố nên quảng bá những món ăn theo mùa độc đáo, đồng thời thúc đẩy mô hình “Farm-to-Table” phiên bản đường phố, khuyến khích sử dụng nguyên liệu từ các vùng sản xuất sạch lân cận.

Cùng với đó, cần triển khai mạnh mẽ các giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa và phát triển các tour ẩm thực bền vững, kết hợp đi bộ và trải nghiệm làng nghề truyền thống. Nếu thực hiện nghiêm túc, Hà Nội sẽ xây dựng được một thương hiệu ẩm thực đường phố vừa ngon, vừa có trách nhiệm, vừa bền vững - một hình mẫu cho cả khu vực.

Ẩm thực đường phố Hà Nội hôm nay không chỉ là hương vị. Nó là câu chuyện về con người, lịch sử và văn hóa, là tấm hộ chiếu đưa Thủ đô ra thế giới. Với chiến lược đúng đắn, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành “Thủ phủ Ẩm thực Đường phố Châu Á”, nơi mỗi bát Phở, mỗi dĩa Bún Chả đều mang trong mình hồn cốt ngàn năm văn hiến, kết nối quá khứ và hiện tại, đưa du lịch Việt Nam bước lên một tầm cao mới.