Bộ Nội vụ vừa có văn bản trả lời Sở Nội vụ TP.HCM liên quan đến việc xem xét tiếp nhận người hoạt động không chuyên trách vào làm công chức. Nội dung này được đặt ra trong giai đoạn các địa phương đang xử lý đội ngũ cán bộ không chuyên trách cấp xã, thôn, tổ dân phố sau khi tổ chức lại mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo Bộ Nội vụ, tại Kết luận số 163 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, việc sử dụng người hoạt động không chuyên trách được phép kéo dài phù hợp với thời điểm sắp xếp lại thôn, tổ dân phố trước ngày 31/5.

Trên cơ sở đó, những trường hợp được cấp có thẩm quyền bố trí làm người hoạt động không chuyên trách ở khu phố, thôn, tổ dân phố sau ngày 1/7/2025, nếu đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo Nghị định số 170/2025, có thể thuộc diện xem xét tiếp nhận vào làm công chức.

Bộ Nội vụ cũng phân định rõ giữa trường hợp được xem xét tiếp nhận và trường hợp phải tham gia thi tuyển. Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã đã được giải quyết chế độ, chính sách theo Nghị định số 154/2025 không thuộc diện tiếp nhận vào làm công chức.

Tuy nhiên, nếu những người này có nguyện vọng đăng ký dự tuyển công chức, Bộ Nội vụ đề nghị Sở Nội vụ TP.HCM hướng dẫn thực hiện theo hình thức thi tuyển vào công chức theo quy định.

Những người còn phù hợp với yêu cầu công vụ, có kinh nghiệm, có thời gian đóng góp và đáp ứng tiêu chuẩn vẫn có cơ hội tiếp tục tham gia bộ máy thông qua tiếp nhận hoặc thi tuyển.

Nghị định số 154/2025 cũng quy định trách nhiệm hoàn trả trợ cấp trong một số trường hợp. Người thuộc diện tinh giản biên chế, nếu được bầu cử, tuyển dụng lại vào cơ quan, tổ chức, đơn vị hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc được bố trí làm người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố trong thời hạn 60 tháng kể từ ngày thực hiện tinh giản biên chế, phải hoàn trả số tiền trợ cấp đã nhận cho cơ quan, tổ chức, đơn vị đã chi trả.

Trước đó, tại một buổi tiếp xúc cử tri, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết sau khi sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, số lượng cán bộ không chuyên trách cấp xã đã giảm mạnh. Trước đây, cả nước có khoảng 100.000 đến 120.000 người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Một bộ phận trong số này đã được tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã, một số nghỉ theo chính sách. Hiện còn khoảng gần 60.000 người, tương đương một nửa so với trước.

Với nhóm còn lại, Chính phủ định hướng xử lý theo 3 phương án. Phương án thứ nhất là tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã ở những nơi còn biên chế và người được xem xét đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện. Phương án thứ hai là bố trí đảm nhiệm các chức danh không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố nếu được cấp ủy, chính quyền địa phương, cán bộ và nhân dân đồng thuận. Phương án thứ ba là tiếp tục giải quyết chế độ, chính sách hiện hành, bảo đảm hoàn thành việc xử lý trước ngày 31/5.

Về thẩm quyền tiếp nhận, Nghị định số 170 quy định người đứng đầu cơ quan quản lý công chức quyết định việc tiếp nhận đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Việc xem xét không thực hiện đại trà mà phải căn cứ vào tỷ lệ công chức cần bố trí theo từng vị trí việc làm, chỉ tiêu biên chế được giao và yêu cầu cụ thể của vị trí cần tuyển.

Từ các căn cứ này, người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền tuyển dụng hoặc người đứng đầu cơ quan quản lý công chức xem xét, quyết định tiếp nhận vào làm công chức đối với trường hợp đáp ứng điều kiện. Điều đó có nghĩa, ngoài quá trình công tác trước đây, người được tiếp nhận còn phải phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế của cơ quan, đơn vị.

Nhóm người hoạt động không chuyên trách muốn được xem xét tiếp nhận cũng phải đáp ứng điều kiện đăng ký dự tuyển công chức. Cụ thể, người dự tuyển phải có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam theo quy định của Luật Quốc tịch, đang cư trú tại Việt Nam, đủ 18 tuổi trở lên, có phẩm chất chính trị và đạo đức tốt, có lý lịch rõ ràng, đủ sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ và đáp ứng các yêu cầu của vị trí việc làm dự tuyển.

Ngoài các điều kiện chung, người hoạt động không chuyên trách cấp xã còn phải có từ đủ 5 năm công tác trở lên theo đúng quy định của pháp luật, có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và đã làm công việc có yêu cầu chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với vị trí việc làm dự kiến tiếp nhận.Đây là căn cứ để phân biệt giữa người có quá trình công tác phù hợp, đủ điều kiện xem xét tiếp nhận với những trường hợp chỉ có nguyện vọng tham gia vào khu vực công.