Vén màn mây sương sóng sánh

Ngay từ lối lên vùng hồ, bức tranh thiên nhiên đã mở ra với vẻ đẹp quyến rũ đến nao lòng. Con đường quanh co men theo triền núi, ẩn hiện giữa hai hàng thông cao vút, từng khúc cua mềm mại như dải lụa thả nhẹ giữa đại ngàn. Dọc theo triền dốc, những lan can trắng đỏ nổi bật như nét vẽ tinh khôi giữa sắc xanh bạt ngàn của rừng núi, đưa bước chân lữ khách chậm rãi tiến sâu vào miền đất tựa giấc mơ.

Buổi sớm ở Tà Đùng thường bắt đầu bằng một lớp sương mỏng. Mây trôi lững lờ trên những sườn núi xa xa, tràn xuống lòng hồ và phủ lên các hòn đảo đang còn ngủ yên. Không gian mờ ảo khiến cảnh vật như ở ranh giới giữa thực và mơ. Cảm giác như chỉ cần đưa tay ra phía trước là có thể chạm vào những hạt mây li ti đang trôi qua. Trong lớp áo nhiệm màu ấy, Tà Đùng vừa huyền ảo vừa tĩnh lặng, vừa gợi cảm giác cô tịch của đại ngàn, vừa khiến người ta nóng lòng muốn vén bức màn sương để nhìn cho rõ hơn vẻ đẹp của miền đất đỏ Tây Nguyên.

Tọa lạc giữa khu bảo tồn thiên nhiên Tà Đùng, nơi từng là dãy núi cao nhất của tỉnh Đắk Nông trước đây, vùng đất này nằm giữa cao nguyên Đắk Nông và cao nguyên Di Linh, đồng thời là thượng nguồn của hệ thống sông Đồng Nai. Khi các dự án thủy điện trên sông Đạ Dưng được xây dựng, thung lũng dưới chân núi Tà Đùng đã trở thành hồ nước rộng lớn.

Hồ thủy điện hình thành với diện tích khoảng 3.500 ha, tạo nên một cảnh quan đặc biệt, nơi thiên nhiên và bàn tay con người cùng tạo nên bức tranh kỳ thú. Hàng chục quả đồi đất đỏ bazan nhô lên giữa lòng hồ xanh thẳm, mỗi đảo mang một hình dáng khác nhau, tạo nên khung cảnh khiến nhiều du khách liên tưởng tới một vịnh Hạ Long giữa cao nguyên.

Nhìn từ trên cao, những hòn đảo phủ kín cây xanh nổi lên giữa mặt nước trong vắt như những viên ngọc rải rác giữa đại dương. Khung cảnh ấy khiến nhiều người không thể cưỡng lại mong muốn bước lên một chiếc thuyền để dạo chơi giữa lòng hồ. Đó là tiếng chim gọi nhau trên tán rừng, tiếng cá quẫy nước, tiếng mái chèo khẽ chạm mặt hồ. Thỉnh thoảng, tiếng máy thuyền của ngư dân lướt qua hòa cùng tiếng sóng vỗ mạn thuyền và tiếng gió vi vu qua tán cây, tạo thành một bản hòa âm dịu dàng của đại ngàn.

Chị Hoàng Lan Anh, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ rằng, chuyến đi tới Tà Đùng mang lại cho chị cảm giác hoàn toàn khác với những điểm du lịch quen thuộc. “Tôi từng nghe nhiều người nói về Vịnh Hạ Long của Tây Nguyên, nhưng khi tận mắt nhìn thấy những hòn đảo ẩn hiện trong làn sương trên hồ Tà Đùng, tôi thực sự bất ngờ. Buổi sáng đứng trên đỉnh đồi nhìn xuống lòng hồ mênh mông, mây trôi lững lờ, mọi thứ yên tĩnh đến mức chỉ nghe thấy tiếng gió và tiếng chim. Cảm giác như mình đang đứng giữa một bức tranh thiên nhiên khổng lồ”.

Giữa nhịp sống hiện đại đầy hối hả, Tà Đùng giống như một khoảng lặng xanh biếc của đại ngàn Tây Nguyên.

“Viên ngọc xanh” của Tây Nguyên

Không gian thiên nhiên của Tà Đùng rộng lớn và giàu sức sống. Theo số liệu của Ban quản lý Vườn quốc gia Tà Đùng, khu vực này hiện quản lý diện tích 19.875,75 ha, trong đó rừng đặc dụng chiếm 19.759,26 ha, phần còn lại là rừng sản xuất và diện tích ngoài quy hoạch ba loại rừng khoảng 116,49 ha. Theo quy hoạch đến năm 2030, diện tích Vườn quốc gia Tà Đùng sẽ đạt 20.902,45 ha, tạo thành một vùng sinh thái rừng rộng lớn nằm giữa cao nguyên Đắk Nông và cao nguyên Di Linh.

Trong không gian ấy, hệ thống núi, hồ, suối và thác nước tạo nên cảnh quan đặc sắc hiếm có của Tây Nguyên. Những dãy núi cao trùng điệp, những con suối trong vắt và các thác nước như thác Mặt Trời, thác Granite hay thác Bảy tầng mở ra nhiều trải nghiệm trekking và khám phá thiên nhiên cho du khách.

Ông Phan Văn Sinh, Phó giám đốc Vườn quốc gia Tà Đùng, cho biết hệ sinh thái rừng tại đây mang giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học. “Rừng ở Tà Đùng chủ yếu là rừng thường xanh. Qua các cuộc điều tra và nghiên cứu, Vườn quốc gia Tà Đùng hiện ghi nhận hơn 1.400 loài thực vật bậc cao, trong đó có nhiều loài gỗ quý hiếm như pơ mu, thông nàng, dổi đã được ghi vào Sách Đỏ Việt Nam”.

Theo ông Phan Văn Sinh, hệ động vật của khu vực này cũng rất đa dạng với hơn 300 loài. Trong đó có nhiều loài quý hiếm như voọc chà vá chân đen, cu li nhỏ, hồng hoang, niệc nâu. Đây đều là những loài động vật có giá trị bảo tồn cao của hệ sinh thái rừng Tây Nguyên.

Bên cạnh rừng già, hồ Tà Đùng với gần 40 hòn đảo lớn nhỏ được ví như “Vịnh Hạ Long trên cao nguyên”. Buổi bình minh, ánh nắng vàng len qua làn mây dày như đánh thức cả không gian còn đang say ngủ. Khi hoàng hôn buông xuống, mặt hồ lại nhuộm màu trầm ấm, tạo nên khung cảnh yên bình đến lạ.

Hướng tới điểm đến du lịch sinh thái bền vững

Tiềm năng cảnh quan và đa dạng sinh học của Tà Đùng đang được định hướng khai thác theo hướng du lịch sinh thái bền vững. Năm 2023, UBND tỉnh Đắk Nông khi đó đã ban hành Quyết định số 1849/QĐ-UBND, ngày 29/12/2023 về Đề án phát triển du lịch tỉnh Đắk Nông đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo định hướng này, khu vực Vườn quốc gia Tà Đùng sẽ trở thành khu du lịch sinh thái - văn hóa Tà Đùng, với các sản phẩm chủ lực là du lịch nghỉ dưỡng gắn với cảnh quan rừng, hồ và thác nước.

Tà Đùng đồng thời nằm trong tuyến tham quan của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông, một danh hiệu quốc tế đã giúp vùng đất này trở thành điểm dừng chân hấp dẫn trên bản đồ du lịch Tây Nguyên. Theo Quyết định số 509/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, hồ Tà Đùng thuộc Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông là một trong 61 địa điểm tiềm năng được định hướng phát triển thành khu du lịch quốc gia.

Trong bối cảnh đó, Vườn quốc gia Tà Đùng đang triển khai Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí, được xây dựng trong khuôn khổ dự án iLandscape - Quản lý cảnh quan bền vững toàn diện, do Liên minh châu Âu tài trợ thông qua Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP). Dự án hướng tới mục tiêu bảo vệ hệ sinh thái rừng, giảm suy thoái rừng tự nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời cải thiện sinh kế cho cộng đồng địa phương, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số và phụ nữ trong các chuỗi giá trị nông - lâm nghiệp và du lịch sinh thái.

Đề án du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Tà Đùng đã được UBND tỉnh Lâm Đồng phê duyệt tại Quyết định số 2414/QĐ-UBND vào cuối năm 2025, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai các hoạt động du lịch gắn với bảo tồn thiên nhiên.

Theo quy hoạch, Vườn quốc gia Tà Đùng dự kiến phát triển 13 tuyến du lịch sinh thái, mở ra nhiều hành trình khám phá thiên nhiên đặc sắc. Du khách có thể trải nghiệm du ngoạn hồ Tà Đùng, khám phá rừng mưa nhiệt đới, tham quan cụm đảo linh trưởng, chinh phục đỉnh Tà Đùng hay tìm hiểu văn hóa bản địa tại chợ Đắk R’Măng.

Bên cạnh cảnh quan thiên nhiên, Tà Đùng còn là nơi sinh sống của nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số như M’nông, Mạ, Ê Đê, K’Ho cùng nhiều nhóm cư dân khác. Sự giao thoa của khoảng 30 dân tộc tạo nên bức tranh văn hóa phong phú, góp phần làm nên sức hấp dẫn riêng của vùng đất này.

Khi màn sương buổi sớm dần tan, mặt hồ lại hiện lên lấp lánh dưới ánh mặt trời, để rồi mỗi lữ khách khi rời bước đều mang theo trong lòng một ký ức dịu dàng về miền đất nơi mây, rừng và nước hòa quyện thành bản giao hưởng của thiên nhiên mê hoặc lòng người.