Khi câu chuyện thưởng Tết bắt đầu được quan tâm vào những tháng cuối năm, chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức tiếp tục là vấn đề thu hút sự chú ý. Khác với khu vực doanh nghiệp, thưởng Tết trong khu vực công không gắn với khái niệm thưởng theo lệ, mà được chi trả theo các tiêu chí đã được luật hóa.

Theo Luật Cán bộ, công chức năm 2025, cán bộ, công chức được hưởng tiền lương, tiền thưởng và các khoản thu nhập khác căn cứ vào kết quả, sản phẩm của vị trí việc làm đảm nhiệm, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và từng địa phương. Cách tiếp cận này phản ánh rõ định hướng trả lương, thưởng theo hiệu quả công việc, thay vì cào bằng như trước.

Nghị định số 73/2024/NĐ-CP của Chính phủ đã quy định việc thực hiện chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức trên hai cơ sở chính: thành tích công tác đột xuất và kết quả đánh giá, xếp loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm. Đây là căn cứ trực tiếp để các cơ quan, đơn vị xem xét việc chi thưởng cho từng cá nhân.

Ảnh minh họa.

Theo quy định, tiền thưởng được sử dụng cho hai mục đích. Thứ nhất là thưởng đột xuất đối với những cá nhân có thành tích nổi bật, mang lại hiệu quả rõ rệt trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Thứ hai là thưởng định kỳ hằng năm, căn cứ vào kết quả đánh giá, xếp loại mức độ hoàn thành công việc của từng người hưởng lương trong cơ quan, đơn vị.

Việc tổ chức thực hiện chế độ tiền thưởng được giao cho người đứng đầu cơ quan, đơn vị. Đối với lực lượng vũ trang, trách nhiệm này thuộc người đứng đầu đơn vị theo quy định của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an. 

Với khối hành chính, sự nghiệp công lập, người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền quản lý hoặc được phân cấp quản lý cán bộ, công chức phải xây dựng quy chế cụ thể về tiền thưởng, gửi cơ quan quản lý cấp trên để theo dõi, kiểm tra, đồng thời công khai trong nội bộ đơn vị.

Quy định này nhằm bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và hạn chế tình trạng áp dụng tùy tiện trong chi thưởng. Trên thực tế, việc xây dựng quy chế nội bộ sẽ quyết định trực tiếp cách thức phân bổ tiền thưởng, mức thưởng và đối tượng được hưởng tại từng cơ quan, đơn vị.

Về nguồn kinh phí, quỹ tiền thưởng hằng năm của cán bộ, công chức được xác định riêng, không nằm trong quỹ khen thưởng theo Luật Thi đua, khen thưởng. 

Theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP, quỹ tiền thưởng được xác định bằng 10% tổng quỹ tiền lương (không bao gồm phụ cấp) theo chức vụ, chức danh, ngạch, bậc và cấp bậc quân hàm của các đối tượng trong danh sách trả lương của cơ quan, đơn vị.

Cách thiết kế này cho thấy tiền thưởng không phải là khoản chi bổ sung tùy ý, mà được tính toán sẵn trong tổng thể quỹ lương, gắn với trách nhiệm quản lý tài chính công của từng đơn vị.

Trong khi đó, cơ chế thưởng Tết đối với người lao động trong khu vực doanh nghiệp lại hoàn toàn khác. Bộ luật Lao động năm 2019 quy định thưởng là số tiền, tài sản hoặc các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động, căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc.

Quy chế thưởng trong doanh nghiệp do người sử dụng lao động quyết định, nhưng phải được công bố công khai tại nơi làm việc và tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở, nếu có. 

Tuy nhiên, doanh nghiệp không bắt buộc phải thưởng Tết cho người lao động. Việc có thưởng hay không, mức thưởng bao nhiêu phụ thuộc vào tình hình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và năng suất, hiệu quả làm việc của người lao động trong năm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng không bị ràng buộc phải thưởng Tết bằng tiền mặt. Thưởng có thể được chi trả bằng tài sản hoặc các hình thức khác, tùy theo thỏa thuận và quy chế nội bộ của từng doanh nghiệp.