Không “nhẹ nhàng” như nhiều người vẫn nghĩ, thủy đậu có thể gây ra hàng loạt biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Trong bối cảnh bệnh có xu hướng gia tăng theo mùa, các chuyên gia nhấn mạnh tiêm vắc-xin là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất.

Theo bác sỹ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, thủy đậu có thể gây bội nhiễm da, viêm phổi, viêm não… Đặc biệt ở người lớn, nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn nhiều lần, với các biến chứng như suy hô hấp cấp, nhiễm trùng huyết, viêm gan, viêm não, thậm chí tử vong. Người có bệnh nền, phụ nữ mang thai hoặc chưa có miễn dịch có thể chuyển nặng rất nhanh.

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra, có thể gặp ở mọi lứa tuổi và thường gia tăng theo mùa, đặc biệt từ tháng 2 đến tháng 6.

Bệnh thường khởi phát bằng sốt và phát ban dạng mụn nước, đa số hồi phục sau khoảng hai tuần. Tuy nhiên, phía sau biểu hiện tưởng chừng “lành tính” là nguy cơ biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm não, viêm gan, nhiễm khuẩn huyết hoặc suy đa tạng.

Đáng chú ý, người lớn mắc thủy đậu có nguy cơ nhập viện cao gấp 13 lần và tỷ lệ tử vong cao hơn khoảng 25 lần so với trẻ em. Trong đó, viêm phổi là biến chứng phổ biến nhất (5-15%), với tỷ lệ tử vong có thể lên đến 30%.

Ở phụ nữ mang thai, khoảng 20% trường hợp mắc bệnh có thể dẫn đến viêm phổi, tỷ lệ tử vong lên tới 40%. Nếu nhiễm bệnh trong giai đoạn 13-20 tuần thai, nguy cơ dị tật thai và thai chết lưu tăng cao; nếu mắc ở 3 tháng cuối, trẻ sơ sinh có nguy cơ tử vong tới 30%.

Các chuyên gia cho biết, nguyên nhân khiến thủy đậu dễ gây biến chứng nặng ở người lớn là do phản ứng miễn dịch quá mức nhưng thiếu kiểm soát, dẫn đến giải phóng các cytokine tiền viêm gây tổn thương phổi, gan và hệ thần kinh.

Bên cạnh đó, các yếu tố như bệnh nền, suy giảm miễn dịch, sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc tổn thương phổi do hút thuốc lá cũng làm tăng nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.

Không chỉ vậy, những sai lầm trong điều trị tại nhà như nặn mụn nước, đắp lá, dùng thuốc không theo chỉ định có thể phá vỡ hàng rào bảo vệ da, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, dẫn đến bội nhiễm hoặc nhiễm khuẩn huyết.

Thủy đậu lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp (giọt bắn) và tiếp xúc trực tiếp với dịch từ tổn thương da. Người chưa có miễn dịch hoặc chưa tiêm vắc-xin rất dễ lây nhiễm khi tiếp xúc gần với người bệnh, đặc biệt trong môi trường gia đình và cộng đồng.

Trong bối cảnh bệnh có xu hướng gia tăng theo mùa, các chuyên gia nhấn mạnh tiêm vắc-xin là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất.

Tiêm đủ hai mũi vắc-xin thủy đậu có thể giúp phòng bệnh đến 98% và gần như 100% biến chứng nặng như viêm phổi, viêm não. Nhiều quốc gia trên thế giới đã đưa vắc-xin thủy đậu vào chương trình tiêm chủng mở rộng, góp phần kiểm soát hiệu quả bệnh trong cộng đồng.

Ngoài ra, người chưa từng mắc thủy đậu vẫn có thể nhiễm virus từ người mắc zona thần kinh là một bệnh lý do virus thủy đậu “ngủ yên” trong cơ thể tái hoạt động. Hiện nay, bệnh zona cũng đã có vắc-xin phòng ngừa, đặc biệt khuyến cáo cho người trên 50 tuổi hoặc người có nguy cơ cao.

Bên cạnh tiêm chủng, việc duy trì các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên, sử dụng đồ dùng riêng, khử khuẩn môi trường sống và kiểm soát tốt các bệnh lý nền cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh.

Các bác sỹ lưu ý, khi mắc thủy đậu, người bệnh cần được cách ly và chăm sóc đúng cách. Nên tắm bằng nước ấm, giữ vệ sinh da, mặc quần áo rộng rãi, tránh gãi làm vỡ mụn nước. Tuyệt đối không tự ý áp dụng các phương pháp dân gian hoặc dùng thuốc không theo chỉ định.

Trong quá trình theo dõi, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao kéo dài, khó thở, đau đầu dữ dội, lú lẫn, co giật, mụn nước nhiễm trùng lan rộng…, cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Thực tế gần đây cho thấy nhiều ca thủy đậu nặng nhập viện đều chưa được tiêm vắc-xin. Các chuyên gia cảnh báo, trong điều kiện thời tiết giao mùa thuận lợi cho virus lây lan, nguy cơ bùng phát các chùm ca bệnh mới là rất cao, đặc biệt tại những nhóm chưa có miễn dịch.

Trước nguy cơ này, chủ động tiêm phòng và nâng cao nhận thức về bệnh không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn là “lá chắn” quan trọng để bảo vệ cộng đồng.