Mùa Xuân là thời điểm bệnh thủy đậu có xu hướng gia tăng trong cộng đồng, đặc biệt ở trẻ em. Không chỉ gây tổn thương da có thể để lại sẹo lõm vĩnh viễn ảnh hưởng đến thẩm mỹ, bệnh còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm như nhiễm trùng da, viêm phổi, viêm não và đặc biệt nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai.

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm do virus Varicella-Zoster gây ra, lây chủ yếu qua đường hô hấp. Khi người mắc bệnh nói chuyện, ho hoặc hắt hơi, virus có thể theo các giọt dịch từ mũi, miệng phát tán ra môi trường, tồn tại trong không khí dưới dạng các hạt khí dung. Người khác hít phải những hạt này rất dễ bị lây nhiễm, khiến bệnh có thể nhanh chóng bùng phát thành dịch trong cộng đồng.

Một biến chứng muộn của thủy đậu là bệnh Zona, còn gọi là giời leo.

Theo Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, thủy đậu có khả năng lây lan mạnh và có mặt ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Ở các nước có khí hậu ôn đới, ít nhất 90% trẻ em dưới 15 tuổi từng mắc bệnh, tỷ lệ này ở người lớn có thể lên tới 95%.

Tại Việt Nam và nhiều quốc gia thuộc khu vực khí hậu nhiệt đới, bệnh thường xuất hiện nhiều từ giữa tháng 3 đến tháng 5 hằng năm, khi thời tiết chuyển sang nóng ẩm. Đây cũng là một trong những bệnh thường gặp nhất ở trẻ em trong mùa xuân.

Sau khi virus xâm nhập vào cơ thể, người bệnh thường trải qua thời gian ủ bệnh khoảng 10-20 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng. Giai đoạn khởi phát thường bắt đầu bằng sốt nhẹ, sổ mũi, mệt mỏi, cơ thể khó chịu và nổi các nốt mẩn đỏ trên da. Những nốt ban đỏ có kích thước vài milimet thường xuất hiện đầu tiên ở vùng đầu hoặc mặt, sau đó lan dần ra toàn thân.

Trong vòng 3-4 ngày, các nốt ban phát triển thành mụn nước chứa dịch, sau đó dịch trở nên đục dần, có thể hóa mủ rồi vỡ ra và đóng vảy.

Quá trình bệnh thường kéo dài khoảng 7-10 ngày. Nếu không có biến chứng, các nốt đậu sẽ khô lại, bong vảy và chỉ để lại vết thâm. Tuy nhiên, nếu các mụn nước bị nhiễm trùng do gãi hoặc chăm sóc không đúng cách, người bệnh có thể bị sẹo lõm vĩnh viễn.

Ở người trưởng thành, thủy đậu thường diễn tiến nặng hơn, thời gian hồi phục lâu hơn và nguy cơ biến chứng cũng cao hơn so với trẻ em. Dù phần lớn các trường hợp là lành tính, bệnh vẫn có thể gây ra nhiều biến chứng đáng lo ngại.

Một trong những biến chứng thường gặp là bội nhiễm tại các tổn thương da. Khi các nốt đậu bị vỡ hoặc trầy xước do gãi, vi khuẩn có thể xâm nhập gây viêm da, nhiễm trùng, viêm mủ da, chốc lở, thậm chí dẫn tới viêm cầu thận cấp.

Biến chứng viêm phổi thủy đậu cũng có thể xảy ra, đặc biệt ở người lớn và thường xuất hiện vào ngày thứ 3-5 của bệnh. Người bệnh có thể có biểu hiện sốt cao, thở nhanh, khó thở, đau ngực, ho ra máu. Trong trường hợp nặng, viêm phổi có thể dẫn tới suy hô hấp, phù phổi và đe dọa tính mạng.

Ngoài ra, trong những trường hợp hiếm gặp, virus còn có thể gây tổn thương hệ thần kinh trung ương như viêm màng não hoặc viêm não. Tỷ lệ tử vong của các biến chứng này có thể lên tới 5-20%. Ngay cả khi được cứu sống, người bệnh vẫn có nguy cơ phải đối mặt với các di chứng thần kinh nặng nề.

Một biến chứng muộn của thủy đậu là bệnh Zona, còn gọi là giời leo. Đây là tình trạng tái hoạt động của virus sau nhiều năm tồn tại trong cơ thể. Zona có thể gây đau thần kinh kéo dài, loét giác mạc và thậm chí dẫn tới mù mắt.

Đối với phụ nữ mang thai, thủy đậu đặc biệt nguy hiểm. Biến chứng thường gặp nhất là viêm phổi với diễn biến khó lường, có thể nhanh chóng dẫn đến thiếu oxy và suy hô hấp, làm gia tăng nguy cơ tử vong.

Trước nguy cơ bệnh có thể bùng phát theo mùa và gây nhiều biến chứng nặng, các chuyên gia y tế khuyến cáo tiêm vắc-xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Tiêm phòng giúp giảm rõ rệt nguy cơ mắc bệnh, hạn chế biến chứng và giảm tỷ lệ tử vong, đồng thời góp phần kiểm soát nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát theo mùa, việc chủ động phòng bệnh, đặc biệt thông qua tiêm chủng, không chỉ bảo vệ sức khỏe mỗi cá nhân mà còn góp phần tạo nên “lá chắn” miễn dịch cho cộng đồng. Điều này càng có ý nghĩa quan trọng đối với trẻ em, nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và chịu nhiều ảnh hưởng lâu dài nếu bệnh diễn tiến nặng.

Các chuyên gia khuyến cáo, tiêm vắc-xin là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất đối với bệnh thủy đậu. Vắc-xin giúp giảm rõ rệt nguy cơ mắc bệnh, hạn chế các biến chứng nguy hiểm và giảm tỷ lệ tử vong.

Hiện nay, hệ thống Tiêm chủng Long Châu cung cấp vắc-xin phòng thủy đậu với nguồn cung ổn định. Người dân có thể đến cơ sở gần nhất để được bác sỹ tư vấn và tiêm phòng phù hợp cho bản thân và gia đình.