Ngứa da, nổi sẩn đỏ ở cổ chân hay bàn chân là biểu hiện không hiếm gặp và thường bị xem nhẹ trong sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, theo các bác sỹ, đây có thể là dấu hiệu của hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da.

Việc nuôi chó mèo nhưng không tẩy giun định kỳ làm gia tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh ra môi trường sống, tạo vòng lây nhiễm trong cộng đồng.

Đây là bệnh lý ký sinh trùng liên quan trực tiếp đến việc tiếp xúc với chó mèo và môi trường đất cát ô nhiễm, đặt ra vấn đề đáng lưu tâm trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Trường hợp nữ bệnh nhân N.T.H (55 tuổi, quê Đắk Lắk) là minh chứng điển hình. Người bệnh đến khám trong tình trạng ngứa nhiều, xuất hiện các sẩn đỏ hồng dạng ngoằn ngoèo, lượn sóng dưới da vùng cổ chân phải, với tốc độ lan khoảng 1-2 cm mỗi ngày.

Trước đó, khoảng một tuần, bệnh nhân đã xuất hiện sẩn đỏ kèm ngứa, tự điều trị bằng thuốc mua tại hiệu thuốc nhưng không cải thiện, tổn thương ngày càng lan rộng và ngứa tăng, buộc phải đến cơ sở y tế thăm khám.

Khai thác bệnh sử cho thấy, bệnh nhân nuôi chó mèo trong thời gian dài nhưng không thực hiện tẩy giun định kỳ cho vật nuôi, thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với đất vườn và không sử dụng phương tiện bảo hộ khi lao động. Đây là những yếu tố nguy cơ phổ biến nhưng thường bị bỏ qua trong sinh hoạt hằng ngày.

Thăm khám chuyên khoa Da liễu ghi nhận tại vùng mu bàn chân phải xuất hiện các sẩn đỏ hồng dạng ngoằn ngoèo, gờ cao trên mặt da, có hiện tượng đóng vảy do cào gãi, kèm theo cảm giác ngứa dữ dội. Các bác sỹ nghi ngờ hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da và chỉ định làm xét nghiệm cận lâm sàng.

Kết quả cho thấy bạch cầu ái toan tăng cao, đồng thời xét nghiệm ký sinh trùng dương tính với sán dây chó và giun đũa chó, mèo. Dựa trên lâm sàng và cận lâm sàng, bệnh nhân được chẩn đoán mắc hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da và điều trị theo phác đồ phù hợp. Sau 2 ngày dùng thuốc, tổn thương không còn tiến triển, giảm ngứa; sau 1 tuần, các biểu hiện đã hết hoàn toàn.

Theo Ths.Nguyễn Thu Trang, chuyên khoa Da liễu, Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Thanh Xuân, hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da là bệnh lý ký sinh trùng xảy ra khi ấu trùng giun móc hoặc giun đũa của chó, mèo xâm nhập qua da người nhưng không thể phát triển hoàn chỉnh, buộc phải di chuyển trong lớp thượng bì, tạo nên các đường hầm ngoằn ngoèo đặc trưng. Bệnh thường gặp ở các nước nhiệt đới, trong đó có Việt Nam.

Nguồn lây nhiễm chủ yếu xuất phát từ đất hoặc cát ẩm bị nhiễm phân chó mèo chứa ấu trùng giun sán. Người mắc bệnh thường do đi chân trần, ngồi hoặc nằm trực tiếp trên nền đất, làm vườn hay lao động ngoài trời mà không có biện pháp bảo hộ.

Việc nuôi chó mèo nhưng không tẩy giun định kỳ làm gia tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh ra môi trường sống, tạo vòng lây nhiễm trong cộng đồng.

Mặc dù ấu trùng không thể phát triển thành giun trưởng thành và bệnh có thể tự khỏi sau vài tuần, nhưng các triệu chứng ngứa ngáy, tổn thương da gây nhiều khó chịu, ảnh hưởng đến sinh hoạt, lao động và chất lượng cuộc sống, do đó người bệnh cần được điều trị đúng cách.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức phòng bệnh bằng cách tẩy giun định kỳ cho chó mèo, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất cát ẩm, sử dụng giày dép và găng tay bảo hộ khi lao động ngoài trời, giữ gìn vệ sinh môi trường sống.

Khi xuất hiện các tổn thương da bất thường, đặc biệt dạng ngoằn ngoèo kèm ngứa nhiều, cần chủ động đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh để bệnh tiến triển và lan rộng trong cộng đồng.

Cũng về nguy cơ nhiễm ký sinh trùng khi nuôi chó, mèo, theo TS.Trần Huy Thọ, Viện sốt rét - Ký sinh trùng - Công trùng Trung ương, nhiều người hiện nay nuôi thú cưng và có thói quen chơi cùng, ngủ cùng chó, mèo và họ coi những động vật nuôi trong nhà là những người bạn thân thiết. Đây là nguy cơ tiềm ẩn nhiễm giun đũa chó, mèo tương đối cao.

Người bị nhiễm giun đũa, giun móc từ chó, mèo thường tới viện trong tình trạng bị ngứa dữ dội, tổn thương, nhiễm trùng trên da đã nhiều năm và đã đi khám và điều trị một số bệnh viện chuyên khoa da liễu, miễn dịch lâm sàng nhưng bệnh không thuyên giảm.

Khi ngứa bệnh nhân sẽ gãi và gây tổn thương nhiều mảng da bởi, không phải lúc nào cũng ý thức được khi ngứa phải chạy đi rửa tay rồi mới gãi.

Đầu móng tay bẩn là môi trường để vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể khi gãi. Ấu trùng giun móc chó, mèo tạo đường hầm và gây tổn thương trên da người.

Đa phần, mọi người khi bị ngứa trong tiềm thức người bệnh thường nghĩ ngay tới các bệnh về da liễu và đi khám chuyên khoa da liễu, chuyên khoa dị ứng, miễn dịch nhưng điều trị bệnh không thuyên giảm.

Nhiều bệnh nhân điều trị da liễu tới 5 năm, 10 năm nhưng không khỏi. Sau đó, bệnh nhân được chuyển tới bệnh viện Đặng Văn Ngữ để khám thì phát hiện nhiễm ký sinh trùng từ chó, mèo.

Theo TS.Thọ, người bị nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo, sán dây, giun lươn, sán máng, sán thường bị ngứa rất nhiều. Dù bệnh ngứa không gây nguy hiểm tới tính mạng con người nhưng gây ra khó chịu trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày. Nhiều bệnh nhân cho biết, lúc nào cũng phải mang bên mình hộp thuốc dị ứng, thấy ngứa là phải uống ngay. 

Để không bị nhiễm ấu trùng giun đũa từ chó mèo, TS.Thọ đưa ra khuyến cáo, không nên ăn ngủ chung, ôm hôn chó mèo. Nên vệ sinh sạch sẽ cho có mèo, bát đựng thức ăn, chất thải của chó, mèo nên xử lý và vệ sinh sạch sẽ.

Nên tẩy giun định kỳ cho chó, mèo sẽ giảm nguy cơ truyền bệnh ấu trùng giun đũa chó mèo sang người. Vì chó, mèo cũng có nguy cơ nhiễm các bệnh ký sinh trùng rất cao.