Báo động tình trạng tự ý dùng thuốc giảm đau, chống viêm

Theo TS.Nguyễn Thị Hoa, Trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Hữu Nghị, thời gian gần đây, bệnh viện tiếp nhận nhiều trường hợp nhập viện không phải do bệnh lý cơ xương khớp ban đầu, mà do biến chứng nặng nề từ việc lạm dụng thuốc giảm đau, chống viêm.

Ảnh minh họa

Thực tế điều trị cho thấy, không ít người bệnh có thói quen tự mua thuốc tại các quầy thuốc khi xuất hiện đau khớp, thay vì đến cơ sở y tế thăm khám. Việc sử dụng thuốc theo cảm tính, kéo dài hoặc phối hợp nhiều loại thuốc cùng lúc đã dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng.

Gần đây, khoa Cơ xương khớp tiếp nhận một bệnh nhân nữ 60 tuổi, có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp và thoái hóa khớp gối, nhập viện sau thời gian dài tự điều trị tại nhà. Mỗi khi đau khớp, bệnh nhân không đi khám mà tự mua và sử dụng đồng thời Methylprednisolon, Celecoxib và Meloxicam, thậm chí dùng với liều gấp đôi liều khuyến cáo.

Theo TS.Nguyễn Thị Hoa, việc dùng cùng lúc nhiều thuốc chống viêm, giảm đau như trên có thể gây xuất huyết tiêu hóa, suy thận cấp, tăng đường huyết, tăng huyết áp, thậm chí đe dọa tính mạng, đặc biệt ở người cao tuổi có bệnh nền. “Đây đều là những thuốc có nhiều tác dụng phụ. Việc phối hợp thuốc không đúng chỉ định hoặc dùng kéo dài là hết sức nguy hiểm”, TS.Nguyễn Thị Hoa cảnh báo.

Đáng lo ngại, nhiều người vẫn cho rằng đau khớp là bệnh “vặt”, có thể tự mua thuốc uống cho nhanh, trong khi không phải trường hợp nào cũng cần dùng thuốc chống viêm, càng không thể sử dụng kéo dài hoặc phối hợp nhiều loại thuốc cùng lúc.

Các chuyên gia y tế cho rằng, nếu tình trạng bán thuốc kê đơn không được kiểm soát chặt chẽ, nguy cơ người dân tự biến những cơn đau thông thường thành các ca cấp cứu nguy hiểm là hoàn toàn có thể xảy ra.

Ngành y tế khuyến cáo, khi có triệu chứng đau khớp hoặc các bệnh lý cơ xương khớp, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị đúng cách, tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc.

20 tuổi giảm thính lực vì viêm VA biến chứng

Viêm VA quá phát không được điều trị triệt để từ nhỏ có thể gây tổn thương tai giữa, tai trong, dẫn đến giảm thính lực kéo dài, thậm chí nguy cơ điếc khi trưởng thành.

Nam, 20 tuổi, có tiền sử viêm VA quá phát từ nhỏ, nhập viện trong tình trạng ù tai, nghe kém tăng dần. Qua thăm khám, các bác sỹ xác định người bệnh bị viêm tai xương chũm hai bên, xẹp màng nhĩ và giảm thính lực hỗn hợp độ 1.

Theo lời kể của gia đình, từ 7-8 tuổi, Nam thường xuyên bị viêm VA tái đi tái lại. Khi đó, bác sỹ từng chỉ định nạo VA, song gia đình lo ngại ảnh hưởng đến miễn dịch nên không thực hiện, chỉ điều trị mỗi khi xảy ra đợt viêm cấp. Khoảng hơn 1 năm nay, tình trạng ù tai, nghe kém ngày càng rõ, người bệnh mới đến bệnh viện khám.

Kết quả nội soi tai cho thấy hai bên màng nhĩ co lõm, lõm thượng nhĩ, hòm nhĩ tụ dịch, cán búa co kéo. Đo thính lực và nhĩ lượng ghi nhận nghe kém hỗn hợp độ 1, có tổn thương tai giữa và tai trong. Chụp CT-scan tai phát hiện mòn nhẹ bờ thân xương đe và xương bàn đạp hai bên, gợi ý viêm tai xương chũm.

GS-TS.Trần Phan Chung Thủy, chuyên khoa tai mũi họng, người trực tiếp điều trị cho bệnh nhân chẩn đoán người bệnh bị lõm thượng nhĩ hai bên, viêm tai giữa thanh dịch hai bên, theo dõi viêm tai xương chũm nghi Cholesteatoma. “Đây là biến chứng muộn của viêm VA quá phát không được kiểm soát triệt để khi còn nhỏ”, GS.Chung Thủy cho biết.

Theo các bác sỹ, VA là tổ chức lympho nằm ở vòm mũi họng, sát cửa vòi nhĩ. Khi VA quá phát hoặc viêm mạn tính kéo dài sẽ gây tắc vòi nhĩ, rối loạn chức năng vòi nhĩ.

Tình trạng này khiến tai giữa thông khí kém, hình thành áp lực âm mạn tính, làm màng nhĩ bị hút vào trong, xẹp dần và giảm khả năng rung động. Quá trình diễn tiến âm thầm trong nhiều năm, đến tuổi trưởng thành mới biểu hiện rõ bằng viêm tai xương chũm, xẹp nhĩ và giảm thính lực.

Người bệnh được chỉ định phẫu thuật nhằm cải thiện một phần sức nghe và ngăn nguy cơ điếc vĩnh viễn. Ekip phẫu thuật tiến hành chích rạch 1/4 trước dưới màng nhĩ để giải phóng áp lực âm, dẫn lưu dịch tai giữa và đặt ống thông khí (diabolo) nhằm duy trì thông khí, cân bằng áp lực, hạn chế tái xẹp màng nhĩ. Sau mổ, thính lực người bệnh cải thiện, song không thể hồi phục hoàn toàn do tổn thương tế bào thần kinh thính giác là không hồi phục.

GS.Chung Thủy cho biết, nhiều phụ huynh lo ngại nạo VA hoặc cắt amidan làm suy giảm miễn dịch của trẻ, song đây là quan niệm không đúng về mặt y khoa. VA chỉ là một phần nhỏ của hệ thống lympho đường hô hấp trên, bên cạnh amidan khẩu cái, amidan đáy lưỡi và mạng lưới lympho dưới niêm mạc mũi họng. Các cấu trúc này vẫn đảm nhiệm chức năng miễn dịch sau khi nạo VA.

Các chuyên gia khuyến cáo, phụ huynh không nên chủ quan với các bệnh viêm mũi họng ở trẻ. Trẻ có biểu hiện nghẹt mũi kéo dài, ngủ ngáy, thở miệng, viêm tai tái phát hoặc nghe kém cần được khám Tai Mũi Họng sớm, theo dõi định kỳ và điều trị đúng chỉ định để ngăn ngừa biến chứng về thính lực sau này.

Soi mạch máu tìm “thủ phạm” dọa nhồi máu cơ tim

Nhờ kỹ thuật chụp cắt lớp kết quang nội mạch (OCT), bác sỹ phát hiện mảng xơ vữa nguy cơ cao trong động mạch vành, qua đó can thiệp kịp thời, ngăn nhồi máu cơ tim cho bệnh nhân 59 tuổi.

Ông Phương, 59 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn lipid máu, đang điều trị bằng thuốc. Khoảng 1 tháng nay, người bệnh xuất hiện các cơn đau nặng ngực, tăng lên khi gắng sức nên đến viện thăm khám.

Kết quả chụp CT mạch vành cho thấy hệ mạch vành của bệnh nhân hẹp mức độ vừa đến nặng. Cụ thể, đoạn giữa nhánh động mạch vành phải hẹp 50-60%, đoạn giữa động mạch liên thất trước hẹp 60-70%, động mạch mũ hẹp 70-80% lỗ xuất phát. Nguyên nhân hẹp ở cả ba nhánh đều do mảng xơ vữa kèm vôi hóa.

Theo phân loại chuyên môn, mạch vành hẹp dưới 50% được xem là hẹp nhẹ, từ 50-70% là hẹp vừa và trên 70% là hẹp nặng. Khi mạch vành hẹp mức độ vừa, nguy cơ thiếu máu cơ tim đã xuất hiện, thường biểu hiện rõ khi gắng sức, cần được đánh giá kỹ chức năng tim và mức độ ảnh hưởng đến tuần hoàn.

GS-TS.Võ Thành Nhân, chuyên gia tim mạch cho biết, mạch vành hẹp dưới 50% thường chưa có chỉ định can thiệp. Stent được đặt khi mức hẹp trên 70% hoặc 50-70% nhưng ở vị trí nguy hiểm như thân chung hay đoạn gần động mạch vành trái, đặc biệt khi kèm triệu chứng lâm sàng.

Trường hợp ông Phương, mức độ hẹp chưa quá nặng, có thể cân nhắc điều trị nội khoa. Tuy nhiên, việc cả ba nhánh mạch vành đều có mảng xơ vữa, vôi hóa đặt ra yêu cầu phải đánh giá bản chất mảng xơ vữa để xác định nguy cơ nhồi máu cơ tim.

Các bác sỹ đã sử dụng kỹ thuật chụp cắt lớp kết quang nội mạch (OCT). Với độ phân giải siêu cao, OCT cho phép quan sát cấu trúc vi thể bên trong thành mạch, phát hiện những đặc điểm mà chụp mạch vành thông thường khó nhận diện. Kết quả cho thấy mảng xơ vữa dạng hỗn hợp, lan tỏa, có nguy cơ nứt vỡ cao.

Theo GS.Võ Thành Nhân, nếu không can thiệp kịp thời, mảng xơ vữa dễ nứt vỡ có thể gây tắc mạch đột ngột, dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp, đe dọa tính mạng. Trên cơ sở hình ảnh OCT, êkíp xác định nhánh động mạch liên thất trước có nguy cơ cao nhất và quyết định đặt stent cho nhánh này.

OCT giúp bác sỹ đánh giá chính xác độ dày nắp xơ của mảng xơ vữa, kích thước lòng mạch và chiều dài tổn thương, từ đó lựa chọn stent phù hợp và kiểm tra mức độ áp sát thành mạch sau can thiệp, hạn chế nguy cơ tắc cấp hoặc tái hẹp.

Sau can thiệp, người bệnh tỉnh táo, hết đau ngực và xuất viện sau 3 ngày điều trị, nguy cơ nhồi máu cơ tim được kiểm soát.

Theo các chuyên gia tim mạch, OCT hiện được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong đánh giá hình thái tổn thương động mạch vành, giúp cá thể hóa chỉ định can thiệp, nâng cao độ an toàn và hiệu quả điều trị.

Tuy nhiên, để giảm nguy cơ tái phát bệnh mạch vành hoặc tái hẹp sau đặt stent, người bệnh vẫn cần tuân thủ điều trị nội khoa lâu dài, đặc biệt là liệu pháp kháng tiểu cầu, kiểm soát chặt các yếu tố nguy cơ và duy trì lối sống lành mạnh.