Giữ an toàn sức khỏe cộng đồng trong 9 ngày Tết Bính Ngọ

Ngày 22/2, tức mùng 6 Tết, Bộ Y tế đã báo cáo Văn phòng Trung ương Đảng và Văn phòng Chính phủ về tình hình tổ chức Tết năm 2026, tập trung vào bốn trụ cột: phòng, chống dịch bệnh; khám, chữa bệnh; bảo đảm an toàn thực phẩm và cung ứng thuốc.

Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc hoặc nghi ngờ mắc virus Nipah.

Trong bối cảnh quốc tế xuất hiện ca mắc và tử vong do virus Nipah tại Ấn Độ và Bangladesh trong tháng 1/2026, dù Tổ chức Y tế thế giới đánh giá nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam ở mức thấp, ngành y tế vẫn chủ động ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, tăng cường giám sát, tổ chức tập huấn và kiểm tra tại các cửa khẩu quốc tế trọng điểm như Nội Bài, Hữu Nghị, Móng Cái, Bờ Y, Lệ Thanh, Đăk Pơ và Bu Prăng. Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc hoặc nghi ngờ mắc virus Nipah.

Trong suốt 9 ngày nghỉ Tết, tình hình bệnh truyền nhiễm cơ bản được kiểm soát, không ghi nhận ổ dịch tập trung. Cả nước ghi nhận 1.431 trường hợp mắc sốt xuất huyết, không có ca tử vong; lũy kế từ đầu năm là 23.442 trường hợp, 4 ca tử vong.

Tay chân miệng ghi nhận 955 trường hợp, không có ca tử vong; lũy kế từ đầu năm là 14.596 trường hợp, 2 ca tử vong. Sởi ghi nhận 105 trường hợp, không có ca tử vong; lũy kế từ đầu năm là 1.415 trường hợp. Không ghi nhận ca mắc bạch hầu và liên cầu lợn; các bệnh khác ổn định.

Song song với kiểm soát dịch bệnh, công tác khám, chữa bệnh được duy trì ở cường độ cao. Bộ Y tế chỉ đạo các cơ sở y tế thường trực 24/24 giờ, bảo đảm nhân lực, thuốc, vật tư, trang thiết bị và thực hiện chế độ báo cáo trực tuyến tại 1.672 cơ sở có giường bệnh và trung tâm y tế khu vực.

Trong 9 ngày nghỉ, toàn quốc ghi nhận 567.496 lượt người bệnh đến khám, cấp cứu; 200.772 trường hợp nhập viện điều trị nội trú; thực hiện 22.082 ca phẫu thuật, trong đó có 3.591 ca phẫu thuật cấp cứu.

Các cơ sở y tế cũng đón 18.167 trẻ sơ sinh chào đời, trong đó 8.928 ca mổ đẻ. Tổng số bệnh nhân tử vong, bao gồm tử vong trước viện, tại viện và tiên lượng tử vong xin về, là 2.261 trường hợp.

Tai nạn giao thông tiếp tục là gánh nặng lớn trong dịp Tết với 27.021 lượt khám nghi do tai nạn giao thông; 10.780 trường hợp phải nhập viện; 182 trường hợp tử vong nghi do tai nạn giao thông, gồm 75 trường hợp tử vong trước viện, 44 trường hợp tử vong tại viện và 63 trường hợp tiên lượng tử vong xin về.

Tai nạn do pháo nổ ghi nhận 345 trường hợp khám, cấp cứu; 182 trường hợp nhập viện; 1 trường hợp tử vong. Tai nạn nghi do vũ khí, vật liệu nổ tự chế ghi nhận 62 ca khám, cấp cứu; 31 ca nhập viện; 3 ca tử vong. Toàn quốc ghi nhận 666 ca khám, cấp cứu do ngộ độc thức ăn và rối loạn tiêu hóa; 418 ca nhập viện; 12 ca chuyển viện; 2 trường hợp tử vong.

Trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, ngành y tế duy trì hệ thống trực từ Trung ương đến địa phương, sẵn sàng điều tra, xử lý sự cố. Toàn quốc ghi nhận 2 vụ ngộ độc thực phẩm.

Tại Cà Mau có 3 người nhập viện sau khi ăn hải sản và đã ra viện. Tại xã Ngọc Liên, tỉnh Thanh Hóa, 13 trường hợp phải cấp cứu sau khi ăn trứng cá, hiện đã ổn định sức khỏe. Bộ Y tế đã ban hành văn bản chỉ đạo các địa phương tập trung điều trị, điều tra nguyên nhân, tăng cường truyền thông và giám sát các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Đến mùng 6 Tết, không ghi nhận phản ánh thiếu thuốc, vật tư y tế trên phạm vi cả nước. Ngành y tế cơ bản đã chuẩn bị và cung ứng đầy đủ nguồn lực phục vụ khám, chữa bệnh và phòng, chống dịch.

Những con số trong báo cáo không chỉ phản ánh khối lượng công việc lớn trong dịp Tết, mà còn cho thấy sự vận hành ổn định của hệ thống y tế trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe gia tăng đột biến.

Việc duy trì trực 24/24 giờ, kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm và cung ứng thuốc thông suốt đã góp phần giữ vững an toàn sức khỏe cộng đồng, tạo nền tảng ổn định cho năm mới 2026.

Uống đủ nước nhằm phòng tránh rối loạn chuyển hóa sau Tết

Dịp Tết Nguyên đán, thói quen ăn uống nhiều chất béo, đường, muối cùng việc sử dụng rượu bia, thức khuya và ít vận động dễ khiến cơ thể rơi vào tình trạng mất nước, rối loạn chuyển hóa.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia nhấn mạnh, duy trì thói quen uống đủ nước là giải pháp đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe, đặc biệt với người mắc đái tháo đường và các bệnh lý chuyển hóa.

Theo bác sỹ Hà Tuấn Anh, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, đái tháo đường là tình trạng rối loạn chuyển hóa glucose do thiếu hoặc giảm hiệu quả của insulin, khiến đường huyết tăng cao kéo dài. Khi đường huyết tăng, người bệnh thường tiểu nhiều, khát nhiều và dễ rơi vào tình trạng mất nước.

Nếu không được bù nước kịp thời, cơ thể có thể rơi vào trạng thái đặc máu, tăng áp lực thẩm thấu, tích tụ glucose và các chất thải, làm tăng nguy cơ biến chứng, thậm chí dẫn tới hôn mê tăng đường huyết. Việc uống đủ nước giúp hỗ trợ thận đào thải lượng glucose dư thừa, góp phần giảm nguy cơ suy thận.

Bên cạnh đó, nước còn hỗ trợ tăng cường trao đổi chất, thúc đẩy chuyển hóa mỡ, kiểm soát cân nặng và cải thiện rối loạn lipid máu. Trong những ngày Tết, khi khẩu phần ăn thường nhiều bánh kẹo, thực phẩm chiên rán, nước còn giúp hạn chế táo bón, đầy hơi và hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động ổn định hơn. Đặc biệt, nước không chứa calo hay carbohydrate nên không làm tăng đường huyết như nước ngọt hoặc nước ép nhiều đường.

Về lượng nước khuyến cáo, người trưởng thành nên uống khoảng 2-2,5 lít mỗi ngày. Đối với người mắc đái tháo đường, nữ giới có thể tham khảo mức 1,6-2 lít/ngày; nam giới khoảng 2-2,5 lít/ngày. Ngoài ra, có thể tính theo cân nặng với mức trung bình khoảng 30 ml nước/kg cân nặng/ngày.

Duy trì lượng nước phù hợp giúp ổn định lipid máu và cholesterol, hỗ trợ giảm cân, giảm nguy cơ tim mạch và đột quỵ, đồng thời duy trì hoạt động bình thường của gan, thận và hệ tiêu hóa. Nếu người bệnh luôn cảm thấy khát nước, cần kiểm tra đường huyết vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo đường huyết đang tăng cao.

Đáng lưu ý, với những trường hợp suy thận hoặc đang sử dụng thuốc lợi tiểu, lượng nước uống cần được điều chỉnh theo hướng dẫn của bác sỹ để bảo đảm an toàn.

Để việc uống nước mang lại hiệu quả cao, các chuyên gia khuyến nghị nên bắt đầu ngày mới bằng một cốc nước ấm nhằm kích thích trao đổi chất; uống nước trước bữa ăn khoảng 20-30 phút để giảm cảm giác thèm ăn; chia đều lượng nước trong ngày thay vì uống dồn một lúc. Cần chú ý các dấu hiệu cảnh báo mất nước như khô miệng, mệt mỏi hoặc nước tiểu sẫm màu.

Theo bác sỹ Hà Tuấn Anh, nguy cơ mất nước trong dịp Tết và sau Tết thường tăng cao do ăn nhiều thực phẩm mặn, đồ ngọt, bánh chưng, mứt kẹo; sử dụng rượu bia; thức khuya và thay đổi nhịp sinh hoạt.

Người dân nên ưu tiên nước lọc hoặc các loại đồ uống ít đường như trà xanh, trà chanh loãng không đường, nước atiso để hỗ trợ tiêu hóa, đồng thời hạn chế nước ngọt có gas, nước ép trái cây ngọt và rượu bia.

Kết hợp vận động nhẹ như đi bộ, chúc Tết, sinh hoạt ngoài trời cũng giúp cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn.

Uống đủ nước trong những ngày Tết và sau Tết tưởng là thói quen nhỏ, nhưng lại mang ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe, đặc biệt với người mắc đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa. Duy trì chế độ uống nước hợp lý, ăn uống lành mạnh và theo dõi sức khỏe thường xuyên sẽ giúp mỗi người tận hưởng mùa Xuân an toàn, khỏe mạnh và chủ động phòng ngừa biến chứng.

Bí quyết tăng “năng lượng” sau Tết

Sau những ngày Tết rộn ràng, không ít người bước vào tuần làm việc đầu tiên với tâm trạng trống rỗng, mệt mỏi và khó tập trung. Cảm giác ấy không đơn thuần là “lười”, mà có nền tảng sinh học và tâm lý rất rõ ràng.

Theo bác sỹ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, trong suốt kỳ nghỉ Tết, não bộ liên tục được kích thích bởi hàng loạt yếu tố tích cực: ăn ngon, ngủ muộn, gặp gỡ người thân, du lịch, nhận quà, nhận lì xì, tạm thời rời xa áp lực công việc.

Những hoạt động này kích hoạt mạnh hệ thống phần thưởng của não, làm tăng dopamine, chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác hưng phấn và động lực. Cùng lúc đó, adrenaline cũng gia tăng để đáp ứng nhịp di chuyển, giao tiếp và sự kiện dồn dập.

Khi Tết kết thúc, các kích thích bên ngoài giảm đột ngột. Dopamine và adrenaline không còn duy trì ở mức cao, hệ thần kinh bước vào trạng thái “hạ nhiệt”. Sự sụt giảm này tạo cảm giác trống rỗng, tụt cảm xúc, khó tìm thấy hứng thú với những việc vốn quen thuộc như xử lý email, làm báo cáo hay họp đầu năm.

Hiệu ứng tương phản khiến trạng thái này càng rõ rệt hơn. Sau chuỗi ngày sum vầy, nhiều người trở lại căn hộ nhỏ nơi đô thị, nhịp sống khép kín và guồng quay công việc, tạo ra cảm giác hụt hẫng. Đồng thời, nhịp sinh học cũng bị đảo lộn đáng kể.

Thức khuya kéo dài, giờ giấc sinh hoạt thất thường, việc sử dụng điện thoại và máy tính nhiều khiến ánh sáng xanh ức chế melatonin, hormone điều hòa giấc ngủ. Hậu quả là giấc ngủ nông, sáng dậy nặng đầu, cả ngày lờ đờ, dễ cáu gắt, khó tập trung.

Với phụ nữ, đặc biệt là người giữ vai trò chính trong chuẩn bị Tết, sự mệt mỏi càng rõ rệt. Nấu nướng, dọn dẹp, tiếp khách trong nhiều ngày liên tiếp nhưng vẫn phải giữ trạng thái vui vẻ khiến cơ thể và tinh thần kiệt sức. Áp lực tài chính sau Tết cũng là yếu tố quan trọng. Mua sắm, quà biếu, lì xì, tiệc tùng, di chuyển có thể khiến nhiều gia đình bước sang năm mới với gánh nặng chi tiêu, làm gia tăng lo âu âm thầm.

Hội chứng buồn chán hậu Tết có thể biểu hiện khác nhau ở mỗi người. Về cảm xúc, đó có thể là buồn nhẹ, chán nản, tiếc nuối kỳ nghỉ, giảm hứng thú với công việc thường ngày.

Về hành vi, nhiều người trì hoãn công việc, muốn “để mai tính”, thu mình trong giao tiếp, thay đổi thói quen ăn uống theo hướng ăn ít không ngon miệng hoặc ngược lại ăn nhiều tinh bột và đồ ngọt như một cách tự xoa dịu. Cơ thể cũng phát tín hiệu qua mệt mỏi kéo dài, đau mỏi vai gáy, rối loạn giấc ngủ, giảm tập trung, dễ quên.

Theo bác sỹ Hoàng, nếu những biểu hiện này chỉ kéo dài 1 đến 2 tuần và giảm dần khi bạn ngủ đủ, ăn uống điều độ và trở lại nhịp sinh hoạt cũ, đó thường chỉ là phản ứng thích nghi sau kỳ nghỉ.

Tuy nhiên, nếu sau hai tuần cảm giác buồn bã, mất hứng thú vẫn dai dẳng; nếu bạn không còn thấy vui với bất cứ điều gì; nếu công việc, học tập và các mối quan hệ bị ảnh hưởng rõ rệt; hoặc xuất hiện ý nghĩ tiêu cực về bản thân và cuộc sống, đó là dấu hiệu cảnh báo cần được chú ý nghiêm túc.

Trầm cảm và rối loạn lo âu là những bệnh lý có cơ chế sinh học rõ ràng, không phải biểu hiện của “yếu tinh thần”. Việc tìm đến bác sỹ chuyên khoa tâm thần hoặc nhà trị liệu tâm lý là lựa chọn chủ động và sáng suốt.

Can thiệp sớm giúp khả năng phục hồi cao hơn đáng kể. Đặc biệt, những người từng có tiền sử trầm cảm, rối loạn lo âu hoặc đang trải qua khủng hoảng công việc, hôn nhân, tài chính cần theo dõi sát trạng thái tâm lý của mình trong giai đoạn hậu Tết.

Để “cai Tết” êm ái hơn, bác sỹ Hoàng khuyến nghị xây dựng một lộ trình phục hồi rõ ràng. Trước hết là thiết lập lại giờ ngủ và thức dậy cố định trong ít nhất 10 đến 14 ngày. Ngay khi thức dậy, nên tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên 10 đến 15 phút để đồng hồ sinh học nhận tín hiệu ban ngày.

Chế độ ăn uống cần đơn giản và lành mạnh hơn, ưu tiên rau xanh, trái cây ít ngọt, cá, đậu, ngũ cốc nguyên hạt; giảm đồ chiên rán, thịt mỡ, đồ ngọt, nước ngọt có gas và rượu bia. Bữa tối nên nhẹ và cách giờ ngủ ít nhất hai tiếng. Có thể chuẩn bị thực đơn 7 ngày phục hồi để giảm áp lực suy nghĩ và giúp đường huyết ổn định, từ đó năng lượng trong ngày cũng cân bằng hơn.

Hoạt động thể chất nhẹ đến vừa phải 20 đến 30 phút mỗi ngày như đi bộ nhanh, chạy chậm, đạp xe, yoga hoặc bơi lội có thể cải thiện đáng kể tâm trạng và giấc ngủ chỉ sau vài ngày.

Song song với đó, nên sắp xếp công việc theo nguyên tắc từng bước. Trong 3 đến 5 ngày đầu, mỗi ngày đặt ra số nhiệm vụ vừa phải nhưng cụ thể và hoàn thành trọn vẹn. Cảm giác hoàn tất công việc sẽ kích hoạt dopamine theo cách lành mạnh, giúp khôi phục động lực bền vững.

Cuối cùng là cân đối tài chính. Lập kế hoạch chi tiêu trong 1 đến 3 tháng, ưu tiên khoản thiết yếu, tăng tỷ lệ trả nợ và tiết kiệm sẽ giúp giảm lo âu nền tảng.

Và nếu sau tất cả những điều chỉnh này trong 1 đến 2 tuần mà cảm giác buồn chán, lo âu, mất ngủ vẫn kéo dài, ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống thường ngày, hãy coi đó là tín hiệu để tìm đến chuyên gia sức khỏe tâm thần. Chăm sóc tinh thần sau Tết không phải điều xa xỉ, mà là một phần quan trọng của việc bảo vệ sức khỏe toàn diện trong năm mới.