Cẩn trọng tình trạng đau xương khớp khi trời lạnh

Chị Hồng Nụ (38 tuổi, Hai Bà Trưng, TP.Hà Nội) cho biết bản thân thường xuyên bị đau nhiều khớp khác nhau, đặc biệt các cơn đau tăng rõ vào ban đêm và sáng sớm khi thời tiết lạnh, buộc chị phải đi khám bác sỹ.

Tương tự, bà Thúy Hằng (67 tuổi, Việt Trì, Phú Thọ) chia sẻ mùa đông luôn là “nỗi ám ảnh” bởi những cơn đau xương khớp kéo dài. Nhiều khớp của bà bị cứng vào buổi sáng sau khi ngủ dậy, trời càng lạnh thì mức độ đau càng tăng, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày.

Theo ThS.BSCKII Ly Rina (Bệnh viện Đa khoa An Việt), đau xương khớp khi thời tiết lạnh là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt ở người trung niên và người cao tuổi. Nguyên nhân chủ yếu do thời tiết lạnh, ẩm làm giảm lưu thông máu, gây rối loạn tuần hoàn, co rút gân cơ và khớp; đồng thời làm các bệnh lý xương khớp mạn tính như thoái hóa khớp, viêm khớp tiến triển nặng hơn.

Cứng khớp buổi sáng là dấu hiệu điển hình, người bệnh thường phải xoa bóp, vận động nhẹ một thời gian mới có thể đi lại bình thường.

Các triệu chứng thường gặp gồm đau nhức xương khớp, nhất là ở những vị trí vận động nhiều như đầu gối, cổ tay, ngón tay; cảm giác đau buốt sâu trong khớp, kèm sưng, đỏ, tê cứng gây hạn chế vận động.

Một số trường hợp khi cử động có thể nghe tiếng lạo xạo trong khớp. Cứng khớp buổi sáng là dấu hiệu điển hình, người bệnh thường phải xoa bóp, vận động nhẹ một thời gian mới có thể đi lại bình thường.

Theo bác sỹ Ly Rina, tình trạng này không chỉ gây đau đớn mà còn ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và hiệu quả lao động. Để cải thiện, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ như xoa bóp vùng khớp đau trước khi ra khỏi giường, giữ ấm cơ thể và các khớp, chườm nóng hoặc chiếu đèn hồng ngoại theo hướng dẫn y tế.

Bên cạnh đó, việc duy trì chế độ sinh hoạt hợp lý, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tập luyện các bài vận động phù hợp và sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sỹ có vai trò quan trọng trong phòng ngừa và kiểm soát cơn đau xương khớp vào mùa lạnh.

Bác sỹ khuyến cáo, khi xuất hiện tình trạng đau xương khớp kéo dài hoặc ngày càng nặng, người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp. Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc giảm đau, các bài thuốc dân gian hay thực phẩm hỗ trợ khi chưa có chỉ định y tế, bởi việc dùng sai có thể gây tác dụng phụ và làm bệnh tiến triển nặng hơn.

Đau tức vùng bụng, phát hiện ung thư máu tiến triển chậm

Đau âm ỉ, nặng tức vùng bụng trái kéo dài, người đàn ông 55 tuổi đi khám và được chẩn đoán mắc bạch cầu lympho mạn tính một dạng ung thư máu có diễn tiến chậm, nhiều trường hợp có thể sống chung lâu dài nếu được theo dõi đúng cách.

Ông N.N.Tiến (55 tuổi) trong tình trạng đau âm ỉ, nặng tức vùng bụng trái. Kết quả siêu âm cho thấy lách to, chèn ép dạ dày; xét nghiệm máu ghi nhận số lượng bạch cầu tăng rất cao, lên tới 150.000/ml, gấp khoảng 15 lần so với mức bình thường (dưới 10.000/ml).

Trên cơ sở các kết quả cận lâm sàng, các bác sỹ chẩn đoán ông Tiến mắc bệnh bạch cầu lympho mạn tính, giai đoạn 4, một loại ung thư máu thuộc dòng bạch cầu.

Theo TS.Lê Tấn Đạt, chuyên khoa ung bướu, bạch cầu lympho mạn tính là bệnh ung thư máu có diễn tiến chậm, có thể kéo dài nhiều năm. Dù việc điều trị triệt căn thường không khả thi, song rất nhiều người bệnh có thể sống chung “hòa bình” với bệnh trong 10 năm, thậm chí lâu hơn mà chưa cần can thiệp điều trị, chỉ theo dõi định kỳ.

Trường hợp của ông Tiến, dù bệnh đã ở giai đoạn 4 nhưng chưa xuất hiện các triệu chứng toàn thân nguy hiểm. Do đó, thay vì điều trị ngay, bệnh nhân được chỉ định theo dõi sát diễn tiến bệnh, tái khám định kỳ và theo dõi các dấu hiệu bất thường.

Người bệnh được tư vấn chế độ ăn uống đầy đủ dưỡng chất, đa dạng thực phẩm nhằm tăng cường hệ miễn dịch; đồng thời nghỉ ngơi hợp lý, vận động vừa phải, tránh lao động quá sức và tuân thủ nghiêm lịch tái khám.

Theo bác sỹ, khi xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt kéo dài về chiều hoặc ban đêm, đổ mồ hôi trộm…, bệnh có thể đang tiến triển nhanh. Lúc này, tế bào ung thư tăng sinh mạnh, “tiêu hao” nhiều năng lượng của cơ thể, khiến hạch, gan, lách to dần và người bệnh có thể cần can thiệp bằng hóa trị để kiểm soát triệu chứng.

“Ở giai đoạn sớm, lợi ích của hóa trị thường thấp hơn nguy cơ tác dụng phụ”, bác sỹ Đạt cho biết, đồng thời nhấn mạnh việc điều trị thường chỉ được chỉ định khi người bệnh xuất hiện thiếu máu nặng, tiểu cầu giảm nhiều, hạch bạch huyết quá to hoặc có biến chứng. Gia đình người bệnh cũng được khuyến cáo xét nghiệm di truyền để tầm soát nguy cơ và quản lý bệnh tốt hơn, nếu cần thiết.

Bác sỹ Đạt cho biết thêm, bạch cầu lympho mạn tính xảy ra do tế bào lympho B trong tủy xương bị đột biến gen, dẫn đến tăng sinh quá mức, lấn át các tế bào máu khỏe mạnh khác.

Hậu quả là quá trình tạo máu bị ức chế, gây thiếu máu dẫn đến mệt mỏi; giảm tiểu cầu gây rối loạn đông máu; suy giảm bạch cầu hạt khiến hệ miễn dịch yếu đi. Các tế bào ác tính còn theo dòng máu xâm nhập, trú ngụ tại hạch bạch huyết, gan và lách, khiến các cơ quan này sưng to.

Mặc dù số lượng bạch cầu trong máu tăng rất cao, nhưng các tế bào này không còn chức năng bảo vệ cơ thể, khiến người bệnh dễ nhiễm trùng và tăng nguy cơ mắc các ung thư khác. Một số trường hợp có thể xuất hiện thiếu máu tan máu tự miễn.

Phần lớn bệnh nhân bạch cầu lympho mạn tính không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm. Khoảng 70% trường hợp được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ, qua xét nghiệm máu thấy bạch cầu tăng cao bất thường. Một số ít người bệnh có biểu hiện nổi hạch cổ, nách, bẹn nhưng không đau; mệt mỏi kéo dài, dễ nhiễm trùng, đổ mồ hôi trộm, sụt cân không rõ nguyên nhân.

Các bác sỹ khuyến cáo những người thường xuyên tiếp xúc với hóa chất, hoặc có số lượng tế bào lympho B đơn dòng cao hơn bình thường nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và quản lý bệnh hiệu quả.

Phát hiện bệnh mạch máu hiếm, nguy cơ tử vong cao từ triệu chứng đau bụng

Đau âm ỉ vùng bụng kéo dài nhiều ngày, người đàn ông 38 tuổi bất ngờ rơi vào tình trạng nguy kịch khi các bác sỹ phát hiện nhiều túi giả phình mạch máu hiếm gặp trong ổ bụng, trong đó một khối lớn tại gan đã vỡ, đe dọa trực tiếp tính mạng.

Anh Thời (38 tuổi, TP.HCM) nhập viện trong tình trạng đau bụng tăng dần, không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi và dùng thuốc giảm đau thông thường. Người bệnh cho biết trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không có bệnh mạn tính hay tiền sử chấn thương.

Theo ThS.BSNT.CKI Phó Thiên Phước, Khoa Cấp cứu, người trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân cho hay, các bác sỹ nhận thấy mức độ đau bụng kéo dài của bệnh nhân không tương xứng với các nguyên nhân thường gặp như táo bón, ngộ độc thực phẩm, hội chứng ruột kích thích hay viêm loét dạ dày.

Để làm rõ nguyên nhân, người bệnh được chỉ định chụp CT Scan ổ bụng có tiêm thuốc cản quang. Kết quả cho thấy tình trạng hiếm gặp và đặc biệt nguy hiểm: nhiều túi giả phình mạch máu xuất hiện rải rác trong ổ bụng, liên quan đến nhiều vị trí quan trọng như động mạch gan, dạ dày, thận và vùng thắt lưng.

Đáng lo ngại nhất là một túi giả phình lớn nằm tại vùng rốn gan, xuất phát từ nhánh động mạch gan phải, kích thước lên tới 40 x 40 x 65 mm. Khối này chèn ép các cấu trúc xung quanh, làm rối loạn tưới máu nhu mô gan, đồng thời đè ép tĩnh mạch thận phải. Nguy hiểm hơn, túi giả phình đã vỡ, gây tụ máu quanh gan, tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết ồ ạt trong ổ bụng nếu không được can thiệp kịp thời.

Theo bác sỹ Phước, giả phình mạch máu là tình trạng thành mạch bị tổn thương khiến máu thoát ra ngoài nhưng được các mô xung quanh giữ lại, tạo thành túi máu bất thường. Do không có cấu trúc thành mạch hoàn chỉnh, các túi giả phình rất dễ vỡ, đặc biệt khi kích thước lớn hoặc nằm ở các cơ quan quan trọng như gan, thận, dạ dày. Hậu quả có thể là xuất huyết ồ ạt, sốc mất máu và tử vong.

Xác định đây là tình huống tối khẩn, các bác sỹ nhanh chóng hội chẩn liên chuyên khoa và quyết định can thiệp nội mạch cấp cứu, thay vì phẫu thuật mở bụng vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro khi ổ bụng đã có tụ máu và cấu trúc giải phẫu bị biến dạng.

Tại Đơn vị Can thiệp nội mạch, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), ê-kíp tiến hành luồn vi ống thông qua hệ thống động mạch, tiếp cận chính xác túi giả phình tại gan.

Các bác sỹ sử dụng coils (vòng xoắn kim loại) kết hợp keo sinh học NBCA để nút mạch chọn lọc, bít hoàn toàn túi giả phình và ngăn dòng máu tiếp tục chảy vào vùng tổn thương.

BS.CKI Nguyễn Trung Đức, Đơn vị Can thiệp nội mạch, cho biết ca can thiệp đặc biệt khó do bệnh nhân có nhiều túi giả phình rải rác, thành mạch yếu và giải phẫu vùng rốn gan bị biến dạng bởi tụ máu.

Ê-kíp buộc phải chọn lọc mạch cực kỳ chính xác để tránh làm tổn thương các nhánh nuôi gan lành. Ca can thiệp kết thúc thành công, hình ảnh kiểm tra cho thấy túi giả phình tại gan đã được tắc hoàn toàn, nguy cơ vỡ tái phát được loại bỏ.

Sau can thiệp, tình trạng người bệnh cải thiện rõ rệt, cơn đau bụng giảm nhanh, các chỉ số sinh tồn ổn định, chức năng tưới máu gan được bảo đảm. Người bệnh tỉnh táo, tiếp xúc tốt và có thể vận động nhẹ sớm sau thủ thuật.

Theo bác sỹ Đức, trường hợp giả phình mạch máu đa ổ như của anh Thời nhiều khả năng liên quan đến bất thường mô liên kết hoặc suy yếu thành mạch nguyên phát. Điều này đồng nghĩa với việc các túi giả phình còn lại tại dạ dày, thận và vùng thắt lưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nếu không được theo dõi chặt chẽ.

Đặc biệt, ở những bệnh nhân có giả phình mạch máu đa vị trí không do chấn thương hay can thiệp y tế trước đó, các bác sỹ thường nghi ngờ khả năng tồn tại tổn thương tương tự ở các mạch máu lớn khác, bao gồm mạch não. Do đó, việc tầm soát mở rộng bằng các kỹ thuật hình ảnh như CT mạch máu toàn thân, MRI/MRA sọ não là cần thiết nhằm phát hiện sớm nguy cơ xuất huyết nội sọ hoặc biến chứng đe dọa tính mạng.

Tại lần tái khám sau xuất viện, siêu âm Doppler ổ bụng cho thấy túi giả phình động mạch gan đã được can thiệp hiệu quả, không còn dòng máu vào túi phình. Hiện các bác sỹ đang xây dựng phác đồ theo dõi và điều trị lâu dài, đánh giá nguy cơ của những túi giả phình còn lại để cân nhắc can thiệp dự phòng hoặc theo dõi nội khoa phù hợp.

Các bác sỹ khuyến cáo, không nên xem nhẹ tình trạng đau bụng âm ỉ kéo dài, đặc biệt khi không rõ nguyên nhân và không đáp ứng với thuốc điều trị thông thường. Việc thăm khám sớm và chẩn đoán bằng các phương tiện hiện đại như CT Scan, chụp mạch DSA có ý nghĩa quyết định trong phát hiện sớm bệnh lý mạch máu hiếm gặp, từ đó can thiệp kịp thời, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.

Phẫu thuật bướu cường giáp tiến triển sau 10 năm điều trị nội khoa

Mắc bệnh Basedow suốt 10 năm, biểu hiện kháng thuốc với bướu giáp ngày càng lớn, mắt lồi, tim đập nhanh, người phụ nữ 28 tuổi được chỉ định phẫu thuật nhằm ngăn ngừa các biến chứng tim mạch và nguy cơ cơn bão giáp đe dọa tính mạng.

Theo TS.Lâm Văn Hoàng, Trưởng Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, bệnh Basedow là bệnh tự miễn của tuyến giáp và là nguyên nhân phổ biến nhất gây cường giáp. Bệnh thường gặp ở độ tuổi 20-40, nữ giới mắc nhiều gấp khoảng 5 lần nam giới, với các biểu hiện đặc trưng như bướu giáp lan tỏa, lồi mắt và tim đập nhanh.

Chị Tuyết được chẩn đoán mắc Basedow từ năm 18 tuổi. Thời điểm đó, hai thùy tuyến giáp chỉ có các nhân nhỏ dưới 1 cm và đáp ứng tốt với điều trị nội khoa. Tuy nhiên, khoảng ba năm trở lại đây, bệnh diễn tiến nặng hơn. Mỗi lần ngưng thuốc, các triệu chứng cường giáp bùng phát rõ rệt, nhịp tim tăng nhanh, mắt lồi và phù mặt. Đồng thời, các nhân giáp phát triển thành bướu lớn với kích thước lần lượt 5 cm và 6 cm.

Tình trạng cường giáp kéo dài khiến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh suy giảm, hiệu quả công việc giảm sút do mệt mỏi, chán ăn. Trước nguy cơ bướu tiếp tục tăng kích thước, chèn ép các cơ quan lân cận và cường giáp tái phát dai dẳng, các bác sỹ quyết định chỉ định phẫu thuật.

Theo các bác sỹ, bướu cường giáp là tình trạng tuyến giáp tăng sinh và sản xuất quá mức hormone tuyến giáp, gây rối loạn nhiều cơ quan trong cơ thể.

Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như rung nhĩ, suy tim, tăng huyết áp; rối loạn thần kinh, yếu cơ; loãng xương, dễ gãy xương; tổn thương mắt, suy giảm thị lực và đặc biệt là cơn bão giáp có thể đe dọa tính mạng.

Phẫu thuật bướu cường giáp là thách thức lớn đối với bác sỹ ngoại khoa. So với u tuyến giáp lành tính hay ác tính, bướu cường giáp có hệ mạch máu tăng sinh rất nhiều, mô giáp bở và dễ chảy máu.

Nguy cơ lớn nhất trong mổ là chảy máu khó cầm, bên cạnh các biến chứng như khàn tiếng do tổn thương dây thần kinh quặt ngược hoặc hạ canxi máu do ảnh hưởng tuyến cận giáp.

Để bảo đảm an toàn, bệnh nhân được điều trị ổn định cường giáp trước mổ bằng thuốc kháng giáp và thuốc chẹn beta. Sau hai tuần, các chỉ số chức năng tuyến giáp trở về mức bình thường, nhịp tim được kiểm soát dưới 100 lần/phút, đủ điều kiện phẫu thuật.

Ca mổ được thực hiện với sự hỗ trợ của dao siêu âm, thiết bị giúp cắt mô và cầm máu hiệu quả, hạn chế tổn thương nhiệt. Trong hơn hai giờ phẫu thuật, ê-kíp đã bóc tách khối bướu qua từng nhánh mạch máu nhỏ, cắt bỏ gần toàn bộ tuyến giáp, kiểm soát tốt nguy cơ chảy máu ồ ạt. Các cấu trúc quan trọng như dây thần kinh quặt ngược thanh quản, khí quản và tuyến cận giáp được bảo tồn.

Các bác sỹ chừa lại một phần mô giáp nhằm phòng ngừa suy giáp sau mổ, giúp bệnh nhân không phải dùng hormone tuyến giáp suốt đời. Lượng máu mất trong mổ không đáng kể, người bệnh không cần truyền máu.

Sau phẫu thuật một ngày, chị Tuyết có thể ăn uống và nói chuyện bình thường, xuất viện sau hai ngày. Kết quả giải phẫu bệnh xác định bướu giáp lành tính.

Theo bác sỹ Hoàng, ngoài Basedow, cường giáp còn có thể do viêm tuyến giáp, nhân tuyến giáp hoạt động quá mức, dư thừa i-ốt hoặc sử dụng quá nhiều thuốc hormone.

Để phòng bệnh và phát hiện sớm, người dân cần khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là nhóm nguy cơ cao; duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tránh lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn, rượu bia, chất kích thích; kiểm soát căng thẳng, ngủ đủ giấc, tập luyện đều đặn và không hút thuốc lá.