Tiền gửi phục hồi, nhà băng giảm đà tăng tín dụng bất động sản

Báo cáo cập nhật ngành Ngân hàng của SSI Research cho thấy, các ngân hàng tiếp tục ghi nhận đà tăng trưởng mạnh trong quý II/2026. Theo đó, các ngân hàng trong phạm vi nghiên cứu của SSI Research nhận tổng lợi nhuận trước thuế (LNTT) đạt 95.700 tỷ đồng, tăng 27,6% so với cùng kỳ và tăng 20,3% so với quý trước.  

Tín dụng toàn ngành trong quý II tăng 5,3% so với quý trước và 9,1% từ đầu năm, với động lực chính đến từ nhóm ngân hàng thương mại cổ phần. Dù vậy, tín dụng tăng trưởng có sự phân hóa rõ rệt. Theo đó, mức tăng tập trung ở nhóm NHTMCP, đặc biệt là VPBnak, HDBank, Techcombank, MB (tăng 9,6-12% so với quý trước). Nhóm NHTM nhà nước có mức tăng trưởng thận trọng hơn trong quý do chủ động dành hạn mức cho vay cho các dự án hạ tầng quốc gia có quy mô lớn, dự kiến được đẩy mạnh trong nửa cuối năm 2026.

Điểm sáng hoạt động ngân hàng trong quý là tăng trưởng huy động vốn phục hồi. Tổng tiền gửi tăng 5,3% so với quý trước, tương đương mức tăng của tín dụng và tăng mạnh so với mức 1,5% trong quý I. Tính đến hết quý II, tỷ lệ dư nợ cho vay trên tiền gửi (LDR) toàn ngành vẫn ở mức cao 102,4%, phản ánh áp lực huy động vốn vẫn hiện hữu. Dù vậy, con số này đã cải thiện so với tỷ lệ 113% cuối quý I/2026.

Một yếu tố nữa giúp lợi nhuận ngân hàng quý II tăng trưởng tốt là biên lãi ròng (NIM) phục hồi. NIM toàn ngành quý II tăng lên 3,22% từ 3,04% trong quý I nhờ lãi suất cho vay tăng, tỷ trọng cho vay trung và dài hạn tăng, và tỷ lệ LDR vẫn còn neo cao. Tuy nhiên, tính bền vững của đà phục hồi vẫn còn là một dấu hỏi khi chi phí vốn tiếp tục được điều chỉnh tăng. Ngoài ra, thu nhập ngoài lãi của các ngân hàng trong quý cải thiện đáng kể cũng giúp lợi nhuận quý II cao hơn kỳ vọng.

Báo cáo quý II/2026 cho thấy, các ngân hàng quay trở lại phân khúc cho vay cốt lõi, đồng thời tăng tỷ trọng cho vay trung và dài hạn. Sau những nỗ lực đa dạng hóa danh mục cho vay trong Q1/2026, phần lớn ngân hàng đã quay trở lại các lĩnh vực được cho là thế mạnh của mình trong quý II/2026. Những ngân hàng có nhiều dư địa tăng trưởng tín dụng như MB, VPBank, HDBank, Techcombank, TPBank, VIB chủ yếu đẩy mạnh giải ngân cho vay chủ đầu tư bất động sản (tăng 22% so với quý trước), thương mại và bán buôn, bán lẻ và sửa chữa ô tô, xe máy (tăng 6% so với quý trước) và dịch vụ tài chính (chủ yếu là công ty chứng khoán, tăng 20% so với quý trước). Trong khi đó, nhóm NHTMNN và ACB tập trung cho vay khách hàng doanh nghiệp lớn và hộ kinh doanh.

Điều đáng chú ý là cho vay mua nhà chững lại trên toàn ngành, kể cả những ngân hàng có hạn mức tín dụng dồi dào như VPBank (chỉ tăng 2,4% so với quý trước), HDBank (đi ngang so với quý trước) và Techcombank (giảm 1,4% so với quý trước). Xu hướng này tương đối dễ hiểu khi lãi suất vay mua nhà đã tăng mạnh, với lãi suất thả nổi hiện phổ biến ở mức 12-14%/năm, trong khi nguồn cung nhà ở giá thấp vẫn hạn chế. 

Nợ xấu tăng, bộ đệm dự phòng tiếp tục mỏng đi

Theo SSI Research, chất lượng tài sản quý II/2026 có sự phân hóa giữa các ngân hàng, trong khi những dấu hiệu suy yếu dần xuất hiện.

Quy mô nợ xấu toàn ngành trong nửa đầu năm đã tăng 21,4%. Mức tăng chủ yếu tập trung tại Vietinbank (tăng 21,8% so với quý trước), Sacombank  (tăng 15,6% so với quý trước), HDBank (tăng 17,6% so với quý trước) và BIDV (tăng 7,2% so với trước), trong khi phần lớn các ngân hàng khác tương đối ổn định.

Theo đó, tỷ lệ nợ xấu toàn ngành tăng lên 1,97% trong quý II/2026 (so với 1,88% trong quý I/2026) - là mức tăng cao nhất của quý 2 kể từ năm 2020.

Nợ Nhóm 2 của toàn ngành cũng tăng đáng kể (tăng 31,6% tính từ đầu năm và tăng 17,5% so với quý trước), dẫn đầu bởi Sacombank (gấp 2,8 lần so với quý trước), HDBank (gấp 2,0 lần so với quý trước) và VPB (tăng 13,7% lần so với quý trước).Nhìn chung, chất lượng tài sản có sự phân hóa giữa các ngân hàng, trong đó áp lực chủ yếu tập trung tại Sacombank và HDBank.

Trong khi nợ xấu tăng thì bao phủ nợ xấu toàn ngành lại giảm, khiến tỷ lệ bao phủ nợ xấu tiếp tục giảm xuống 83% trong quý II/2026 (giảm so với mức 86% trong quý I/2026 và 95% trong quý II/2025). Trong quý, các ngân hàng TMCP nhà nước giảm trích lập dự phòng 26% so với quý trước trong khi nhóm NHTMCP lại tăng mạnh 33% so với quý trước. Các ngân hàng tăng mạnh trích lập dự phòng rủi ro là Sacombank (tăng 152% so với quý trước), HDBank (tăng 104% so với quý trước), OCB (tăng 85% so với quý trước) và ACB (tăng 55% so với quý trước). 

Các chuyên gia phân tích tỏ ra thận trọng đối với chất lượng tài sản của ngành trong nửa cuối năm 2026, nguyên nhân là mặt bằng lãi suất cho vay vẫn ở mức cao 12-15%/năm, đặc biệt ở phân khúc vay mua nhà, cùng với khả năng vỡ nợ chéo giữa các tổ chức tín dụng thông qua dữ liệu CIC trong những quý tới. 

Các chuyên gia cũng cảnh báo cơ chế định giá hiện nay có thể làm gia tăng áp lực trả nợ đối với khách hàng trong các quý tới. Nếu xu hướng này kéo dài, chất lượng tài sản có thể sẽ dần suy yếu, thể hiện qua việc nợ xấu hình thành mới và chi phí tín dụng gia tăng.