Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM vừa đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo về nhu cầu đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cho giáo dục mầm non, phổ thông trên địa bàn Thành phố.

Theo Sở này, từ sau khi thực hiện sắp xếp 3 đơn vị hành chính cấp tỉnh, toàn Thành phố có trên 3.500 cơ sở giáo dục từ bậc mầm non đến phổ thông, giáo dục thường xuyên được phân bố đều khắp 168 xã, phường và đặc khu. 

Tuy nhiên số lượng trường lớp, phòng học hiện nay vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu về chỗ học cho con em trong độ tuổi trên địa bàn Thành phố, sĩ số học sinh trên lớp còn cao chưa đảm bảo. Tình trạng áp lực, thiếu chỗ học ở mỗi địa bàn xã, phường, đặc khu trên địa bàn Thành phố không đồng đều, có nơi thiếu rất nhiều phòng học nhưng cũng có nơi gần như không hoặc có ít nhu cầu, trong đó đặc biệt là các địa bàn, khu vực đang đô thị hóa nhanh, tập trung các khu chế xuất, khu công nghiệp có tốc độ gia tăng dân số cơ học cao. 

Số lượng phòng học chưa đảm bảo để thực hiện tổ chức dạy 2 buổi/ngày theo tỷ lệ quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho các bậc học.

Học sinh trường Tiểu học Đông An (TP.HCM) ngồi trong phòng học bằng tôn, thiếu ánh sáng.

Nhiều trường lớp, phòng học đã được đầu tư xây dựng quá niên hạn sử dụng ngày càng xuống cấp hoặc được xây dựng theo quy chuẩn cũ đã lỗi thời không còn đảm bảo an toàn, không đáp ứng được nhu cầu sử dụng và các yêu cầu theo chương trình giáo dục hiện nay (125 ngôi trường quá hạn sử dụng, xuống cấp trầm trọng, trong khi hơn 3.200 phòng học khác bị hư hỏng cần sửa chữa). 

Nhu cầu đầu tư cho giáo dục rất lớn nhưng khả năng cân đối ngân sách của Thành phố có hạn, xã hội hóa đầu tư cho giáo dục còn chưa mạnh vì vậy quy mô trường lớp chưa theo kịp với sự phát triển dân số và tầm vóc của Thành phố mới. 

Mặt khác, về cơ bản các trường học trên địa bàn Thành phố có sắp xếp, bố trí các phòng bộ môn để đảm bảo thực hiện chương trình giáo dục theo quy định. Tuy nhiên, giữa các khu vực có sự chênh lệch rõ rệt. Các quận, thành phố trung tâm trước đây của Thành phố có tỷ lệ trường học được trang bị đầy đủ phòng bộ môn đạt trên 90%, trong khi nhiều khu vực sáp nhập từ Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đạt từ 80-85%.

Nhiều địa phương vùng ven và nông thôn, cơ sở vật chất còn thiếu, một số phòng bộ môn được cải tạo tạm thời từ phòng học thông thường, chưa đạt chuẩn về diện tích, ánh sáng, và thiết bị. 

Từ thực trạng trên, TP.HCM cho rằng, để đáp ứng yêu cầu phát triển mạng lưới trường lớp, từng bước chuẩn hóa, hiện đại hóa cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, cần triển khai đồng bộ các giải pháp về huy động và sử dụng nguồn vốn đầu tư. Trước hết, ưu tiên bố trí vốn đầu tư công trung hạn và hằng năm cho các công trình trường học còn thiếu, xuống cấp, trang thiết bị dạy học tối thiểu, đặc biệt tại các địa bàn vùng khó khăn, vùng ven, ngoại thành.

Song song đó, tăng cường huy động nguồn lực xã hội hóa giáo dục, đa dạng hóa các hình thức huy động để khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư, tài trợ, hợp tác công - tư trong lĩnh vực xây dựng trường học, phòng bộ môn, phòng học thông minh và thiết bị số. 

Việc kết hợp linh hoạt giữa nguồn ngân sách nhà nước và nguồn xã hội hóa sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ đầu tư, từng bước đưa hệ thống cơ sở vật chất và thiết bị dạy học của Thành phố mới đạt chuẩn, đồng bộ, hiện đại và hội nhập.

Hiện trạng xuống cấp ở 1 trường tiểu học.

Dự kiến nhu cầu vốn TP.HCM đề xuất gồm Ngân sách Trung ương (20%), ngân sách Thành phố (60%), huy động các nguồn lực xã hội hóa (20% trở lên) để giảm áp lực gánh nặng ngân sách. 

Từ đó, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét bổ sung nguồn vốn đầu tư từ ngân sách Trung ương (bố trí nguồn vốn mục tiêu hoặc vốn hỗ trợ có mục tiêu) để Thành phố có thêm điều kiện thực hiện đầu tư cơ sở vật chất trường học, phòng học bộ môn, thiết bị dạy học. Trong đó, ưu tiên hỗ trợ đầu tư các hạng mục trọng điểm như: phòng học thông minh, thiết bị số, phòng học ngoại ngữ, STEM/STEAM.

Ban hành tiêu chuẩn thống nhất về cơ sở vật chất và thiết bị để thực hiện mô hình trường học thông minh, lớp học thông minh, phần mềm dạy học và thiết bị thông minh trong trường học để đảm bảo tính pháp lý trong quyết định đầu tư, mua sắm thiết bị và phê duyệt danh mục dự án giáo dục.

Đồng thời, hướng dẫn cụ thể việc điều chỉnh, thay thế, sử dụng linh hoạt thiết bị giữa các trường có điều kiện khác nhau để bảo đảm tính thực tiễn và tiết kiệm.