Sở xây dựng TP.HCM vừa báo cáo Bộ xây dựng liên quan  tình hình cung  cầu vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn TP.HCM. Theo đó, thời gian qua, TP.HCM đã tận dụng tối đa cơ chế đặc thù theo Luật Địa chất và khoáng sản và Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP của Chính phủ về bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng cho các công trình trọng điểm.

Nhờ vậy đã tạo điều kiện để địa phương chủ động chuẩn bị nguồn vật liệu từ rất sớm thay vì chỉ xử lý khi phát sinh nhu cầu của dự án. Đặc biệt, cơ chế đặc thù đối với khoáng sản nhóm IV đã phát huy hiệu quả khi giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị hồ sơ, đẩy nhanh tiến độ cấp phép khai thác đất san lấp phục vụ trực tiếp các dự án giao thông trọng điểm. 

Khai thác đá tại một mỏ đá

Nhưng theo Sở xây dựng, nhiều doanh nghiệp khai thác khoáng sản TP.HCM chưa thật sự mạnh dạn áp dụng cơ chế đặc thù do vẫn còn tâm lý e ngại về thủ tục, phương án tiêu thụ và hiệu quả đầu tư khi thực hiện nâng công suất khai thác.

Cụ thể, các chủ mỏ chủ yếu đề nghị nâng công suất theo cơ chế thông thường, không xin áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 66.4/NQ-CP, do cơ chế này chỉ cho phép cung cấp cho công trình vốn ngân sách, không được bán thương mại. Trong khi đó, sản phẩm đá sau chế biến có nhiều chủng loại, nhưng công trình trọng điểm chỉ sử dụng một số loại nhất định, dẫn đến phát sinh sản lượng dôi dư.

Ngoài ra có mỏ đã nâng công suất theo cơ chế đặc thù nhưng các chủ đầu tư chưa lấy vật liệu như đã cam kết ban đầu, cũng như sản phẩm đá sau chế biến có nhiều chủng loại, nhưng công trình trọng điểm chỉ sử dụng một số loại nhất định, dẫn đến phát sinh sản lượng dôi dư không tiêu thụ được.

Mặt khác các Ban quản lý dự án và Chủ đầu tư các công trình trọng điểm hiện nay chưa chủ động phối hợp với các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trong việc nghiên cứu, áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù. Trong khi đó, việc triển khai cơ chế đặc thù phải có sự thống nhất, thỏa thuận và đăng ký nhu cầu sử dụng vật liệu giữa chủ mỏ và chủ đầu tư công trình trọng điểm làm cơ sở thực hiện các thủ tục hành chính liên quan.

Bên cạnh đó, một số địa phương hiện vẫn chưa thật sự đồng thuận với chủ trương khoanh định các khu vực đồi đất phục vụ cung cấp vật liệu cho các công trình trọng điểm do còn lo ngại quá trình khai thác, vận chuyển sẽ làm gia tăng lưu lượng phương tiện tải trọng lớn, gây hư hỏng kết cấu hạ tầng giao thông, ảnh hưởng đến đời sống dân sinh, môi trường và an toàn giao thông trên địa bàn

Bởi các phát sinh thực tế trên, TP.HCM đề xuất cho phép được bán thương mại hoặc điều chuyển sang các công trình trọng điểm khác đối với phần sản phẩm phụ, sản phẩm khác phát sinh trong quá trình khai thác theo cơ chế đặc thù nhưng không sử dụng hết cho công trình vốn ngân sách, công trình trọng điểm. 

Bổ sung cơ chế rút gọn hoặc thực hiện đồng thời các thủ tục về khoáng sản, đất đai, môi trường và đầu tư đối với các dự án khai thác khoáng sản phục vụ trực tiếp công trình trọng điểm nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và sớm bổ sung nguồn vật liệu cho các công trình.- Bổ sung cơ chế đặc thù đối với hoạt động khai thác cát tại hồ chứa nước, hồ thủy lợi và các khu vực nạo vét có tiềm năng, nhằm tạo thêm nguồn cung vật liệu phục vụ các công trình trọng điểm