Còn nhiều băn khoăn

Theo Sở xây dựng TP.HCM, Đề án "Chuyển đổi xe 2 bánh từ xe xăng sang xe điện cho tài xế công nghệ và giao hàng tại TP.HCM" do Viện nghiên cứu phát triển Thành phố đang xây dựng, là một trong nhóm giải pháp ở hai lĩnh vực chính giao thông công cộng và phương tiện cá nhân để hạn chế xe sử dụng nhiên liệu xăng và khuyến khích chuyển đổi sang xe điện mà TP.HCM quyết liệt triển khai. 

Báo cáo mới đây nhất của  Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM gửi UBND Thành phố về tổng hợp các đề xuất đóng góp ý kiến  thể hiện, các góp ý từ chuyên gia và các thành viên đều bày tỏ sự ủng hộ về mục tiêu, tính cấp thiết của các nhiệm vụ liên quan đến chuyển đổi xanh, kiểm soát khí thải trong lĩnh vực giao thông của Thành phố.

Doanh nghiệp trong hệ sinh thái từ sản xuất, vận hành nền tảng công nghệ, tài chính đến hạ tầng cam kết đồng hành cùng Thành phố trong hoạt động chuyển đổi xanh. Các công ty vận tải, giao hàng khẳng định nhận thức rõ trách nhiệm, sẵn sàng tuyên truyền và khuyến khích tài xế tự nguyện chuyển đổi sang xe sử dụng điện, năng lượng xanh.

TP.HCM sẽ chuyển đổi xe xăng sang xe điện cho khoảng 400.000 tài xế công nghệ

Dù vậy, theo Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, còn nhiều băn khoăn xung quanh vấn đề này. Đầu tiên là chi phí và khả năng tiếp cận tài chính. Hiện chi phí đầu tư mua xe được xem là rào cản lớn nhất đối với tài xế. Giá xe còn tương đối cao, trong khi việc tiếp cận nguồn vốn vay lại rất hạn chế do nhiều tài xế không có hộ khẩu thường trú, khó chứng minh thu nhập hoặc có lịch sử tín dụng chưa tốt.

Theo Đề án  "Chuyển đổi xe 2 bánh từ xe xăng sang xe điện cho tài xế công nghệ và giao hàng tại TP.HCM", Thành phố sẽ chuyển đổi xe điện khoảng 400.000 tài xế công nghệ. Đề án này đặt mục tiêu từ năm 2026, các tài xế công nghệ và shipper sẽ dần chuyển sang sử dụng xe điện, với đích đến là toàn bộ số xe này sẽ là xe điện vào năm 2029.
Đề án chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu (2026): Ngừng đăng ký mới tài xế xe máy xăng tham gia các ứng dụng công nghệ, shipper. Giai đoạn sau (2027): Hạn chế hoạt động xe máy xăng trong giờ cao điểm tại một số khu vực nội đô. Đến năm 2029: Hoàn thành chuyển đổi toàn bộ xe 2 bánh sang xe điện, loại bỏ hoàn toàn xe máy xăng trong lĩnh vực này.

Tiếp nữa, có nhiều lo ngại về việc hạ tầng trạm sạc chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Các trạm sạc hiện tại chủ yếu tập trung tại khu vực trung tâm, trong khi lại thiếu độ phủ tại các khu vực ngoại thành và các khu dân cư đông đúc.

Đồng thời, quãng đường di chuyển của nhiều mẫu xe điện (100 - 120km mỗi lần sạc) được cho là chưa phù hợp với tần suất hoạt động liên tục (8 - 12 tiếng/ngày) và quãng đường di chuyển trung bình (100 - 150km) của tài xế.

Mặt khác, nguồn cung cấp điện cho xe vẫn có ý kiến lo ngại về nguy cơ "sử dụng xe điện nhưng điện không sạch"; Bên cạnh đó, vấn đề pin hỏng, pin hết hạn sử dụng đang đặt ra một thách thức lớn về ô nhiễm thứ cấp. 

Dự kiến Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM sẽ hoàn thiện và trình đề án chuyển đổi xe hai bánh từ xăng sang điện cho toàn bộ tài xế công nghệ và giao hàng trong tháng 9/2025. 

Sẽ xã hội hóa đầu tư trạm sạc pin 

Tại văn bản trả lời chất vấn báo chí mới đây về một trong những rào cản lớn nhất trong chuyển đổi xe xăng sang xe điện là trạm sạc pin và hạ tầng, Sở Xây dựng TP.HCM cho hay, Sở đang phối hợp Chương trình phát triển Liên hợp quốc taii Việt Nam (UNDP) xây dựng Đề án nghiên cứu lộ trình phát triển hệ thống trạm sạc công cộng trên địa bàn Thành phố. Việc này nhằm thúc đầy quá trình chuyển đổi sang xe điện và đóng góp vào nỗ lực hành động vì khí hậu, sứ dụng năng lượng hiệu quả của TP.HCM, hướng tới mục tiêu phát thải ròng khí nhà kính bằng 0 vào 2050. Dự kiến Đề án sẽ dược hoàn thành trong quý IV năm 2025. 

Bên cạnh đó, Sở xây dựng cũng đã ban hành Công văn số 1574/SXD-QLVT  hướng dẫn giải quyết các vướng mắc liên quan lắp đặt trụ/trạm sạc điện trên địa bàn Thành phố. Tại công văn này, Sở Xây dựng đề nghị Sở Công Thương có văn bản hướng dẫn lắp đặt thiết bị, trụ sạc điện; đồng thời hướng dẫn cập nhật danh mục quy hoạch trạm biến áp trên đất ở, đất thổ cư và cấp giấy chứng nhận bán lẻ xăng dầu, nhằm tháo gỡ khó khăn khi lắp đặt trạm sạc sử dụng điện tại các cửa hàng xăng dầu trên địa bàn Thành phố. Mặt khác UBND các phường xã cũng được đề nghị phối hợp hỗ trợ nhà đầu tư sớm triển khai lắp đặt thiết bị, trụ sạc điện cho ô tô, mô tô điện tại khu vực đô thị, trong phạm vi đất dành cho kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ do địa phương quản lý.

Nhờ vậy theo Sở xây dựng, đã tăng dần các đơn vị lắp đặt trạm sạc cho phương tiện giao thông điện trên địa bàn Thành phố.

Một khu vực sạc xe máy điện

Mặt khác, Sở cũng đã giao Trung tâm quản lý lý giao thông công cộng lập Đề án khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ để xã hội hóa lắp đặt các trạm sạc điện tại các bến xe buýt. Đề án này hiện đang lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị có liên quan và dự kiến sẽ trình UBND Thành phố trong quý III/2025. 

Ngành chức năng cũng đã đề xuất chính sách hỗ trợ lãi vay cho doanh nghiệp, tổ chức kinh tế trong nước tham gia đầu tư xây dựng trạm sạc điện phục vụ cho phương tiện giao thông công cộng trên địa bàn Thành phố. 

Liên quan vấn đề xử lý xe máy xăng sau khi đổi sang xe điện, Sở Xây dựng cho hay, tại Đề án chuyển đổi xe 2 bánh từ xe xăng sang xe điện cho tài xế công nghệ và giao hàng tại TP.HCM cũng đề xuất phương án xử lý phương tiện giao thông sau thu đổi.

Bên cạnh đó trong Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trên địa bàn Thành phố, Sở cũng nghiên cứu các phương án xử lý phương tiện giao thông sau thu đổi. Dự kiến trong quý III năm 2025, việc này sẽ được lấy ý kiến rộng rài người dân, doanh nghiệp trước khi trình cấp thâm quyền phê duyệt.