Hoạt động nghiệp vụ tại Chi cục Hải quan quản lý hàng đầu tư - gia công Hà Nội.

Trong rà soát mới đây, hiện Cục Hải quan Hà Nội còn 420 tỷ đồng nợ khó thu, trong đó bao gồm nợ có quyết định giải thể, phá sản là 148 tỷ đồng; nợ của DN bỏ trốn, mất tích, ngừng hoạt động là 91,6 tỷ đồng; nợ đang điều tra, khởi tố là 45 tỷ đồng và các khoản nợ khó thu khác.

Có những trường hợp nợ nhiều năm nhưng cơ quan Hải quan không đủ cơ sở để xóa nợ, trường hợp nợ thuế của Công ty sản xuất XNK tiểu thủ công nghiệp miền Trung là một ví dụ. Hiện nay Công ty sản xuất XNK tiểu thủ công nghiệp miền Trung đã giải thể theo Quyết định 212/LMHTXVN ngày 5-4-2010 của Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam. Theo hồ sơ nợ thuế, Công ty còn nợ tiền thuế NK và tiền chậm nộp là gần 178 tỷ đồng, riêng tại Cục Hải quan Hà Nội số tiền nợ của công ty này là gần 148 tỷ đồng. Tuy nhiên, việc lập hồ sơ xóa nợ thuế của Công ty khó thực hiện do không xác định được phần vốn Nhà nước.

Công ty là DN được Chủ tịch Hội đồng Trung ương Liên minh các Hợp tác xã Việt Nam (nay là Liên minh hợp tác xã Việt Nam) ra quyết định thành lập trên cơ sở văn bản số 283/CN năm 1993 và văn bản số 2867/KTN của Văn Phòng Chính phủ thông báo ý kiến của Thủ tướng Chính phủ về việc cho phép các tổ chức Đảng, đoàn thể, chính trị được thành lập các DN trực thuộc để hoạt động; các DN được thành lập theo nội dung của bản bản trên đều được xác định là DN Nhà nước; DN thành lập được tổ chức, quản lý, hoạt động và thực hiện các chính sách, chế độ với người lao động theo quy định chung đối với DN Nhà nước.

Cũng theo quy định tại văn bản 283/CN dẫn trên thì các DN này được thành lập trên cơ sở các tổ chức ra quyết định thành lập đầu tư 100% vốn. Với chủ trương trên, Công ty sản xuất XNK tiểu thủ công nghiệp miền Trung được thành lập với số vốn do ngành cấp. Khi lập hồ sơ xem xét xóa nợ thuế, cơ quan Hải quan đã đề nghị Liên minh hợp tác xã Việt Nam có ý kiến về vốn góp từ ngân sách Nhà nước, số tiền cụ thể và cung cấp chứng từ tài liệu có liên quan đến phần vốn Nhà nước tại Công ty. Tuy nhiên Liên minh Hợp tác xã Việt Nam không khẳng định được phần vốn Nhà nước có tại Công ty sản xuất XNK tiểu thủ công nghiệp miền Trung. Do đó, Tổng cục Hải quan không có cơ sở trình cấp có thẩm quyền xem xét xóa nợ cho Công ty sản xuất XNK tiểu thủ công nghiệp miền Trung.

Trên đây chỉ là một trong những trường hợp vướng mắc thực hiện xử lý nợ thuế. Theo Cục Hải quan Hà Nội, một số trường hợp phát sinh nợ thuế, tiền chậm nộp không có khả năng thu hồi mà Luật quản lý thuế chưa bao quát hết, chưa có cơ chế tháo gỡ. Có trường hợp DN còn nợ thuế (không thuộc DN Nhà nước) nhưng cơ quan có thẩm quyền như Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban quản lý các khu công nghiệp đã ra quyết định chấm dứt hoạt động hoặc giải thế trước thời điểm Luật Quản lý thuế có hiệu lực (từ 1-7-2007), do đó không có khả năng thu hồi nợ thuế vì không còn chủ thể.

Hay các khoản nợ thuế đã quá 10 năm của các DN bỏ trốn, mất tích, cơ quan Hải quan không thể thực hiện được các biện pháp cưỡng chế như: Trích tiền từ tài khoản, kê biên tài sản… vì không xác minh được địa chỉ của DN và không có tài sản để kê biên. Do đó, không thể thực hiện đầy đủ các biện pháp cưỡng chế khi lập hồ sơ xóa nợ trình các cấp có thẩm quyền xem xét xóa nợ dẫn đến số nợ của các DN bỏ trốn, mất tích tại các đơn vị hải quan không xử lý được.

Biện pháp cưỡng chế cuối cùng là thu hồi giấy phép chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đăng ký DN hoặc giấy phép thành lập và hoạt động, giấy phép hành nghề cũng không thực hiện được. Mặc dù Điều 93 Luật Quản lý thuế có quy định biện pháp cưỡng chế này nhưng Điều 211 Luật doanh nghiệp năm 2014 quy định về các trường hợp bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh thì không có trường hợp thu hồi theo đề nghị của cơ quan quản lý thuế.

Chính vì vậy, để đạt hiệu quả xử lý nợ thuế, Cục Hải quan Hà Nội đề nghị cần bổ sung quy định trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong Luật quản lý thuế để đảm bảo trước khi chấm dứt hoạt động, giải thể, phá sản DN phải hoàn thành nghĩa vụ thuế. Đồng thời bổ sung quy định xóa nợ đối với các khoản nợ thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt của các DN đã bỏ trốn, mất tích không có khả năng thu hồi.