Ông Ngô Xuân Nam, Phó giám đốc Văn phòng Thông báo và điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật Việt Nam (SPS Việt Nam) cho biết, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) vừa ban hành Nghị định 280 (Lệnh 280), thay thế Lệnh 248, quy định về đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu nông sản và thực phẩm vào Trung Quốc. Lệnh này có hiệu lực từ ngày 1/6/2026.

Theo ông Nam, Lệnh 280 bổ sung 7 nội dung quan trọng so với quy định cũ, tác động trực tiếp đến toàn bộ doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, thực phẩm vào thị trường Trung Quốc. Trong đó, ba điểm thay đổi đáng chú ý gồm danh mục sản phẩm được phép xuất khẩu, quy định về thay đổi thông tin doanh nghiệp và cơ chế gia hạn mã số xuất khẩu.

Doanh nghiệp Việt cần chủ động thích ứng quy định mới về xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc.

Thứ nhất, về danh mục sản phẩm được phép xuất khẩu, trước đây Việt Nam có 18 nhóm mặt hàng được phê duyệt, doanh nghiệp có thể tự đăng ký bổ sung nếu đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, theo quy định mới, Trung Quốc sẽ công bố danh sách sản phẩm bắt buộc phải thông qua thư giới thiệu của cơ quan thẩm quyền, đồng nghĩa cơ chế cũ với 18 nhóm hàng sẽ không còn. Doanh nghiệp cần theo dõi kỹ để tránh tình trạng sản xuất hàng hóa không nằm trong danh mục được thông quan.

Thứ hai, về thay đổi thông tin doanh nghiệp, Lệnh 280 quy định nếu doanh nghiệp thay đổi địa chỉ sản xuất, người đại diện pháp luật hoặc giấy phép đăng ký kinh doanh, mã xuất khẩu sẽ bị đình chỉ ngay lập tức và phải đăng ký lại hoàn toàn. Mục tiêu của quy định này là đảm bảo tính truy xuất nguồn gốc, duy trì chuỗi kiểm soát rủi ro, tránh việc sai lệch thông tin trong quá trình nhập khẩu. Trước đây, doanh nghiệp chỉ cần thông báo và chờ xem xét khiến nhiều đơn vị ở Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long gặp trở ngại khi cập nhật thông tin không kịp thời.

Thứ ba, một điểm được đánh giá là tiến bộ trong Lệnh 280 là cơ chế tự động gia hạn mã số xuất khẩu. Trước đây, doanh nghiệp phải nộp hồ sơ gia hạn trong vòng 3-6 tháng trước khi mã hết hạn. Với quy định mới, các cơ sở đáp ứng đầy đủ yêu cầu sẽ được tự động gia hạn thêm 5 năm, không cần nộp hồ sơ lại. 

Theo đó, GACC chỉ loại trừ ba trường hợp gồm: sản phẩm không thuộc danh mục được tự động gia hạn; doanh nghiệp đang trong quá trình khắc phục vi phạm; hoặc khi Trung Quốc tạm ngừng nhập khẩu sản phẩm từ quốc gia đó. Cơ chế này giúp giảm đáng kể chi phí hành chính, đồng thời thể hiện niềm tin của phía Trung Quốc đối với hệ thống quản lý và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp xuất khẩu.

Ngoài ra, Lệnh 280 cũng làm rõ hơn phạm vi điều chỉnh. Các cơ sở bảo quản như kho lạnh, kho trung chuyển sẽ được công bố trong danh mục riêng, trong khi các cơ sở sản xuất nông sản sơ cấp (rau củ, trái cây, ngũ cốc…) sẽ có hướng dẫn đăng ký cụ thể.

Với các doanh nghiệp sản xuất phục vụ thương mại điện tử xuyên biên giới, Trung Quốc vẫn duy trì cơ chế quản lý riêng biệt, phản ánh sự thích ứng của GACC trước xu thế toàn cầu hóa chuỗi cung ứng và sự phát triển mạnh của thương mại số.

Đặc biệt, Trung Quốc cũng siết chặt các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch, nhất là đối với bao bì sản phẩm, yếu tố được coi trọng nhằm phòng ngừa dịch bệnh, bảo vệ người tiêu dùng và đảm bảo vệ sinh chuỗi cung ứng.

Theo ông Ngô Xuân Nam, những thay đổi trong Lệnh 280 mở ra cả thách thức lẫn cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam trong việc củng cố vị thế xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc, nhất là với nhóm hàng nông, lâm, thủy sản đã được cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đạt chuẩn.

Trong thời gian tới, Văn phòng SPS Việt Nam sẽ công bố danh mục hàng hóa được áp dụng cơ chế tự động gia hạn, đồng thời hướng dẫn chi tiết để doanh nghiệp chủ động tuân thủ quy định mới, tránh rủi ro bị tạm ngừng mã số do vi phạm hoặc thay đổi thông tin chưa kịp đăng ký lại.