Đặt mua báo in| Ngày 03 tháng 12 năm 2022, 09:40:03
Trung Quốc vẫn nắm "quân bài tẩy" trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Lê Quân - 17/05/2022 13:45
 
Nắm trong tay các trung tâm cung ứng nên vị thế của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu khó có thể lung lay, bất luận việc phong tỏa chống dịch có khiến doanh nghiệp thất vọng hay không.
Công nhân làm việc trong một nhà máy sản xuất điện tử ở tỉnh An Huy, miền Đông Trung Quốc. Ảnh: AFP/TTXVN
Công nhân làm việc trong một nhà máy sản xuất điện tử ở tỉnh An Huy, miền Đông Trung Quốc. Ảnh: AFP/TTXVN

Lợi thế từ các trung tâm cung ứng

Vị thế của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu khó có biến động lớn, cho dù làn sóng dịch chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc do chi phí lao động tăng cao và căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, đã xuất hiện nhiều năm qua.

Đại dịch Covid-19 tiếp tục khơi lại những cuộc thảo luận về làn sóng dịch chuyển của doanh nghiệp nước ngoài đang hoạt động tại Trung Quốc. Nhiều trong số họ đánh tiếng rằng, các giám đốc điều hành của họ có thể dễ dàng chuyển làm việc ở các nhà máy tại Đông Nam Á, mà không phải Trung Quốc. Một số ý kiến khác lại suy luận rằng, xuất khẩu của Việt Nam tăng vọt gần đây là một chỉ dấu cho thấy chuỗi cung ứng đang rời bỏ Trung Quốc.

Theo ông Nick Marro, chuyên gia thương mại toàn cầu tại Tổ chức tư vấn kinh tế The Economist Intelligence Unit, việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng là vấn đề khá phức tạp và "mọi người luôn nói về nó và các cuộc thảo luận cũng thích đề cập đến vấn đề này, nhưng chung cuộc thì mọi người lại cảm thấy khó thực hiện".

"Thực sự, điều quan trọng lúc này là cách thức Trung Quốc duy trì kiểm soát [Covid] trong khi các nơi trên thế giới đều đã mở cửa", ông Marro nhận xét.

Chính sách chống dịch zero-Covid gắn với phong tỏa nhanh từng giúp Trung Quốc gặt hái thành công với kết quả phục hồi kinh tế nhanh chóng trong năm 2020. Nhưng biến thể lây lan nhanh Omicron đã khiến chính sách này gặp thử thách lớn.

Các đợt phong tỏa trên diện rộng đã khiến hoạt động kinh tế ở các thành phố lớn của Trung Quốc bị đình trệ. Theo tổng hợp gần đây của đài CNN, ít nhất 31 thành phố ở Trung Quốc đang bị phong tỏa toàn bộ hoặc một phần.

Trong tháng 4, lĩnh vực dịch vụ của quốc gia 1,4 tỷ dân đã suy giảm với tốc độ nhanh kỷ lục do các đợt phong tỏa chống dịch. Lĩnh vực sản xuất chế tạo của Trung Quốc cũng bị thu hẹp, kéo hãm tăng trưởng kinh tế.

Theo số liệu mới công bố, cả doanh số bán lẻ và sản lượng công nghiệp của Trung Quốc trong tháng 4/2022 đều giảm sâu hơn dự đoán. Cụ thể, doanh số bán lẻ tháng 4 của Trung Quốc giảm 11,1% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức giảm 6,1% mà các nhà kinh tế dự đoán với Reuters. Tháng 4 cũng chứng kiến sản lượng công nghiệp giảm 2,9% so với cùng kỳ năm trước, trái ngược với kỳ vọng tăng nhẹ 0,4% của giới phân tích.

Người phát ngôn Cơ quan Thống kê Trung Quốc, ông Fu Linghui lý giải rằng, lĩnh vực sản xuất chế tạo suy giảm 4,6% chủ yếu do sự sụt giảm của ngành sản xuất ô tô và thiết bị. Ngoài Covid-19, ông Fu Linghui cũng chỉ ra rằng, sản xuất công nghiệp của Trung Quốc đã phải đối mặt với áp lực từ nhu cầu thị trường suy giảm, chi phí gia tăng và nhiều yếu tố khác.

Do dự, nhưng nhà đầu tư vẫn tiếp tục bơm vốn

Theo ông Vishrut Rana, chuyên gia kinh tế tại Tổ chức xếp hạng tín nhiệm S&P Global Ratings, làn sóng dịch chuyển sản xuất sẽ không đủ sức gây ra ảnh hưởng lớn đến vị thế của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng. "Trung Quốc vẫn là trung tâm của mạng lưới sản xuất hàng điện tử ở APAC (châu Á - Thái Bình Dương)", ông Rana nói.

Trong 4 tháng đầu năm, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Trung Quốc đã tăng 26,1% so với cùng kỳ năm ngoái lên 74,47 tỷ USD, theo công bố của Bộ Thương mại Trung Quốc. Trong đó, FDI từ Đức tăng vọt 80,4% còn vốn đầu tư từ Mỹ tăng 53,2%.

"Rất khó để điều chỉnh quy mô và phạm vi chuỗi cung ứng ra bên ngoài Trung Quốc vào lúc này", ông Rana nêu. Chỉ có chuỗi cung ứng của các sản phẩm rất cụ thể như chất bán dẫn hoặc phụ tùng xe điện, mới có thể dịch chuyển sang Việt Nam, Malaysia hoặc các quốc gia khác.

Riêng thị trường Việt Nam, ông Rana cho biết mức độ quan tâm của nhà đầu tư đến lĩnh vực sản xuất chế tạo đang "rất lớn" bởi Việt Nam đã nổi lên như một mắt xích rất quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng điện tử tiêu dùng.

Xuất khẩu của Việt Nam trong tháng 4 đã tăng 30,4%, sau khi tăng gần 19,1% trong tháng 3. Tuy nhiên, xét về quy mô, thì tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 33,26 tỷ USD trong tháng 4, chỉ tương đương khoảng 1/8 trong tổng kim ngạch xuất khẩu 273,62 tỷ USD của Trung Quốc cùng tháng, theo số liệu được Wind Information tổng hợp.

Vị thế của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu khó có thể lung lay bởi sự thống trị chuỗi cung ứng của họ đã được xây dựng và củng cố trong nhiều năm qua, cộng với sức hút từ các mô hình kinh doanh mới.

Shein là một trong những thương hiệu điển hình cho mô hình kinh doanh mới và thu hút được các nhà đầu tư quốc tế. Được các quỹ đầu tư lớn như Sequoia Capital China hậu thuẫn, Shein đã đi theo hướng phân tích dữ liệu lớn và xây dựng mạng lưới chuỗi cung ứng của mình ở Trung Quốc để phát triển thành "gã khổng lồ" thương mại điện tử thế giới trong lĩnh vực thời trang nhanh giá rẻ.

"Lợi thế chuỗi cung ứng của Trung Quốc không chỉ dựa trên chi phí lao động", ông James Liang, đối tác quản lý tại Quỹ đầu tư mạo hiểm Skyline Ventures (Mỹ) nói trên đài CNBC. Bởi lẽ, ít nhất 20% giá vốn hàng bán của các nhà sản xuất quần áo và nội thất được tính vào chi phí nhân công, trong khi tỷ lệ này ở các hãng sản xuất đồ điện tử chỉ có 5%, ông Liang phân tích.

Lợi thế của Trung Quốc là nắm trong tay các trung tâm cung ứng lớn, điều này tạo thuận lợi để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động khi tích hợp tất cả các nhà cung ứng của họ vào một hệ thống số hóa.

Ông Liang cho biết vào tháng 10 năm ngoái quỹ đầu tư Skyline Ventures đã đầu tư 5 triệu USD vào Povison - một công ty nội thất đang bắt chước mô hình kinh doanh của Shein. Tuy nhiên, đại diện Skyline Ventures cho biết các kế hoạch đầu tư bổ sung vào Povison đã bị hoãn lại do dịch Covid-19.

Dẫn kết quả cuộc khảo sát được thực hiện vào cuối tháng 4, ông Joerg Wuttke, Chủ tịch Phòng Thương mại châu Âu tại Trung Quốc, cho biết: "Đầu tư vào Trung Quốc sẽ ít đi, trong khi đầu tư vào Đông Nam Á tăng lên". Một điểm đáng lưu ý hiện nay là việc điều chuyển các giám đốc điều hành đến Singapore hoặc các nước khác trong khu vực đang dễ dàng hơn nhiều so với đến Trung Quốc, ông Joerg Wuttke nhận xét.

Cũng theo kết quả khảo sát của Phòng Thương mại châu Âu, gần 1/4 trong số 372 doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết họ đang cân nhắc chuyển các khoản đầu tư hiện tại hoặc dự kiến sang các thị trường khác. Nhưng, 77% còn lại không có kế hoạch như vậy. Ngoài ra, kết quả khảo sát các doanh nghiệp Mỹ ở Trung Quốc cũng chỉ ra xu hướng tương tự.

Các kết quả khảo sát trên đã cho thấy "các công ty không muốn rời bỏ thị trường, nhưng họ cũng không biết phải xoay sở ra sao", ông Marro từ The Economist Intelligence Unit nhận định. "Lúc này, điều đó thể hiện sự do dự", ông Marro nói thêm.

"Các công ty nước ngoài có thể khó chịu với chính sách [zero-Covid], nhưng sẽ không có nhiều công ty ra quyết định làm tổn hại đến vị thế mà họ mất hàng chục năm xây dựng trên thị trường, chỉ vì một cú sốc tạm thời", ông Marro cho biết.

Ngay cả các công ty lớn như Starbucks, dù đã tạm dừng việc đề ra các chỉ tiêu kinh doanh tại thị trường Trung Quốc do tính khó lường của Covid-19, nhưng trong dài hạn họ vẫn hy vọng hoạt động kinh doanh của mình ở quốc gia 1,4 tỷ dân sẽ lớn mạnh hơn thị trường Mỹ.

Ông Stephen Olson, chuyên gia cấp cao tại Tổ chức nghiên cứu thương mại toàn cầu Hinrich Foundation cho rằng: "Việc cơ cấu lại chuỗi cung ứng không dễ dàng như chuyện bật - tắt công tắc đèn". 

Tuy nhiên, "bàn cờ sẽ được định hình lại nếu tình trạng phong tỏa chống dịch kéo dài bất định", ông Olson nói.

Tỷ lệ doanh nghiệp châu Âu muốn chuyển đầu tư ra khỏi Trung Quốc cao nhất thập kỷ
Các doanh nghiệp phương Tây cho rằng, những đợt phong tỏa siết chặt chống dịch Covid-19 ở Trung Quốc đang gây tổn hại đến lợi nhuận và đầu...
Bình luận bài viết này
Xem thêm trên Báo Đầu Tư