Xây dựng hạ tầng giao thông hiện đại làm tiền đề cho kinh tế tăng tốc phát triển. Trong ảnh: Phối cảnh đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh

Gánh vác những “việc lớn, việc khó”

Sau rất nhiều cuộc hẹn, cuối cùng tôi cũng chốt được buổi gặp trao đổi với ông Phạm Hữu Sơn, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải - CTCP (TEDI) vào chiều muộn một ngày giữa tháng 1/2026, khi không khí náo nức chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV đã tràn khắp phố phường Hà Nội.

Đã gần 19h tối, nhưng khu liên cơ gồm 3 dãy nhà cao tầng, nơi gần 1.000 kỹ sư của Tổng công ty đang làm việc tại số 297 - Tôn Đức Thắng (Hà Nội) vẫn sáng rực ánh điện. Nhiều kỹ sư ở các công ty thành viên tư vấn đường bộ, đường sắt vẫn còn cặm cụi, mải miết bên những chiếc máy tính chuyên dụng, chạy đua tiến độ để kịp hoàn thành những đồ án lớn trong lĩnh vực hạ tầng giao thông.

Bản thân ông Sơn cũng vừa kết thúc cuộc họp marathon kéo dài từ cuối giờ trưa với những chuyên gia đầu ngành của TEDI và Systra (Cộng hòa Pháp) để rà soát lần cuối Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh trước khi trình cơ quan có thẩm quyền tổ chức thẩm định.

Tuy nhiên, trên khuôn mặt của vị chủ tịch năm nay đã ngoài 60 tuổi của đơn vị tư vấn “anh cả đỏ” trong lĩnh vực tư vấn lập dự án, tư vấn thiết kế các công trình hạ tầng giao thông tại Việt Nam vẫn ánh lên sự mãn nguyện, giống như một lão nông tri điền vừa cày xong một thửa ruộng cạn.

Cơ cấu nguồn vốn từ nguồn lực tư nhân dần chiếm tỷ trọng cao hơn nguồn vốn nhà nước, thậm chí nhiều Dự án quy mô lớn được thực hiện bằng 100% vốn đầu tư tư nhân, thể hiện sự đúng đắn của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.

- Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh

Sự mãn nguyện của ông Phạm Hữu Sơn không chỉ đến từ việc đơn vị vừa trải qua một năm “đại thắng” với doanh thu năm 2025 tăng đột biến lên tới hơn 1.600 tỷ đồng (năm 2024 là 1.100 tỷ đồng), tương đương quy mô của một đơn vị tư vấn lớn trên thế giới, mà còn bởi TEDI đã liên tiếp hoàn thành hàng loạt những “việc lớn, việc khó” với tiến độ kỷ lục.

Đó là việc hoàn thành khảo sát, thiết kế những công trình cầu dây văng khẩu độ lớn, có yêu cầu kỹ thuật cao, điều kiện địa hình, địa chất - thủy văn phức tạp… vốn nhiều năm trước thường do các nhà thầu tư vấn Nhật Bản, châu Âu đảm nhận như: cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2, cầu Cát Lái, đường và cầu kết nối Cần Giờ - Vũng Tàu…

Những công trình cầu có quy mô và độ khó tương tự như cầu Mỹ Thuận 2 trên cao tốc Bắc - Nam đã được các kỹ sư Việt Nam làm chủ thuần thục với tiến độ kỷ lục trong vòng chưa tới 6 tháng, với các giải pháp kỹ thuật được xây dựng trên cơ sở tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành, đồng thời chú trọng yếu tố phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và hài hòa với cảnh quan đô thị - sinh thái khu vực.

Trong số này, các công trình như cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2, cầu Cát Lái đều đã được nhà đầu tư tư nhân và các nhà thầu xây dựng trong nước khởi công vào giữa tháng 1/2026 để chào mừng Đại hội lần thứ XIV của Đảng, mang theo kỳ vọng sớm trở thành động lực tăng trưởng mới và trở thành những biểu tượng kiến trúc đặc sắc cho TP.HCM và cả vùng đầu tàu kinh tế Đông Nam Bộ.

“Không chỉ là thước đo cho sự lớn mạnh của đội ngũ kỹ sư tư vấn và nhà thầu Việt Nam, mà còn thể hiện sự sẵn sàng gánh vác, đảm nhận sứ mạng kết nối, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của các nhà đầu tư trong nước”, ông Phạm Hữu Sơn chia sẻ.

Tuy nhiên, dấu ấn nổi bật nhất của TEDI trong năm 2025, theo ông Phạm Hữu Sơn, là việc hoàn thành công tác nghiên cứu, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh có tổng mức đầu tư hơn 6 tỷ USD cho Tập đoàn Vingroup.

Cần phải nói thêm rằng, mặc dù chỉ được khởi động cách đây 8 tháng, nhưng tuyến đường sắt Hà Nội - Quảng Ninh - công trình đường sắt tốc độ cao dài 120 km, có vận tốc thiết kế 350 km/h đầu tiên tại Việt Nam, đã cơ bản đạt đến bước nghiên cứu khả thi.

Cũng tại Dự án này, liên danh tư vấn Việt - Pháp (Systra) do TEDI đứng đầu chỉ mất đúng 4 tháng để vừa hoàn thành Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, vừa hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi, với đề xuất rất đáng chú ý là hệ thống thông tin tín hiệu, toa xe của tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh sẽ áp dụng tiêu chuẩn châu Âu.

“Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đã được tư vấn thiết kế trình chủ đầu tư thẩm định nội bộ, trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt trong quý I/2026. Trong quá trình làm việc, chúng tôi nhận thấy cả nhà đầu tư và chính quyền tỉnh Quảng Ninh đều rất quyết tâm với mục tiêu khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao đầu tiên tại Việt Nam vào quý II/2026 nhằm tạo bước đột phá về vận chuyển hành khách trên hành lang vận tải sôi động Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh”, Chủ tịch TEDI chia sẻ.

Tự chủ để hùng cường

Được biết, TEDI cũng chính là đơn vị đứng đầu liên danh tư vấn được Bộ Giao thông - Vận tải (cũ) lựa chọn lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam từ cuối năm 2016.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đã được các lãnh đạo, kỹ sư TEDI tư duy, trăn trở ngay từ năm 2002 khi được giao nghiên cứu lập Quy hoạch phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam đến năm 2020.

Trong cuộc “trường chinh” vô tiền khoáng hậu này, người của TEDI và các đối tác trong nước không chỉ vượt sông, vượt núi để tìm hướng tuyến tối ưu nhất, mà còn là những cuộc “tầm sư”, học hỏi kiến thức mới nhất về đường sắt tốc độ cao.

Chính những kiến thức tích lũy từ hàng chục năm trước về đường sắt tốc độ cao, cùng việc kết hợp với các chuyên gia quốc tế hàng đầu trong lĩnh vực này, là nền tảng giúp TEDI được các nhà đầu tư trong nước có chung khát vọng “tự chủ để hùng cường” giao khảo sát, nghiên cứu các tuyến đường sắt tốc độ cao có cự ly ngắn và trung bình như: Hà Nội - Quảng Ninh, Bến Thành - Cần Giờ.

Đó cũng là bước chuẩn bị, chạy đà quan trọng để tham gia vào các dự án đường sắt có quy mô lớn hơn dự kiến được đồng loạt triển khai trong 1 - 2 năm tới.

Trong giai đoạn cuối của nhiệm kỳ 2021 - 2025, ngoài bước nước rút chưa từng có tiền lệ để hoàn thành và vượt mục tiêu 3.000 km đường cao tốc, lĩnh vực đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông còn chứng kiến tốc độ thần tốc trong việc hoàn thiện chuẩn bị đầu tư các công trình có quy mô vốn lớn, tác động lan tỏa cao như: sân bay Gia Bình; Đại lộ trục cảnh quan sông Hồng; tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; sân bay Long Thành giai đoạn II; các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội - TP.HCM…

“Việc các đại dự án hoàn tất quá trình chuẩn bị để triển khai trên thực địa với nhiều cơ chế, chính sách có tính đột phá cao là phong vũ biểu chính xác nhất cho sự bùng nổ trong hoạt động đầu tư hạ tầng giao thông giai đoạn 2026 - 2030, một trong những yếu tố động lực giúp đất nước duy trì tốc độ tăng trưởng 2 con số theo đúng Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV”, ông Phạm Hữu Sơn nhận định.

Một điểm rất đặc biệt khác tại các đại dự án vừa được khởi công hoặc sẽ khởi công trong năm 2026 là cơ cấu nguồn vốn từ nguồn lực tư nhân tại các dự án này rất cao, trong đó Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh được thực hiện chủ yếu bằng nguồn vốn do nhà đầu tư huy động.

Điều này thể hiện sự đúng đắn của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân trong lĩnh vực phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, hạ tầng đô thị, đặc biệt là trong đầu tư kết cấu hạ tầng đường sắt - lĩnh vực được đánh giá là mũi đột phá chủ lực của ngành xây dựng với nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi chưa từng có tiền lệ.

Ông Nguyễn Danh Huy, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, phần lớn các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt vừa được đưa vào Luật Đường sắt (sửa đổi) được đánh giá là “khoán 10” trong xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt, trên thực tế đã bám rất sát tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân…

“Đây là điểm tựa quan trọng để kích hoạt làn sóng đầu tư vào hạ tầng đường sắt - lĩnh vực sẽ đóng vai trò mũi đột phá chủ công về vận tải hành khách, hàng hóa với khối lượng lớn, tốc độ cao, an toàn trong 5-10 năm tới”, ông Nguyễn Danh Huy chia sẻ.