Mới đây, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Viên chức (sửa đổi) gồm 6 chương, 43 điều. Một trong những nội dung được quan tâm là quy định mới về đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức và cách sử dụng kết quả đánh giá trong quản lý nhân sự khu vực sự nghiệp công lập.

Theo luật mới, việc đánh giá viên chức được thực hiện định kỳ hằng năm, căn cứ vào kết quả theo dõi, đánh giá thực hiện nhiệm vụ và quy chế đánh giá của từng đơn vị. 

Viên chức được xếp loại theo bốn mức: hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, hoàn thành tốt nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ và không hoàn thành nhiệm vụ. Kết quả xếp loại phải được thông báo trực tiếp đến cá nhân, công khai trong đơn vị và lưu vào hồ sơ viên chức.

Ảnh minh hoạ.

Đối với những đơn vị sự nghiệp công lập có quy định riêng về đánh giá, luật yêu cầu phải quy đổi tương ứng với bốn mức xếp loại chung nêu trên, bảo đảm thống nhất trong áp dụng và làm căn cứ quản lý.

Luật Viên chức (sửa đổi) quy định rõ, kết quả xếp loại chất lượng viên chức là căn cứ để cấp có thẩm quyền quyết định nhiều nội dung quan trọng như đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, điều động, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại; thực hiện chế độ tiền lương, chính sách đãi ngộ; xét khen thưởng, thu nhập tăng thêm và tiền thưởng theo quy định.

Theo Luật Viên chức năm 2010, đơn vị sự nghiệp công lập chỉ được đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc trong trường hợp viên chức có hai năm liên tiếp bị xếp loại chất lượng ở mức không hoàn thành nhiệm vụ, hoặc rơi vào một số trường hợp đặc biệt như bị buộc thôi việc, không đạt yêu cầu sau thời gian tập sự.

Quy định này trên thực tế bị đánh giá là thiếu linh hoạt, làm giảm hiệu lực của công tác đánh giá, bởi ngay cả khi viên chức không đáp ứng yêu cầu công việc, đơn vị vẫn phải chờ đủ hai năm mới có thể xử lý.

Luật Viên chức (sửa đổi) đã thay đổi cách tiếp cận. Theo quy định mới, khi viên chức không hoàn thành nhiệm vụ hoặc không đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm, cấp có thẩm quyền được xem xét bố trí vào vị trí việc làm phù hợp ở trình độ thấp hơn hoặc cho thôi việc. Việc xử lý không còn phụ thuộc vào điều kiện hai năm liên tiếp như trước.

Bên cạnh trường hợp viên chức bị xử lý kỷ luật bằng hình thức buộc thôi việc, luật bổ sung rõ căn cứ chấm dứt hợp đồng đối với viên chức bị xếp loại chất lượng ở mức không hoàn thành nhiệm vụ vì lý do chuyên môn, nghiệp vụ hoặc không đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm. 

Ngoài ra, hợp đồng cũng có thể chấm dứt trong các trường hợp khác theo quy định của pháp luật chuyên ngành hoặc theo thỏa thuận giữa các bên.

Việc làm rõ các căn cứ này giúp hạn chế sự tùy tiện trong chấm dứt hợp đồng, đồng thời tăng tính ràng buộc trách nhiệm đối với viên chức trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Theo đánh giá của nhiều ý kiến chuyên môn, quy định mới về cho thôi việc đối với viên chức không hoàn thành nhiệm vụ thể hiện rõ định hướng nâng cao kỷ cương, kỷ luật hành chính trong khu vực sự nghiệp công lập. Khi kết quả đánh giá gắn trực tiếp với vị trí việc làm và khả năng tiếp tục làm việc, viên chức buộc phải nâng cao chất lượng thực thi nhiệm vụ, thay vì tâm lý an toàn như trước.

Luật Viên chức (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Từ thời điểm này, việc đánh giá, xếp loại và xử lý viên chức không hoàn thành nhiệm vụ sẽ được thực hiện theo khung pháp lý mới, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực sự nghiệp công lập trong giai đoạn cải cách bộ máy hiện nay.