Riêng giai đoạn 2022-2024, mỗi năm có trên 1.000 ca ghép tạng được thực hiện tại 31 bệnh viện trên cả nước, đưa Việt Nam trở thành quốc gia dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về số lượng ghép tạng.

Các đại biểu tham dự Hội nghị.

Hiện Việt Nam đã thực hiện thành công 6 loại tạng, trong đó ghép thận chiếm số lượng lớn nhất với 8.904 ca, tiếp theo là ghép gan 754 ca, 126 ca ghép tim, 13 ca ghép phổi, 3 ca ghép chi trên, 2 ca ghép ruột cùng hàng trăm ca ghép mô như ghép giác mạc, ghép da, tế bào gốc. Năm 2025, Việt Nam lập kỷ lục khi thực hiện ghép tim - phổi cùng lúc lần đầu tiên.

Hội nghị Quốc tế về Hiến, Ghép tạng Việt Nam năm 2026 vừa diễn ra đã đóng góp các luận cứ khoa học và thực tiễn quan trọng, hỗ trợ hoạch định chính sách, hoàn thiện mô hình tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động hiến, ghép tạng tại Việt Nam, đặc biệt là xây dựng hệ thống hiến tạng đủ mạnh. 

GS-TS.Phạm Gia Khánh, Chủ tịch Hội Ghép tạng Việt Nam khẳng định, chúng ta đã làm chủ kỹ thuật ghép cả 6 loại tạng. Với các tạng phổ biến như thận, gan và tim, Việt Nam áp dụng hầu hết các kỹ thuật phức tạp theo chuẩn quốc tế.

Riêng ghép gan, một trong những phẫu thuật khó nhất đã triển khai thành công ghép cho trẻ dưới 1 tuổi, người cao tuổi, ghép không cùng nhóm máu, ghép trong suy gan cấp, phẫu thuật nội soi và kỹ thuật chia gan.

Tỷ lệ sống còn sau 1 năm ở bệnh nhân ghép thận khoảng 90-95%, ghép gan 80-90%, ghép tim 85-90%. Phần lớn bệnh nhân hòa hợp miễn dịch tốt, trở lại cuộc sống bình thường, đi học, đi làm, hạn chế nhập viện tái diễn.

Nhiều trường hợp ghép thận vẫn duy trì chức năng 25-30 năm, thậm chí có người mang thai và sinh con mà không cần lọc máu. Nhiều bệnh nhân được ghép từ năm 1992 sống đến 30 năm trước khi phải ghép lại, minh chứng y học Việt Nam đã làm chủ kỹ thuật hiện đại, mở ra cơ hội sống lâu dài cho bệnh nhân suy tạng cuối.

Còn theo TS.Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, sau khi Thủ tướng phát động phong trào vận động hiến mô, tạng toàn xã hội, lĩnh vực ghép tạng đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Tốc độ phát triển trong hai năm gần đây thể hiện qua số ca hiến, số ca ghép và sự đa dạng từ ghép đơn tạng đến đa tạng.

Điểm nhấn quan trọng là Việt Nam đã làm chủ nhiều kỹ thuật khó, từ lấy tạng đến ghép tạng, bao gồm cả các khối tạng phức hợp.

TS.Hà Anh Đức nhấn mạnh, kết quả này đến từ nỗ lực bền bỉ của đội ngũ y bác sỹ, các trung tâm ghép tạng và cơ sở y tế trên cả nước. Trong thời gian tới, nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ chế vận hành, đồng thời mở rộng và cấp phép thêm các đơn vị đủ điều kiện tham gia hiến, lấy và ghép tạng.

So với khu vực và thế giới, Việt Nam vẫn còn khoảng cách, nhất là so với Thái Lan, Pháp hay Tây Ban Nha. Tại Việt Nam, công tác vận động hiến tạng vẫn còn nhiều rào cản về nhận thức, pháp lý và tổ chức. Hội nghị lần này là cơ hội học hỏi kinh nghiệm quốc tế, làm cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện Dự thảo Luật sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người, dự kiến trình Quốc hội tháng 10/2026.

Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác hiến, ghép tạng theo GS-TS.Ngô Quý Châu, Phó Giám đốc chuyên môn Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, hiến, lấy và ghép tạng là lĩnh vực y học chuyên sâu, liên ngành, bao trùm toàn bộ chuỗi từ tuyên truyền, vận động hiến tạng, điều phối, phân bổ tạng đến phẫu thuật và theo dõi lâu dài. Việt Nam đạt nhiều kết quả nhưng vẫn cần nâng cao hiệu quả điều phối, phát triển nguồn tạng bền vững, đảm bảo công bằng, minh bạch.

Còn PGS-TS.Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người thì nói rằng, những thành tựu về kỹ thuật ghép tạng rất đáng tự hào, nhưng chương trình ghép tạng bền vững không thể thiếu hệ thống hiến tạng mạnh mẽ, tổ chức bài bản và đầu tư đúng mức. Xã hội thường chú ý ca ghép thành công, trong khi hiến tạng chưa nhận được sự quan tâm tương xứng.

PGS.Hệ nhấn mạnh, nhiều khâu then chốt như phát hiện người chết não tiềm năng hiến, tư vấn và chăm sóc gia đình, điều phối hệ thống hiện chưa có cơ chế tài chính chi trả rõ ràng. Nếu chỉ tập trung ghép mà không đầu tư hiến, hệ thống sẽ mất cân bằng, giảm công bằng và cơ hội tiếp cận ghép tạng của người bệnh.

Ở một góc nhìn khác, TS.Phạm Gia Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia khẳng định, ngành hiến, ghép tạng không thể chỉ dựa vào tạng từ người sống mà cần chuyển trọng tâm sang phát triển hiến tạng từ người chết não và ngừng tuần hoàn.

Hiện cả nước mới có 31 cơ sở đủ điều kiện ghép tạng, chủ yếu tại bệnh viện tuyến Trung ương và một số bệnh viện công lập lớn. Con số này chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng gia tăng của bệnh nhân suy tạng cuối, nhiều bệnh viện thường xuyên quá tải, thời gian chờ ghép kéo dài, khiến không ít bệnh nhân suy kiệt hoặc tử vong trước khi có tạng phù hợp.

Trong bối cảnh này, việc mở rộng mạng lưới các bệnh viện tham gia hiến - ghép tạng là cấp thiết. PGS.TS Đồng Văn Hệ nhận định, sự tham gia của các bệnh viện tư nhân được đầu tư bài bản, tuân thủ quy định pháp luật và chịu quản lý chặt chẽ của Bộ Y tế sẽ góp phần giảm áp lực cho bệnh viện công, nâng cao chất lượng điều trị, đồng thời thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc của y học rằng trao đi sự sống để nối dài sự sống.