Dệt may, giày dép áp lực, điện tử “dễ thở”

Từ ngày 24/7/2026, Mỹ chính thức áp dụng thuế nhập khẩu bổ sung theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 đối với hàng hóa từ 60 nền kinh tế. Theo đó, hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ chịu mức thuế bổ sung 12,5%, trong khi 17 nền kinh tế chịu mức thuế 10%.

Mức thuế mới nhìn chung nằm trong dự liệu của nhiều ngành xuất khẩu chủ lực. Tuy nhiên, chính sách này sẽ làm giảm lợi thế cạnh tranh về giá của hàng hóa Việt Nam, nhất là khi so sánh với các đối thủ được hưởng mức thuế thấp hơn.

Theo đánh giá của CTCP Chứng khoán Mirae Asset, việc Việt Nam chịu mức thuế 12,5% khiến chi phí xuất khẩu sang Mỹ tăng thêm 2,5 điểm phần trăm so với nhóm các nước ASEAN chỉ chịu thuế 10%, qua đó làm suy giảm lợi thế cạnh tranh về giá. Tuy nhiên, mức độ tác động giữa các ngành không giống nhau và chưa làm thay đổi cấu trúc xuất khẩu của Việt Nam nhờ hệ thống miễn trừ diện rộng (Annex A).

Theo Mirae Asset, tác động tiêu cực đối với triển vọng xuất khẩu và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam không quá lớn, bởi nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực sang Mỹ như thiết bị điện và điện tử công nghệ cao được loại trừ khỏi danh sách áp thuế. Việc được miễn trừ giúp các tập đoàn như Samsung, Foxconn tiếp tục duy trì chuỗi cung ứng, đồng thời thúc đẩy dòng vốn FDI công nghệ vào Việt Nam theo chiến lược "China+1".

Trong khi đó, ngành dệt may và da giày chịu áp lực lớn do biên lợi nhuận vốn chỉ dao động từ 3 - 10%, nay phải gánh thêm chi phí thuế. Đáng chú ý, Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của cả hai ngành.

Số liệu xuất khẩu cho thấy mức độ phụ thuộc khá lớn vào thị trường này. Năm ngoái, xuất khẩu dệt may đạt 46,3 tỷ USD, riêng thị trường Mỹ chiếm gần 18 tỷ USD. Ngành da giày đạt kim ngạch 29 tỷ USD, trong đó xuất khẩu sang Mỹ hơn 11 tỷ USD.

"Việc mất lợi thế cạnh tranh so với các đối thủ như Bangladesh hay Indonesia làm gia tăng nguy cơ dịch chuyển đơn hàng gia công, đồng thời khiến các thương hiệu quốc tế như Nike, Adidas tiếp tục siết chặt chi phí đối với doanh nghiệp Việt Nam", Mirae Asset nhận định. Ngành gỗ và sản phẩm gỗ cũng chịu áp lực khi phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ. Việc mức thuế tăng từ 10% tạm thời trong giai đoạn đầu năm lên 12,5% sẽ khiến doanh nghiệp gặp thêm khó khăn. Ông Ngô Sỹ Hoài, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho rằng, thuế tăng làm suy giảm lợi thế về giá của sản phẩm. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn đối mặt với nguy cơ bị khách hàng gây sức ép giảm giá, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh.

Đối với thủy sản, tác động cũng không tích cực khi thuế theo Điều 301 cộng dồn với thuế chống bán phá giá đối với cá tra và tôm xuất khẩu sang Mỹ, trong khi các đối thủ cạnh tranh như Ấn Độ và Ecuador chỉ chịu mức thuế 10%.

Chiến lược thích ứng duy trì lợi thế cạnh tranh

Trong bối cảnh chính sách thuế quan mới tạo thêm áp lực, việc chủ động xây dựng chiến lược thích ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh trở thành yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp. Nhờ duy trì vị thế là một trong những nguồn cung dệt may quan trọng của thị trường Mỹ, ngành dệt may vẫn kỳ vọng hoàn thành mục tiêu xuất khẩu trong những tháng cuối năm thông qua việc chủ động đàm phán với đối tác, chia sẻ chi phí và duy trì chuỗi cung ứng ổn định. Thực tế, Việt Nam đã trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, cung cấp cho thị trường Mỹ nhiều nhóm hàng chủ lực như điện tử, dệt may, da giày, gỗ, nông, lâm, thủy sản. Dù thuế quan và các rào cản thương mại mới có thể làm gia tăng chi phí, ảnh hưởng đến biên lợi nhuận và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong ngắn hạn, song khó có thể làm thay đổi vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Năng lực sản xuất, khả năng đáp ứng các đơn hàng quy mô lớn, cùng mạng lưới 17 FTA và môi trường đầu tư ổn định vẫn là những lợi thế quan trọng giúp Việt Nam tiếp tục thu hút đơn hàng và duy trì mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số.