Thông tin từ Bộ Y tế cho biết, tình hình bệnh truyền nhiễm trên thế giới tiếp tục phức tạp, trong đó có các bệnh mới nổi và tái nổi.

Đáng chú ý, Ấn Độ và Bangladesh gần đây ghi nhận các diễn biến liên quan virus Nipah, tác nhân được xếp vào nhóm có khả năng gây dịch nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao, có thể lây từ động vật sang người và có nguy cơ lây truyền trong cơ sở y tế nếu kiểm soát nhiễm khuẩn không nghiêm ngặt.

PGS-TS.Nguyễn Thị Liên Hương - Thứ trưởng Bộ Y tế kiểm tra công tác phòng chống dịch do virus Nipah tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài (Hà Nội). Ảnh: Trần Minh

Theo thông tin Bộ Y tế cập nhật, ngày 4/2/2026, Bộ Y tế Ấn Độ họp với WHO về 2 trường hợp mắc virus Nipah tại nước này, đều là nhân viên y tế. Trường hợp lây nhiễm được nhận định có thể xảy ra trong quá trình cấp cứu một bệnh nhân nghi mắc bằng biện pháp hà hơi thổi ngạt. Phía Ấn Độ sau đó tuyên bố kiểm soát ổ dịch và không ghi nhận thêm ca mới.

Cũng trong chuỗi thông tin cảnh báo, Bangladesh báo cáo một ca tử vong do Nipah ngày 3/2/2026. Bệnh nhân nữ 45 tuổi, không đi lại trong và ngoài nước, song có tiền sử sử dụng nhựa cây chà là tươi nhiều lần trước thời điểm khởi phát.

Bộ Y tế dẫn số liệu cho thấy từ năm 2001 đến nay, Bangladesh ghi nhận 348 ca mắc, trong đó 250 ca tử vong, tương ứng tỷ lệ tử vong 72%. Gần một nửa số ca nhiễm liên quan việc sử dụng nhựa chà là tươi hoặc lên men, nguồn thực phẩm dễ nhiễm virus từ dơi ăn quả. WHO đánh giá nguy cơ lây lan quốc tế ở mức thấp do các ổ dịch thường nhỏ và chưa ghi nhận lây lan xuyên biên giới.

Ngày 14/2/2026, Bộ Y tế cho biết Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc hoặc nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah. Tuy nhiên trong bối cảnh toàn cầu hóa, di chuyển quốc tế gia tăng, nguy cơ xâm nhập các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm luôn tồn tại.

Bộ Y tế cũng lưu ý bệnh do virus Nipah được xếp vào bệnh truyền nhiễm nhóm A, có tiềm năng gây đại dịch và nằm trong danh sách ưu tiên của WHO.

Trước nguy cơ tiềm ẩn, Bộ Y tế đã ban hành nhiều công văn chỉ đạo tăng cường giám sát và chuẩn bị sẵn sàng ứng phó. Các địa phương được yêu cầu chủ động giám sát tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, đồng thời chuẩn bị năng lực xét nghiệm, chẩn đoán, điều trị nhằm đáp ứng nếu xuất hiện ca bệnh.

Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur TP.HCM sẵn sàng xét nghiệm Realtime PCR và giải trình tự gene để xác định virus Nipah. Các viện đầu ngành về dịch tễ, ký sinh trùng, côn trùng được phân công hỗ trợ chuyên môn cho địa phương trong trường hợp cần thiết.

Bộ Y tế cho biết trong hai tuần đầu tháng 2/2026, các đoàn công tác đã kiểm tra, giám sát công tác phòng chống dịch tại nhiều cửa khẩu quốc tế, đồng thời tổ chức hội nghị tập huấn giám sát và phòng chống bệnh Nipah cho các trung tâm kiểm dịch y tế quốc tế và CDC các tỉnh phía Bắc.

Song song đó, Bộ Y tế tăng cường phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong giám sát dịch bệnh lây từ động vật sang người, tập trung các bệnh liên quan dơi ăn quả, nhóm động vật mang virus Nipah đã được xác định tại nhiều quốc gia.

Bộ Y tế cảnh báo dù chưa có ca bệnh Nipah tại Việt Nam, bài học từ đại dịch Covid 19 cho thấy sự chủ quan có thể trả giá đắt. Virus Nipah chưa có vắc-xin và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, vì vậy phòng bệnh vẫn là biện pháp then chốt.

Ngành y tế khuyến cáo người dân không sử dụng thực phẩm có nguy cơ nhiễm bệnh từ động vật hoang dã; tuân thủ các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở y tế; khai báo y tế trung thực nếu có yếu tố dịch tễ liên quan vùng có dịch. Các cơ sở y tế được lưu ý tăng cường bảo hộ trong xử trí cấp cứu hô hấp nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo.

Bộ Y tế nhận định dịch bệnh do virus Nipah có thể không bùng lên rầm rộ như các đại dịch lớn, song tỷ lệ tử vong cao và khả năng lây truyền trong môi trường chăm sóc y tế khiến đây vẫn là mối nguy cần theo dõi sát. Sự chuẩn bị của hệ thống y tế cùng ý thức cảnh giác của cộng đồng được xác định là hàng rào quan trọng để bảo vệ đất nước trước nguy cơ dịch bệnh nguy hiểm.