Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế vừa có văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc cảnh báo thuốc tiêm điều trị dự phòng trước phơi nhiễm với HIV có tên thương mại là YEZTUGO chưa được cấp phép lưu hành tại Việt Nam.

Ảnh minh họa.

Theo Cục Phòng bệnh, đơn vị đã nhận được thông tin từ các phương tiện truyền thông về việc phát hiện trường hợp rao bán và sử dụng thuốc tiêm điều trị dự phòng trước phơi nhiễm với HIV nghi là hàng giả, mang tên thương mại YEZTUGO (lenacapavir), thông qua các nền tảng mạng xã hội.

Sản phẩm này chưa được Bộ Y tế cấp phép lưu hành tại Việt Nam, không rõ nguồn gốc xuất xứ, tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe người sử dụng.

Để bảo đảm an toàn cho người dân và tăng cường quản lý các hoạt động liên quan đến thuốc dự phòng trước phơi nhiễm HIV, Cục Phòng bệnh đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát, kiểm tra các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và cơ sở kinh doanh dược trên địa bàn nhằm phát hiện, xử lý kịp thời việc buôn bán, sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, chưa được cấp phép lưu hành.

Cùng với đó, các địa phương cần tăng cường truyền thông, cảnh báo đến người dân và các cơ sở y tế về nguy cơ khi sử dụng thuốc giả, thuốc chưa được cấp phép; đồng thời chỉ đạo các cơ sở y tế thực hiện nghiêm quy định về kê đơn và sử dụng thuốc điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV, bảo đảm chỉ sử dụng thuốc đã được Bộ Y tế cấp phép và có nguồn gốc rõ ràng.

Việc kê đơn, chỉ định và theo dõi điều trị phải tuân thủ theo Quyết định số 5968/QĐ-BYT ngày 31/12/2021 của Bộ trưởng Bộ Y tế về hướng dẫn điều trị và chăm sóc HIV/AIDS cùng các văn bản liên quan.

Trước đó, cuối tháng 3/2026, Cục Quản lý Dược cũng đã có văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố cảnh báo về thuốc giả và thuốc lưu hành trái phép liên quan đến sản phẩm YEZTUGO.

Theo Cục Quản lý Dược, qua tra cứu trên hệ thống dịch vụ công, cơ quan này chưa cấp giấy đăng ký lưu hành cho sản phẩm YEZTUGO (lenacapavir) injection 463,5 mg/1,5 mL (309 mg/mL) cũng như chưa có thuốc nào cùng tên được phép lưu hành tại Việt Nam.

Cục Quản lý Dược đề nghị các Sở Y tế thông báo tới các cơ sở kinh doanh, sử dụng thuốc và người dân không mua, bán hoặc sử dụng sản phẩm này, đồng thời kịp thời báo cáo các dấu hiệu nghi ngờ liên quan đến thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc cho cơ quan chức năng để xử lý.

Thuốc chữa bệnh là mặt hàng đặc biệt, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người. Do đó, mọi hoạt động liên quan đến sản xuất, kinh doanh, buôn bán và sử dụng thuốc đều phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Dược và các quy định pháp luật liên quan. Hành vi sản xuất, buôn bán thuốc giả là hành vi bị nghiêm cấm và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, với mức án cao nhất có thể lên tới tử hình, tùy theo mức độ vi phạm.

Trước vấn nạn thuốc giả đang diễn ra, Bộ Y tế đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, Bộ Công thương, Cục Hải quan và các địa phương nhằm siết chặt quản lý, kiểm tra, kiểm soát và xử lý nghiêm vi phạm.

Theo TS.Tạ Mạnh Hùng, Phó cục trưởng Cục Quản lý dược, một trong những nguyên nhân chính khiến tình trạng thuốc giả vẫn tồn tại là do chế tài xử phạt còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe.

Có trường hợp thuốc giả trị giá vài trăm nghìn đồng nhưng mức phạt chỉ từ một đến vài triệu đồng. Ông nhấn mạnh cần nâng cao chế tài xử phạt và đẩy mạnh phối hợp giữa các cơ quan pháp luật để truy vết và triệt phá tận gốc các đường dây sản xuất, buôn bán thuốc giả.

Bộ Y tế cũng đang thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ trong Chỉ thị số 17/CT-TTg, năm 2018 và các công điện liên quan đến việc đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và sản xuất, kinh doanh hàng giả trong lĩnh vực dược phẩm. Bộ cũng đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra các cơ sở sản xuất, phân phối, đặc biệt tập trung vào các kênh thương mại điện tử.

Cùng với đó, Bộ Y tế đang xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thuốc được cấp phép lưu hành, cho phép người dân và cơ sở kinh doanh truy xuất nguồn gốc thuốc một cách dễ dàng. Tuy nhiên, hiện tại, nhiều cơ sở kiểm nghiệm tại các tỉnh vẫn đang thiếu trang thiết bị, dẫn đến việc khoảng 30% hoạt chất trong thuốc chưa thể kiểm nghiệm.

Để khắc phục, Bộ Y tế đã chỉ đạo các trung tâm kiểm nghiệm đầu tư máy móc hiện đại và khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, tem chống giả trên sản phẩm.

Tại Hội thảo chuyên đề về chống thuốc giả, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã đánh giá cao tính thời sự và ý nghĩa thực tiễn của sự kiện, đồng thời đề nghị các chuyên gia tập trung thảo luận vào hai vấn đề then chốt: hệ thống pháp luật và tổ chức thực hiện.

Theo ông, cần rà soát kỹ lưỡng các quy định pháp lý hiện hành để phát hiện các lỗ hổng, từ đó kịp thời bổ sung, hoàn thiện. Đồng thời, việc tổ chức thực hiện, từ thanh tra, kiểm tra đến xử lý vi phạm cũng cần rõ ràng, tránh chồng chéo và bỏ sót trách nhiệm.

Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của ứng dụng công nghệ trong quản lý dược phẩm. Trong khi nhiều quốc gia đã có thể truy xuất toàn bộ hành trình một viên thuốc chỉ bằng cú nhấp chuột, thì Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn đầu triển khai. Do đó, ngành y tế cần đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống thông tin minh bạch, dễ tra cứu cho người dân và cơ sở kinh doanh.