Quan hệ Mỹ - Trung đang rạn nứt nghiêm trọng khi cuộc chiến thương mại giữa hai nước không ngừng leo thang

Với động thái mới nhất, hai siêu cường kinh tế sẽ sớm đánh thuế nhập khẩu hàng hóa với tổng trị giá lên tới 260 tỷ USD. Việc Washington và Bắc Kinh tuyên bố thuế quan mới trong tuần này “đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong cuộc xung đột giữa hai nước và việc này sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu”, ông Louis Kuijs, lãnh đạo Bộ phận Kinh tế châu Á thuộc Công ty nghiên cứu Oxford Economics nhận định.

Cuối ngày 18/9, Chính phủ Trung Quốc tuyên bố, nước này sẽ đánh thuế đối với 60 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Mỹ ngay sau khi chính quyền của Tổng thống Donald Trump tuyên bố việc đánh thuế mới trị giá 200 tỷ USD đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ có hiệu lực từ ngày 24/9.

Trong lần đánh thuế nhập khẩu mới này của Mỹ, thuế suất ban đầu được ấn định là 10%, sau đó tăng lên 25% vào cuối năm nay, áp dụng đối với hàng ngàn sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc, từ lương thực, găng tay thể thao, tới thiết bị mạng và linh kiện, máy móc.

Trong khi đó, đại diện Chính phủ Trung Quốc cho biết, thuế quan mới của nước này đối với hàng nhập khẩu từ Mỹ được áp với mức 5% hoặc 10%, tùy sản phẩm và có hiệu lực cùng ngày Mỹ áp thuế với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Hơn 5.000 mặt hàng xuất khẩu của Mỹ sẽ bị ảnh hưởng, như thịt, nông sản, đồ uống có cồn, hóa chất, quần áo, máy móc, đồ nội thất và linh kiện ô tô.

Chiến tranh thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới leo thang đã tác động mạnh đến các công ty của hai nước. Với động thái mới nhất của Mỹ, khoảng một nửa sản phẩm của Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ sẽ bị ảnh hưởng.

Trung Quốc có thể làm gì tiếp theo?

Từ khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung leo thang từ đầu năm đến nay, Trung Quốc và Mỹ đã đánh thuế đối với hàng hóa của nhau với tổng trị giá 100 tỷ USD. Mỗi khi Mỹ tuyên bố đánh thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, ngay lập tức, Trung Quốc đưa ra biện pháp trả đũa với quy mô tương tự. Tuy nhiên, lựa chọn trả đũa tiếp theo của Trung Quốc sẽ khó khăn hơn nhiều.

Trong tuần này, Nhà Trắng đã cảnh báo, nếu Bắc Kinh trả đũa việc đánh thuế tiếp theo với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc có hiệu lực từ ngày 24/9, thì Mỹ sẽ đánh thuế tiếp với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc trị giá tới 267 tỷ USD. Điều đó có nghĩa là Mỹ đánh thuế với hầu như tất cả hàng hóa của Trung Quốc xuất sang Mỹ hằng năm (năm 2017, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Trung Quốc sang Mỹ là 506 tỷ USD).

Trong khi đó, “dư địa” để Trung Quốc đánh thuế trả đũa hạn chế hơn nhiều, bởi nước này chỉ nhập khẩu khoảng 130 tỷ USD hàng hóa từ Mỹ trong năm qua (theo số liệu của Chính phủ Mỹ).

“Trung Quốc không thể trả đũa tương xứng về giá trị trong vòng đánh thuế này. Do vậy, vấn đề then chốt đặt ra là, Trung Quốc có thể làm gì cho những bước tiếp theo?”, ông Mark Williams, nhà kinh tế trưởng tại Hãng nghiên cứu Capital Economics nêu vấn đề.

Quyết định rất khó khăn của Bắc Kinh

Các nhà phân tích cho rằng, sau khi không còn khả năng trả đũa bằng việc đánh thuế đối với hàng nhập khẩu từ Mỹ, Trung Quốc có thể sẽ nhắm vào các công ty chủ chốt của Mỹ đang kinh doanh tại Trung Quốc, như Apple, Boeing.

Theo một khảo sát mới công bố của hai hiệp hội doanh nghiệp Mỹ tại Trung Quốc, một số công ty Mỹ hoạt động tại Trung Quốc đã bị gây khó dễ, như bị hải quan “soi” kỹ hơn, thời gian thông quan bị trì hoãn…

Nhưng hiện còn chưa rõ, liệu chính quyền Trung Quốc có gây khó khăn theo hướng này trên quy mô rộng trong thời gian tới hay không, cùng với việc khuyến khích người tiêu dùng tẩy chay hàng Mỹ hoặc gây gián đoạn các nguồn cung cho công ty Mỹ.

Với việc leo thang căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc, nhiều công ty nước ngoài đã tính đến khả năng rút khỏi thị trường Trung Quốc để tránh gánh nặng thuế. Do đó, Trung Quốc đang kém sức hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài. Từ thực tế như vậy, nếu gây khó dễ cho công ty Mỹ, Trung Quốc sẽ đối mặt với rủi ro là môi trường đầu tư càng kém hấp dẫn hơn.

Ông Timothy Stratford thuộc Công ty luật Covington & Burling tại Bắc Kinh cho rằng, thật khó để Trung Quốc có thể đưa ra một quyết định chính sách về vấn đề này.