Các chuyên gia khuyến cáo, tiêm vắc-xin đầy đủ và tiêm nhắc đúng lịch vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để phòng căn bệnh nguy hiểm có tỷ lệ tử vong cao.

Những ngày gần đây, nhiều bệnh viện liên tiếp tiếp nhận các trường hợp mắc uốn ván nặng chỉ sau những vết thương rất nhỏ. Thực tế này cho thấy sự chủ quan trong xử trí vết thương và việc chưa tiêm phòng đầy đủ vẫn là nguyên nhân khiến nhiều người phải đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, các bác sỹ vừa điều trị cho một nam bệnh nhân 53 tuổi mắc uốn ván nặng sau khi bị hai vết xước ở bàn tay trong lúc vệ sinh chuồng gà.

Trong khi đó, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng tiếp nhận hai trường hợp nguy kịch. Một bệnh nhân mắc uốn ván sau khi bị gà mổ, trường hợp còn lại khởi phát bệnh từ một vết thương ở lòng bàn tay do ngã xe.

Vắc-xin uốn ván hoạt động bằng cách kích thích cơ thể tạo ra kháng thể chống lại độc tố của vi khuẩn.

Đáng chú ý là trường hợp cụ ông H.V.L. (94 tuổi, Hưng Yên). Sau khi bị gà mổ vào gót chân, gia đình chỉ rửa vết thương bằng nước sạch và theo dõi tại nhà vì cho rằng vết thương không đáng ngại. Vài ngày sau, người bệnh xuất hiện đau mỏi toàn thân, cứng cổ, khó há miệng và dễ sặc khi ăn uống.

Khi nhập viện, bệnh nhân đã trong tình trạng nguy kịch với biểu hiện da lạnh, vã mồ hôi, đờm dãi ứ đọng gây tắc đường thở và phải đặt nội khí quản trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Theo Ths.Trương Tư Thế Bảo, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, khi nhập viện, người bệnh bị gồng cứng toàn thân, tăng trương lực cơ mức độ nặng. Các bác sỹ chẩn đoán bệnh nhân mắc uốn ván toàn thể mức độ nặng với nguy cơ tử vong cao do tuổi cao và xuất hiện nhiều cơn co cứng kèm thắt nghẹn vùng ngực.

Uốn ván là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng vắc-xin. Các chuyên gia khuyến cáo, không chỉ trẻ em, phụ nữ mang thai mà mọi người đều cần được tiêm chủng đầy đủ và tiêm nhắc đúng lịch để duy trì khả năng bảo vệ trước căn bệnh có thể cướp đi tính mạng chỉ từ một vết thương nhỏ.

Chỉ một vết trầy xước, vết đâm do đinh gỉ, dụng cụ lao động hay tai nạn sinh hoạt cũng có thể trở thành "cửa ngõ" để vi khuẩn uốn ván xâm nhập cơ thể. Trong khi bệnh rất khó điều trị và có nguy cơ tử vong cao, tiêm vắc-xin vẫn là biện pháp phòng ngừa đặc hiệu, hiệu quả và tiết kiệm nhất.

Uốn ván là bệnh truyền nhiễm cấp tính do ngoại độc tố của vi khuẩn Clostridium tetani gây ra. Loại vi khuẩn này tồn tại phổ biến trong đất, bùn, phân động vật và môi trường tự nhiên. Khi cơ thể có vết thương hở, vi khuẩn có thể xâm nhập, phát triển và tiết độc tố gây tổn thương hệ thần kinh.

Người mắc uốn ván thường xuất hiện các triệu chứng như cứng hàm, khó nuốt, co cứng cơ, đau dữ dội, khó thở và có thể nhanh chóng rơi vào suy hô hấp, rối loạn huyết áp hoặc suy tim. Đây cũng là nguyên nhân khiến bệnh có tỷ lệ tử vong rất cao nếu không được điều trị kịp thời.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nhờ mở rộng tiêm chủng, số trẻ sơ sinh tử vong do uốn ván trên toàn cầu đã giảm khoảng 97%, từ gần 787.000 trường hợp năm 1988 xuống còn khoảng 25.000 trường hợp vào năm 2018. Kết quả này cho thấy hiệu quả rõ rệt của vắc-xin trong phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này.

Theo dược sỹ Nguyễn Tuấn Thịnh, Hệ thống Tiêm chủng Long Châu, vắc-xin uốn ván hoạt động bằng cách kích thích cơ thể tạo ra kháng thể chống lại độc tố của vi khuẩn. Nếu được tiêm đầy đủ và đúng lịch, hiệu quả phòng bệnh có thể đạt trên 95%.

Không chỉ bảo vệ người được tiêm, vắc-xin còn có ý nghĩa đặc biệt đối với phụ nữ mang thai. Kháng thể được tạo ra sau tiêm có thể truyền từ mẹ sang con, giúp phòng ngừa uốn ván sơ sinh và bảo vệ cả mẹ lẫn bé trong quá trình mang thai, sinh nở.

Tuy nhiên, miễn dịch do vắc-xin tạo ra không kéo dài suốt đời. Sau khoảng 10 năm, lượng kháng thể có thể suy giảm, vì vậy người dân cần tiêm nhắc lại theo khuyến cáo để duy trì khả năng bảo vệ.

Theo khuyến cáo của WHO và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), mọi người đều nên được tiêm phòng uốn ván. Trẻ em cần được tiêm theo lịch tiêm chủng. Người lớn chưa từng tiêm hoặc đã quá 10 năm kể từ mũi tiêm gần nhất nên chủ động tiêm bổ sung.

Ngoài ra, phụ nữ mang thai, người làm nông nghiệp, công nhân xây dựng hoặc những người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn và môi trường có nguy cơ cao cũng là các nhóm cần được ưu tiên tiêm phòng.

Trong trường hợp bị vết thương hở, đặc biệt là các vết thương do vật sắc nhọn, tai nạn lao động hoặc tai nạn giao thông, người dân cần đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và chỉ định tiêm vắc-xin hoặc huyết thanh kháng uốn ván nếu cần thiết.

Chuyên gia của Hệ thống Tiêm chủng Long Châu nhấn mạnh, mặc dù có thể phòng ngừa hiệu quả bằng vắc-xin nhưng uốn ván vẫn là căn bệnh rất khó điều trị khi đã khởi phát.

Chi phí tiêm phòng tương đối thấp, trong khi chi phí điều trị có thể lên tới hàng trăm triệu đồng nhưng vẫn không bảo đảm cứu sống người bệnh hoặc tránh được các biến chứng nặng. Do đó, việc chủ động tiêm phòng không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn góp phần giảm gánh nặng cho gia đình và hệ thống y tế.

Trước khi tiêm, người dân cần thông báo cho nhân viên y tế về tiền sử dị ứng, các lần tiêm trước, tình trạng sức khỏe hiện tại và các loại thuốc đang sử dụng để được tư vấn loại vắc-xin phù hợp.

Sau tiêm, nên ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để theo dõi các phản ứng sau tiêm và tiếp tục theo dõi sức khỏe tại nhà trong vài ngày tiếp theo. Các phản ứng thường gặp như đau tại chỗ tiêm, sưng nhẹ, sốt hoặc mệt mỏi thường sẽ tự hết sau một thời gian ngắn.

Chuyên gia lưu ý, việc ghi nhớ lịch tiêm và tiêm nhắc đúng thời điểm đóng vai trò quan trọng trong duy trì hiệu quả bảo vệ. Đừng chờ đến khi bị thương mới nghĩ đến tiêm vắc-xin, bởi khi đó nguy cơ nhiễm bệnh đã hiện hữu và việc xử trí sẽ phức tạp hơn nhiều.