Ngành điện chuẩn bị từ sớm, từ xa nhằm đảm bảo cấp điện an toàn, ổn định và liên tục cho tiêu dùng và sản xuất kinh doanh trong cao điểm nắng nóng.

Tiêu thụ điện lập đỉnh mới

Ngay từ đầu mùa khô (31/3/2026), hệ thống điện quốc gia đã ghi nhận một cột mốc lịch sử khi sản lượng điện tiêu thụ vượt mốc 1 tỷ kWh/ngày. Nhưng chỉ 1 tuần sau đó, mốc kỷ lục trên đã được phá vỡ khi sản lượng điện trên cả nước đã chạm mốc gần 1,1 tỷ kWh/ngày, tăng hơn 142 triệu kWh so với cùng kỳ 2025.

Nhưng 3 ngày gần đây, khi nhiệt độ tăng dần, ngày 13/5/2026 đã ghi nhận phụ tải ngày cao nhất từ đầu năm, khi sản lượng điện toàn quốc đạt 1,103 triệu kWh, xác lập kỷ lục mới của năm 2026, và tương đương 99,2% mức cao nhất năm 2025.

Sản lượng điện tiêu thụ miền Bắc đạt 510 triệu kWh, miền Trung đạt 107 triệu kWh, miền Nam đạt 486 triệu kWh, chiếm tỷ trọng lần lượt 46,2%; 9,7% và 44,1%. Riêng miền Trung và miền Nam xác lập kỷ lục mới của năm 2026, tương ứng bằng 93,1% và 106,9% so với kỷ lục của năm 2025.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia dự báo, từ nay đến cuối tháng 5, nắng nóng tăng nhiệt dần và lan rộng, khiến nhu cầu sử dụng điện tăng cao, tạo áp lực lớn về cung ứng điện.

Ở các tỉnh miền Bắc và các tỉnh miền Trung nắng nóng và nắng nóng gay gắt sẽ duy trì đến khoảng 16/5; từ sau ngày 16/5 nắng nóng ở miền Bắc, miền Trung tạm giảm, giai đoạn từ 17-21/5 miền Bắc, miền Trung nắng nóng tạm giảm,.

Giai đoạn từ sau ngày 21/5 Bắc Bộ và miền Trung có xu hướng nhiệt độ cao hơn trung bình và có thể sẽ xảy ra một đợt nắng nóng và nắng nóng gay gắt diện rộng vào những ngày còn lại của tháng 5.

Trong khi đó ở khu vực Nam Bộ sau nhiều ngày nóng kéo dài suốt từ đầu tháng 5 tới giờ, từ khoảng ngày 16/5 gió Tây Nam hoạt động, mưa dông sẽ xuất hiện nhiều và nóng có xu hướng giảm dần, nửa cuối tháng 5 Nam Bộ bước vào mùa mưa, số ngày nắng nóng sẽ ít đi.

Khi nắng nóng tăng nhiệt dần và lan rộng, khiến nhu cầu sử dụng điện tăng cao, tạo áp lực lớn về cung ứng điện.

Ông Phan Tử Lượng, Phó tổng giám đốc, Tổng thư ký Điện lực miền Bắc (EVNNPC) cho biết: “Ngành điện, đặc biệt là EVNNPC đang phải tính toán, cân nhắc rất kỹ để đảm bảo cân bằng cung cầu trong cung ứng điện cho miền Bắc trong cao điểm mùa nóng”.

Tăng trưởng phụ tải trong những năm gần đây, về công suất cực đại theo ông Lượng là xấp xỉ 11%, trong khi tăng trưởng GDP khoảng 7-8%, mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026-2030 của nước ta là 2 con số, thì tăng trưởng về hệ số đàn hồi cũng khoảng 1,3 – 1,5 lần GDP. Do vậy, tăng trưởng về điện tất yếu cũng rất cao, trên 2 con số.

“Năm 2026, theo dự báo của Trung tâm Khí tượng thủy văn quốc gia, chúng ta bước vào chu kỳ El Nino (tức mưa ít và nắng nóng nhiều hơn), mưa ít dẫn đến nước về hồ thủy điện sẽ ít hơn, và nắng nóng nhiều hơn kéo theo nhu cầu sử dụng điện cao hơn bình thường. Với miền Bắc, nhu cầu sử dụng điện sẽ tập trung vào các khung giờ cao điểm từ tháng 5 đến tháng 8”, ông Lượng nói.

EVNNPC tính toán, trong những tháng hè, cao điểm sử dụng điện rơi vào những chuỗi ngày nắng nóng nhất với khung giờ từ 12 – 15h chiều và từ 21 – 23h đêm, đây vốn là các khung giờ mà công suất cực đại của hệ thống điện tại miền Bắc cao nhất. Trong đó, cao nhất rơi vào 22h đêm do người dân tăng sử dụng các thiết bị làm mát, vì thế đây là khung giờ rất dễ xảy ra mất cân bằng cung cầu điện.

Để giải quyết bài toán này, ông Lượng cho biết, EVNNPC đã thực hiện bảo trì, bảo dưỡng toàn bộ lưới điện trước mùa nắng nóng cũng như là tất cả các dự án đầu tư xây dựng từ 110kV, đến trung áp, hạ áp cho các khu vực có nguy cơ xảy ra quá tải, đảm bảo hạ tầng lưới điện.

Nền kinh tế tiếp đà tăng trưởng cao, nhu cầu sử dụng điện ngày càng lớn, nhất là mùa nắng nóng, bên cạnh đảm bảo nguồn cung ứng từ ngành điện, các giải pháp tiết kiệm điện cần phải được triển khai đồng bộ từ mỗi gia đình, công sở, doanh nghiệp…

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, năm 2026, xác xuất xảy ra hiện tượng El Nino là tương đối cao, thậm chí sẽ xảy ra  “siêu El Nino”, đồng nghĩa kỷ lục về nhiệt độ có thể thiết lập trong thời gian tới.

Nắng nhiều thì mưa ít đi, lượng mưa cuối năm trên cả nước có xu hướng thiếu hụt, nhất là Bắc bộ, nơi có nhiều hồ chứa và thủy lợi thủy điện, đồng nghĩa  các hồ chứa này có khả năng thiếu nước.

Rõ ràng, sức ép về đảm bảo cung ứng đủ điện cho nền kinh tế càng lớn hơn bởi mục tiêu tăng trưởng kinh tế Chính phủ đặt ra cho giai đoạn 2026-2030 là 2 con số. Kèm theo thời tiết nắng nóng, “siêu El Nino”, chiến sự Trung Đông làm cho cung ứng khí hóa lỏng, nguồn than cung cấp cho các nhà máy nhiệt điện cũng sẽ có những ảnh hưởng đáng kể.

Ông Phan Tử Lượng, Phó tổng giám đốc EVNNPC cho biết, bên cạnh cung ứng đủ điện, doanh nghiệp, người dân cần chủ động tiết kiệm điện, nhất là trong khung giờ cao điểm.

Tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc

Trước mục tiêu về đảm bảo an ninh năng lượng, giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia và thúc đẩy năng lượng tái tạo, tháng 3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 10/CP-TTg về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, trong đó nêu một loạt các giải pháp đảm bảo cung ứng điện, tiết kiệm điện, lắp đặt điện mặt trời áp mái.

Một nội dung quan trọng tại Chỉ thị này, theo ông Lượng là dịch chuyển phụ tải điện, hạn chế sản xuất vào các giờ cao điểm trong những ngày nắng nóng, giảm áp lực lên hệ thống điện trong giờ cao điểm, tránh quá tải và đảm bảo cung ứng điện ổn định.

Dữ liệu của EVNNPC cho thấy, khi nhiệt độ tăng lên 1 độ thì công suất của hệ thống điện tăng từ 2-3% và trong một chu kỳ nắng nóng nếu kéo dài từ 4 – 5 ngày thì công suất cực đại của hệ thống điện tại miền Bắc có thể tăng từ 3.500 – 4.000 MW, thậm chí có giai đoạn tăng đến 5.000MW, nhất là vào khung giờ cao điểm

“Chúng tôi đang nỗ lực để đảm bảo cân bằng cung cầu điện cho miền Bắc. Tuy nhiên, sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp trong việc tiết kiệm điện là yếu tố then chốt để vượt qua giai đoạn cao điểm nắng nóng”, ông Lượng khẳng định.

Ngoài phát triển điện mặt trời áp mái, theo lãnh đạo EVNNPC, cần phải có giải pháp để hạn chế sử dụng điện vào các khung giờ cao điểm, nhất là buổi tối từ 21-23h hàng ngày, thời điểm hệ thống năng lượng mặt trời đã dừng hoạt động, đây là lúc mà nguồn thì thiếu mà cung thì lai tăng”.