Sản xuất thiết bị phức hợp điện tử tại Nhà máy Spartronics Việt Nam (thuộc Tập đoàn Sparton, Hoa Kỳ).  Ảnh: Lê Toàn

Thiết lập nền móng vững chắc cho hợp tác kinh tế

Nhìn lại chặng đường 30 năm phát triển quan hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam, từ bình thường hóa quan hệ ngoại giao đến Đối tác Chiến lược toàn diện, không thể không kể đến những đóng góp quan trọng của doanh nghiệp Hoa Kỳ. Hoạt động đầu tư, kinh doanh của các doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam không chỉ góp phần thắt chặt hơn mối quan hệ kinh tế giữa hai quốc gia, mà còn là chất xúc tác cho phát triển kinh tế tại Việt Nam.

Tuy không nằm trong nhóm các quốc gia dẫn đầu về đầu tư vào Việt Nam, song đầu tư của Hoa Kỳ lại là yếu tố dẫn dắt dòng vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt là khi họ quyết định đa dạng hóa chuỗi cung ứng và chuyển dịch một số hoạt động sản xuất của các nhà cung ứng sang Việt Nam. Mặc dù phía trước vẫn còn thách thức, nhưng những cam kết của Việt Nam về tăng cường quan hệ hợp tác song phương cùng với nỗ lực chuyển đổi số, phát triển xanh và cải cách hành chính đang mở ra triển vọng mới cho đầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam.

Quyết định bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Việt Nam vào năm 1995 đánh dấu cột mốc quan trọng, mở ra một chương mới trong quan hệ kinh tế giữa hai nước. Trong những năm đầu, doanh nghiệp Hoa Kỳ chủ yếu tìm kiếm và thực hiện hoạt động thương mại. Tiếp theo đó là các hoạt động đầu tư với quy mô khiêm tốn, tập trung chủ yếu vào sản xuất hàng tiêu dùng. Coca-Cola, Procter & Gamble... là những doanh nghiệp Hoa Kỳ tiên phong đầu tư vào Việt Nam. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng niềm tin cho các doanh nghiệp Hoa Kỳ khác tiến vào thị trường Việt Nam.

Vị trí chiến lược của Việt Nam cùng với đội ngũ lao động trẻ và những cải cách theo định hướng kinh tế thị trường trong thời kỳ đổi mới là yếu tố chính thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư Hoa Kỳ trong giai đoạn này. Mặc dù vẫn còn một số điểm hạn chế như hạ tầng chưa hoàn thiện, pháp lý chưa thực sự ổn định, nhưng nền móng cho tương lai hợp tác kinh tế đã được thiết lập vững chắc.

Mở rộng đầu tư vào nhiều lĩnh vực

Việc Việt Nam và Hoa Kỳ ký kết hiệp định thương mại song phương vào năm 2001 đã tạo tiền đề quan trọng cho việc mở rộng đầu tư của Hoa Kỳ vào nhiều ngành kinh tế then chốt của Việt Nam và tạo điều kiện cho Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vào năm 2007. Những thỏa thuận thương mại này đã giúp giảm đáng kể các rào cản kỹ thuật, tạo môi trường pháp lý có tính minh bạch và dự đoán cao hơn, củng cố thêm niềm tin của các nhà đầu tư Hoa Kỳ vào thị trường Việt Nam.

Cùng với sự phát triển kinh tế và chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam, từ đầu những năm 2000, doanh nghiệp Hoa Kỳ bắt đầu tiến vào nhiều lĩnh vực kinh tế như công nghệ, năng lượng, y tế và tài chính. Không chỉ mang đến Việt Nam những khoản vốn đầu tư lớn, các doanh nghiệp hàng đầu của Hoa Kỳ như Intel, General Electric, Citibank... còn mang theo kiến thức, kinh nghiệm quản lý và công nghệ tiên tiến nhất trên thế giới. Đặc biệt, trong lĩnh vực công nghệ, đã có những dự án đầu tư lớn, như dự án đầu tư 1 tỷ USD của Intel tại TP.HCM vào năm 2006, mở ra tiềm năng cho Việt Nam trở thành một cứ điểm của hoạt động sản xuất công nghệ cao.

Bên cạnh hoạt động đầu tư, doanh nghiệp Hoa Kỳ cũng tích cực tham gia hoạt động xã hội và hỗ trợ cộng đồng. Họ tham gia các dự án bảo vệ môi trường, nâng cao sức khỏe cộng đồng, nâng cao năng lực phụ nữ, triển khai các hoạt động đào tạo kỹ năng phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.

Tuy nhiên, trong quá trình đầu tư vào Việt Nam, doanh nghiệp Hoa Kỳ cũng gặp một số khó khăn, thách thức. Tính phức tạp và sự chồng chéo của các văn bản pháp lý, việc thực thi chính sách thiếu nhất quán và những hạn chế về hạ tầng là rào cản chính đối với nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có doanh nghiệp Hoa Kỳ.

Nhiều triển vọng trong tương lai

Dù còn nhiều thách thức, nhưng đầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam có nhiều triển vọng trong tương lai. Tốc độ phát triển kinh tế ấn tượng, tính ổn định về chính trị, những nỗ lực chuyển đổi số và tăng trưởng xanh, đặc biệt là cam kết của cả hệ thống chính trị về tăng cường quan hệ song phương với Hoa Kỳ, là những yếu tố chính góp phần vào triển vọng này.

Để biến thách thức thành cơ hội, cần tăng cường sự hợp tác giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư. Các cuộc đối thoại về chính sách thương mại - đầu tư, nâng cao tính minh bạch và phù hợp với các tiêu chuẩn toàn cầu sẽ góp phần cải thiện môi trường đầu tư tại Việt Nam. Bên cạnh đó, giáo dục và trao đổi văn hóa cũng có thể giúp tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau và gắn kết giữa hai quốc gia.

Hành trình 30 năm qua là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của hợp tác kinh tế. Từ sự khởi đầu khiêm tốn đến đa dạng hóa các lĩnh vực, đầu tư của Hoa Kỳ đã đóng góp đáng kể vào quá trình phát triển của Việt Nam, đồng thời tạo nên nhiều giá trị cho các doanh nghiệp Hoa Kỳ.

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao. Việc hợp tác chặt chẽ và tạo điều kiện cho doanh nghiệp Hoa Kỳ đầu tư vào Việt Nam chắc chắn sẽ vẫn là trụ cột chính cho hai nước tiếp tục xây dựng một tương lai thịnh vượng, bền vững và cùng có lợi.