Dự thảo được xây dựng trên cơ sở các quy định mới của Luật Giáo dục đại học, đồng thời kế thừa và cập nhật các quy định liên quan, bao quát nhiều nội dung quan trọng như cơ cấu tổ chức, hoạt động quản lý, hội đồng khoa học và đào tạo, tổ chức các đơn vị chuyên môn, địa điểm đào tạo và quản lý tài chính.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc ban hành Thông tư nhằm hướng dẫn thống nhất về thẩm quyền, quy trình ban hành, kết cấu, nội dung và thể thức của quy chế tổ chức và hoạt động trong các cơ sở giáo dục đại học. Qua đó bảo đảm việc thực thi pháp luật đồng bộ, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức và quản trị trong bối cảnh hệ thống giáo dục đang có nhiều thay đổi.

Dự thảo được xây dựng theo hướng tập trung vào các nội dung cốt lõi, tránh trùng lặp với các văn bản đã có, tăng cường dẫn chiếu quy định hiện hành. Một điểm đáng chú ý là việc nhấn mạnh mở rộng quyền tự chủ đi đôi với trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đại học, góp phần thúc đẩy đổi mới quản trị nhà trường.

Sự thay đổi này cho thấy giáo dục đại học Việt Nam đang đứng trước một bước chuyển quan trọng, từ mô hình quản trị “nhiều tầng nấc” sang “tinh gọn, tập trung”, nhưng đồng thời phải xây dựng cơ chế kiểm soát quyền lực đủ mạnh để tránh rủi ro.

Song song với quyền tự chủ, yêu cầu về trách nhiệm giải trình cũng được đặt ra rõ ràng hơn. Các trường không chỉ phải công bố chiến lược phát triển, cam kết chất lượng mà còn phải minh bạch hóa các chỉ số hoạt động như tỷ lệ tốt nghiệp, việc làm của sinh viên, hiệu quả nghiên cứu khoa học và tác động xã hội. Việc tham gia kiểm định, kiểm toán và giám sát độc lập không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu bắt buộc.

Điều này phản ánh một nguyên tắc cốt lõi của quản trị hiện đại rằng quyền lực càng lớn, trách nhiệm giải trình càng cao. Và trong giáo dục đại học, tự chủ chỉ có ý nghĩa khi đi kèm với minh bạch và trách nhiệm.

Tự chủ không còn là mục tiêu cần tranh luận, mà đã trở thành xu thế tất yếu. Vấn đề còn lại là “thiết kế lại luật chơi”. Khi thể chế đi trước và đi đúng, quyền tự chủ mới thực sự trở thành động lực giúp các trường đại học nâng cao chất lượng, gia tăng năng lực cạnh tranh và đóng góp hiệu quả hơn cho sự phát triển của đất nước.

Về phạm vi điều chỉnh, Thông tư áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học theo quy định của Luật Giáo dục đại học. Đối với các cơ sở thuộc lực lượng vũ trang hoặc được thành lập theo hiệp định quốc tế, việc áp dụng sẽ căn cứ theo quy định riêng hoặc thỏa thuận liên quan.

Dự thảo gồm 7 điều, quy định cụ thể về thẩm quyền và trách nhiệm ban hành quy chế; quy trình xây dựng đối với cơ sở công lập và tư thục theo hướng công khai, dân chủ, bảo đảm tiếp thu và giải trình ý kiến. Đồng thời, văn bản cũng xác định rõ kết cấu và nội dung quy chế phải phù hợp với quy định pháp luật và điều kiện thực tiễn của từng cơ sở đào tạo.

Quy chế tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục đại học được quy định toàn diện, bao gồm các nội dung như xác định sứ mạng, chức năng; quyền hạn và trách nhiệm; tổ chức và quản trị; hoạt động đào tạo; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; quản lý giảng viên, người học và người lao động; bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục; quản lý tài chính, tài sản; hợp tác và đầu tư.

Bên cạnh đó, Dự thảo cũng đưa ra quy định về thể thức văn bản, kỹ thuật trình bày đối với quy chế của các cơ sở giáo dục đại học, đồng thời quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm tính liên tục trong quá trình triển khai.

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 ghi nhận nhiều điều chỉnh quan trọng, theo hướng vừa đa dạng hóa phương thức xét tuyển vừa siết chặt việc sử dụng các chứng chỉ quốc tế.

Theo quy chế tuyển sinh mới, các cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển, không bao gồm xét tuyển thẳng. Các phương thức có thể dựa trên kết quả học tập bậc Trung học phổ thông, điểm thi tốt nghiệp, kết quả các kỳ thi độc lập hoặc bổ trợ, cùng với các chứng chỉ quốc tế.

Quy định này tiếp tục mở rộng quyền tự chủ cho các trường đại học, song đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch thông tin và bảo đảm công bằng giữa các nhóm thí sinh. Mục tiêu là hạn chế tình trạng chênh lệch quá lớn giữa các phương thức xét tuyển như những năm trước.

Điểm đáng chú ý nhất trong mùa tuyển sinh năm nay là việc điều chỉnh cách sử dụng các chứng chỉ quốc tế, đặc biệt là chứng chỉ ngoại ngữ. Theo quy định mới, việc quy đổi và cộng điểm từ các chứng chỉ như IELTS được siết chặt, mỗi chứng chỉ chỉ được sử dụng một lần và không được áp dụng đồng thời cho nhiều mục đích khác nhau.

Trong khi trước đây, chứng chỉ tiếng Anh quốc tế như IELTS từng được xem là lợi thế đáng kể, thậm chí mang tính quyết định trong một số phương thức xét tuyển, thì nay chỉ còn được quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc dùng để cộng điểm khuyến khích.

Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đã được triển khai từ nhiều năm qua, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn khi ngoại ngữ trở thành chuẩn đầu ra của phần lớn chương trình đào tạo. Tuy nhiên, trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng đa dạng và cạnh tranh, việc điều chỉnh là cần thiết nhằm bảo đảm tính công bằng và hợp lý trong đánh giá năng lực thí sinh.

Bên cạnh việc siết chặt chứng chỉ, xu hướng xét tuyển kết hợp cũng ngày càng phổ biến. Nhiều trường đại học không còn sử dụng một tiêu chí đơn lẻ mà kết hợp nhiều yếu tố như điểm thi tốt nghiệp, học bạ, kết quả kỳ thi đánh giá năng lực và các chứng chỉ quốc tế.