Bộ Y tế vừa ban hành Quyết định số 1644/QĐ-BYT công bố 3 thủ tục hành chính sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, đánh dấu thêm một bước tiến trong lộ trình cải cách thủ tục hành chính và phân cấp quản lý theo chủ trương của Chính phủ.

Theo lộ trình, từ ngày 1/7/2027 sẽ bãi bỏ các quy định liên quan đến phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới hoặc các phụ gia chưa nằm trong danh mục được phép sử dụng.

Thông tin từ Cục An toàn thực phẩm cho biết, Quyết định số 1644/QĐ-BYT do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên ký ban hành là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 21/2026/NQ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ và các quy định tại Nghị định số 15/2018/NĐ-CP. Toàn bộ quy trình, hồ sơ, biểu mẫu liên quan đã được công bố đầy đủ, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho quá trình triển khai trên phạm vi cả nước.

Điểm đáng chú ý nhất trong đợt điều chỉnh lần này là việc phân cấp thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính “Đăng ký nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe” cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Theo đó, kể từ ngày 1/7/2026, các địa phương sẽ trực tiếp tiếp nhận, thẩm định và cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe thay vì thực hiện tập trung tại cơ quan Trung ương như trước đây.

TS.Dược sĩ Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cho biết, với quyết định này, đến nay đã có 16 trong tổng số 19 thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực an toàn thực phẩm do Bộ Y tế quản lý được thực hiện phân cấp, phân quyền. 

Song song với việc phân cấp cho địa phương, Bộ Y tế cũng tiếp tục đơn giản hóa hai thủ tục hành chính quan trọng liên quan đến đăng ký bản công bố sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe nhập khẩu và sản xuất trong nước. Theo lộ trình, từ ngày 1/7/2027 sẽ bãi bỏ các quy định liên quan đến phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới hoặc các phụ gia chưa nằm trong danh mục được phép sử dụng.

Theo Cục An toàn thực phẩm, việc quản lý phụ gia thực phẩm trong thời gian tới sẽ được thực hiện theo danh mục được phép sử dụng và thường xuyên cập nhật theo thông lệ quốc tế. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm yêu cầu quản lý an toàn thực phẩm, vừa giúp giảm bớt các thủ tục hành chính không cần thiết, tạo điều kiện cho doanh nghiệp rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.

Đại diện Cục An toàn thực phẩm đánh giá, việc sửa đổi, bổ sung và thực thi các thủ tục hành chính lần này thể hiện quyết tâm của Bộ Y tế trong việc cải cách thể chế, cắt giảm rào cản pháp lý và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp. Những thay đổi này cũng là một phần trong lộ trình xây dựng Luật An toàn thực phẩm sửa đổi và Đề án một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm của Chính phủ.

Để bảo đảm việc chuyển giao thẩm quyền diễn ra thông suốt, Cục An toàn thực phẩm vừa tổ chức hội nghị tập huấn trực tuyến trên toàn quốc nhằm hướng dẫn các địa phương về quy trình, thủ tục cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Tại đây, các nội dung chuyên môn, những tình huống phát sinh trong quá trình thẩm định hồ sơ thực tế cũng được trao đổi, giải đáp nhằm giúp cán bộ quản lý địa phương sẵn sàng tiếp nhận nhiệm vụ mới từ đầu tháng 7 tới.

Các chuyên gia nhận định, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực an toàn thực phẩm không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn cho doanh nghiệp.

Đây cũng là bước chuẩn bị quan trọng để xây dựng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hiện đại, minh bạch và phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Về cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực y tế mà cụ thể là an toàn thực phẩm, Nghị quyết 21/2026/NQ-CP của Chính phủ đã tạo đột phá khi cắt giảm, đơn giản hóa và phân cấp thủ tục y tế, chuyển rõ nét từ tiền kiểm sang hậu kiểm, mở rộng không gian phát triển.

Điểm nhấn lớn nhất là việc cắt giảm, bãi bỏ hàng loạt điều kiện kinh doanh trải rộng trên nhiều mảng, từ an toàn sinh học phòng xét nghiệm, dịch vụ tiêm chủng, đào tạo thực hành khối ngành sức khỏe đến các dịch vụ liên quan HIV/AIDS và hoạt động khám chữa bệnh.

Việc “không quy định” nhiều điều kiện vốn tồn tại trước đây không đơn thuần là giảm số lượng quy định, mà là sự thay đổi căn bản trong cách thức quản lý - từ mô hình tiền kiểm nặng về cấp phép sang hậu kiểm dựa trên giám sát và trách nhiệm tuân thủ.

So với giai đoạn trước, khi hệ thống điều kiện kinh doanh trong y tế thường được thiết kế theo hướng “đóng chặt” để kiểm soát rủi ro, cách tiếp cận mới cho thấy sự dịch chuyển sang “mở có kiểm soát”.

Nếu trước đây, doanh nghiệp muốn tham gia cung cấp dịch vụ y tế phải vượt qua nhiều tầng nấc thủ tục và điều kiện, thì nay chi phí gia nhập thị trường được giảm đáng kể, thời gian chuẩn bị đầu tư được rút ngắn. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, trong khi nguồn lực công còn hạn chế và khu vực tư nhân được kỳ vọng đóng vai trò bổ trợ.

Song song với cắt giảm điều kiện kinh doanh, Nghị quyết cũng loại bỏ hoàn toàn 6 thủ tục hành chính không còn phù hợp, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý đối với nhiều thủ tục quan trọng như cấp phép hoạt động khám chữa bệnh.

Khi đặt trong tương quan với thực tiễn trước đây, khi quy trình cấp phép thường kéo dài, phát sinh chi phí không chính thức và gây khó khăn cho nhà đầu tư, thì việc chuẩn hóa thời hạn xử lý, quy định rõ trách nhiệm của cơ quan cấp phép và cơ chế phản hồi hồ sơ là bước tiến đáng kể về minh bạch hóa.

Một điểm đáng chú ý khác là việc đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh trong nhiều thủ tục then chốt như cấp giấy phép hành nghề, cấp phép hoạt động khám chữa bệnh, quản lý an toàn thực phẩm và phòng bệnh.

So với mô hình tập trung trước đây, nơi nhiều thủ tục phải xin ý kiến hoặc chờ phê duyệt từ cơ quan trung ương, việc phân cấp giúp rút ngắn quy trình, tăng tính linh hoạt và khả năng phản ứng chính sách theo đặc thù địa phương.

Tuy nhiên, phân cấp cũng đi kèm yêu cầu nâng cao năng lực quản trị ở cấp tỉnh. Nếu không có cơ chế kiểm soát hiệu quả, nguy cơ “nới lỏng quá mức” hoặc áp dụng không đồng đều giữa các địa phương là hoàn toàn có thể xảy ra. Do đó, cải cách lần này đặt ra bài toán song hành - vừa giảm bớt rào cản hành chính, vừa phải tăng cường hậu kiểm, thanh tra và giám sát chất lượng dịch vụ.

Việc cắt giảm hàng trăm điều kiện kinh doanh không chỉ giúp giảm chi phí tuân thủ, mà còn tạo áp lực cạnh tranh, buộc các cơ sở y tế nâng cao chất lượng dịch vụ.

Về dài hạn, hiệu quả của Nghị quyết sẽ phụ thuộc vào mức độ thực thi. Nếu chỉ dừng ở việc cắt giảm trên giấy tờ mà không đi kèm với số hóa quy trình, liên thông dữ liệu và nâng cao năng lực cán bộ, cải cách có nguy cơ bị “tái hành chính hóa” dưới các hình thức khác. Ngược lại, nếu triển khai đồng bộ, đây sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng một môi trường quản lý y tế hiện đại, minh bạch và hướng tới phục vụ.