Giữa áp lực từ AI, ESG, chuyển đổi số và kinh tế xanh, doanh nhân hôm nay không còn chỉ là người làm kinh doanh, mà dần trở thành những người kiến tạo giá trị dài hạn cho xã hội.

Xoay trục chiến lược kinh doanh

Tại diễn đàn “Khoa học và Doanh nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” diễn ra mới đây, xu hướng nổi bật được nhắc đến là việc doanh nghiệp Việt đang “công nghệ hóa” những ngành nghề truyền thống.

Nhiều doanh nghiệp xuất phát từ các lĩnh vực tưởng chừng cũ như sơn, dệt may hay thực phẩm đang tái định vị bằng nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và sở hữu công nghệ lõi thay vì chỉ dựa vào lao động giá rẻ.

Tại Tập đoàn Sơn KOVA, công nghệ Nano trở thành chiến lược xuyên suốt hơn 30 năm phát triển. Doanh nghiệp đầu tư vào vật liệu Nano Silica chiết xuất từ vỏ trấu – hướng đi vừa tận dụng tài nguyên bản địa vừa gắn với kinh tế tuần hoàn.

Không dừng ở thị trường nội địa, KOVA còn mở rộng nhà máy sang Malaysia và hướng tới Trung Đông với tham vọng đưa công nghệ vật liệu Việt Nam ra quốc tế.

Ông Trần Xuân Đức, Giám đốc Dự án Công ty TNHH Sơn KOVA cho biết, doanh nghiệp sẽ tiếp tục đầu tư mạnh vào nghiên cứu vật liệu Nano, phát triển giải pháp vật liệu xanh và tăng cường hợp tác quốc tế.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở tư duy “global company” ngày càng rõ nét trong cộng đồng doanh nghiệp Việt. Thay vì gia công đơn thuần, nhiều công ty đang tìm cách sở hữu công nghệ, xây thương hiệu riêng và tạo giá trị toàn cầu.

Nếu trước đây ESG hay phát triển bền vững từng được xem như hoạt động làm thêm, thì nay đang trở thành chiến lược dài hạn của nhiều doanh nghiệp.

Nhiều doanh nghiệp Việt lựa chọn xây dựng hệ sinh thái đa lĩnh vực để tăng sức chống chịu trước biến động kinh tế toàn cầu.

Acecook Việt Nam là ví dụ điển hình. Sau 30 năm hiện diện tại Việt Nam, doanh nghiệp không chỉ mở rộng sản xuất mà còn đầu tư mạnh vào năng lượng tái tạo, giảm nhựa dùng một lần và hướng tới mục tiêu Net Zero.

Chiến lược của Acecook cũng không chỉ xoay quanh sản phẩm. Doanh nghiệp xây dựng hệ sinh thái CSR dài hạn với học bổng, hỗ trợ trẻ em vùng khó khăn, cứu trợ thiên tai và giáo dục dinh dưỡng cộng đồng.

Ông Phạm Trung Thành, Trưởng ban Đối ngoại Acecook Việt Nam cho biết, công ty đang tiếp tục đầu tư công nghệ và mở rộng sản xuất để biến Việt Nam thành trung tâm cung ứng thực phẩm quan trọng của tập đoàn toàn cầu. Tháng 3/2026, Acecook đã đưa vào hoạt động nhà máy mới tại Vĩnh Long và dự kiến hoàn thiện thêm nhà máy tại Hưng Yên cùng trung tâm R&D tại TP.HCM vào năm 2027.

Trong thời đại mạng xã hội và người tiêu dùng trẻ lên ngôi, thương hiệu không còn được đo chỉ bằng doanh số. Một doanh nghiệp có thể tăng trưởng nhanh, nhưng sẽ khó đi đường dài nếu thiếu trách nhiệm với môi trường và cộng đồng.

Xây hệ sinh thái thay vì đi một mình

Một xu hướng đáng chú ý khác là việc nhiều doanh nghiệp không còn phát triển theo mô hình một ngành nghề, mà chuyển sang xây dựng hệ sinh thái nhằm tăng khả năng chống chịu trước biến động thị trường. Bitexco Nam Long là ví dụ điển hình cho xu hướng này.

Khởi nguồn từ một tổ hợp dệt nhuộm tư nhân tại làng nghề Phương La năm 1989, doanh nghiệp ban đầu chỉ tập trung sản xuất khăn bông xuất khẩu. Tuy nhiên, thay vì phát triển đơn lẻ trong ngành dệt may, công ty từng bước mở rộng sang sợi, nước sạch và sản xuất đồ gỗ xuất khẩu.

Theo bà Vũ Thị Suốt, Phó Chủ tịch HĐQT Bitexco Nam Long, dệt may vẫn là lĩnh vực cốt lõi, nhưng để thích ứng với biến động toàn cầu, doanh nghiệp liên tục bổ sung các mảnh ghép mới cho hệ sinh thái.

Doanh nghiệp mở rộng sang lĩnh vực sợi thông qua Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Quốc tế Minh Long, đồng thời đầu tư vào hệ thống hơn 20 nhà máy nước sạch tại Hưng Yên với tổng công suất trên 100.000 m3/ngày đêm.

Đến năm 2019, hệ sinh thái tiếp tục mở rộng sang ngành gỗ xuất khẩu với Công ty Cổ phần Đầu tư – Thương mại quốc tế Minh Vượng, mỗi năm cung cấp gần 100.000 sản phẩm cửa gỗ cho thị trường Mỹ và châu Âu.

Xu hướng này phản ánh cách doanh nghiệp Việt đang thay đổi tư duy tăng trưởng, không còn ôm nhiều ngành, mà ưu tiên những lĩnh vực có khả năng liên kết và hỗ trợ lẫn nhau.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất ổn, doanh nghiệp sở hữu hệ sinh thái thường có lợi thế lớn hơn nhờ khả năng chia sẻ nguồn lực, khách hàng và chuỗi cung ứng.

Doanh nhân thế hệ mới đang thay đổi cuộc chơi

Cùng với sự chuyển dịch của doanh nghiệp, chân dung doanh nhân Việt Nam cũng đang trẻ hóa nhanh chóng.

Nhiều nhà sáng lập hiện nay không đi theo mô hình doanh nhân truyền thống. Họ xây startup từ AI, logistics, nội dung số, giáo dục trực tuyến hay kinh tế sáng tạo thay vì các ngành công nghiệp cũ.

Họ cũng quan tâm nhiều hơn tới trải nghiệm người dùng, văn hóa doanh nghiệp, thương hiệu cá nhân và khả năng tạo ảnh hưởng xã hội.

Trong thế hệ doanh nhân mới, tốc độ học hỏi đôi khi quan trọng hơn kinh nghiệm. Một startup có thể đổi chiến lược chỉ sau vài tháng. Một thương hiệu có thể được xây dựng từ TikTok, dữ liệu khách hàng hay cộng đồng online thay vì quảng cáo truyền thống.

Điều đó khiến môi trường kinh doanh trở nên khốc liệt hơn, nhưng đồng thời mở ra cơ hội lớn hơn cho những doanh nghiệp dám đổi mới.

Khi nền kinh tế bước vào cuộc đua cạnh tranh bằng công nghệ, sáng tạo và giá trị bền vững, vai trò của doanh nhân cũng thay đổi theo.

Doanh nghiệp của tương lai không chỉ cần tăng trưởng nhanh, mà còn phải tăng trưởng có chiều sâu. Không chỉ kiếm lợi nhuận, mà còn phải tạo ra tác động tích cực cho xã hội, môi trường và cộng đồng.

Trong cuộc chơi mới, doanh nhân không còn đơn thuần là người bán sản phẩm. Họ đang trở thành những người xây nền tảng, tạo hệ sinh thái và góp phần định hình vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.